اسلام و خشونت درجهان اسلام؛ از زمینه های نظری تا اقدامات عملی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار مطالعات منطقه ای دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران

چکیده

جهان اسلام و بخصوص خاورمیانه یکی از نقاط منازعه خیز جهان است. منازعات در این منطقه دلایل مختلفی دارد اما در تمام انگیزه ها یا رنگ و بوی دینی حضوری پررنگ دارد. یکی از مهمترین دلایل ارتباط این منازعات با مذهب، به رویکردهای متعدد و گاهی متناقضِ مسلمانان به اسلام، و در نتیجه به زمینه های علمی و نظری باز می گردد. ریشه های معرفت شناختیِ خشونت ها در جهان اسلام به طور کلی به تفسیرها و خوانش های مختلف دانشمندان مسلمان از اسلام باز می گردد که طی بیش از هزار سال، حوزه های علمی و معرفتی مختلفی را در قالب سنت های علمیِ مشخص شکل داده است. شش رویکرد یا حوزه مطالعاتی و معرفتی در جهان اسلام وجود دارد که سه رویکرد از آنها می توانند زمینه ساز خشونت باشند یا زمینه های تفسیر های خشونت آمیز در آنها وجود دارد که عبارتند از رویکردهای نقلی، فقهی و کلامی. سه رویکرد دیگر شامل فلسفی، اخلاق و عرفانی، صلح جویانه و مداراگرانه هستند. هدف این مقاله بررسی و تحلیل رویکردهای مختلف علمی و معرفتی به دین اسلام، و نشان دادن زمینه های خشونت یا صلح در هرکدام از آنهاست.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Islam and Violence in the Islamic World; From Theoretical Backgrounds to Pragmatic Actions

چکیده [English]

The Islamic world, especially the Middle East, is one of the hot spots of conflicts in the world. There are various reasons for conflict in the region. One of the most important reasons of these conflicts derives from the multiplicity of Muslim approaches to Islam and theoretical contexts. We have to take it into our consideration that the epistemological origins of violence in the Muslim world largely trace back to the different interpretations of Muslim scholars from original Islam. These interpretations have shaped several scholarly and epistemic domains through the past millenniums. There are six approaches or areas of study and knowledge in the Islamic world, some of which can lead to violence or have violent interpretations, and others are peaceful and tolerant. The purpose of this article is to analyze multiple scholarly and epistemic approaches to Islam, and to point out the areas of violence or peace in each of them.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islam
  • Violence
  • Peace
  • Middle East
  • Extremism