پیامدهای سیاسی شکاف های اجتماعی و مساله حکمرانی خوب در ایران پس از دهه 1340

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته جامعه شناسی سیاسی ، گروه علوم سیاسی ، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

2 استادیار و عضو هیئت‌علمی، گروه علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

چکیده

نابرابری در دستاوردهای اقتصادی و اجتماعی در طول زمان سبب شکل گیری شکاف های طبقاتی در جوامع مختلف می شود. رشد ناموزون و نابرابر سبب می شود که همزمان اقشار مختلف اجتماعی از مزیت های بیشتر اقتصادی و اجتماعی بهره مند شوند و بخش هایی از جمعیت به عنوان حاشیه نشین از مزیت های مطلوب کم بهره باقی بمانند، این امر در حالی که ممکن است از نتایج توزیع ناعادلانه قدرت سیاسی باشد به نوبه خود پیامدهای های سیاسی به بار می آورد. در این مقاله به تجزیه و تحلیل گسترش شکاف های طبقاتی و اجتماعی در ایران پس از دهه 1340 هجری شمسی پرداخته شده اسنت، و عوامل گسترش حاشیه نشینی و نابرابری های اجتماعی و اقتصادی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است و هم این طور پیامدهای سیاسی این نابرابری ها نیز تجزیه و تحلیل شده است، یافته های مقاله نشان می دهد که پوپولیسم و سیاست های پوپولیستی در زمینه های مختلف اجتماعی و اقتصادی از آثار و نتایج شکاف های اجتماعی است. در نتیجه غلبه بر چالش های منتج از نابرابری ها و گسترش حاشیه نشینی مستلزم سیاست های بازتوزیعی و رشد و رونق اقتصادی و اجتماعی است، به عبارتی همزمان رشد و بالندگی اقتصادی سبب افزایش ثروت ملی شود و از طرفی سیاست های بازتوزیعی با توسل به مکانیزم های مختلف قانونی به بازتوزیع عادلانه تر ثروت در مقیاس ملی و در اقشار گوناگون شود، این امر می بایست بر مبناهای عادلانه و باتوجه به الزامات رشد اقتصادی انجام شود که خود مساله ای مربوط به حکمرانی خوب است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Social contexts of the impoverished movement in Iran (1348 to 1398)

نویسندگان [English]

  • mohamadali mohamadzadeh 1
  • Akireza Esmailzadeh 2

1 PhD Student in Political Sociology, Department of Political Science, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran.

2 Assistant Professor and Faculty Member, Department of Political Science and International Relations, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran

چکیده [English]

Over the past few decades, the world has undergone a wide range of social, economic, and political changes. Many experts believe that due to the changes that have taken place in various areas of human life, adopting a vision commensurate with these developments is necessary for any kind. The ruling elite movement in Iran in recent decades is no exception to this rule, and this movement, which includes ordinary and informal individuals and families without institutional power, seeks to improve livelihoods. The poor are more likely to enjoy more cohesive social and cultural relations, as do other Third World countries, as they live in low-income or non-privileged Third World areas, especially in large cities, and struggle with shared pain, including unemployment and poverty. This common pain has created a kind of unity for mass mobilization, and all these movements took the form of protests to improve their livelihood a few years before the revolution, especially since 1340. In this article, an attempt is made to form social contexts. The empty-handed movement should be examined and analyzed by examining the protests of the last 5 decades from (1348 to 1398).

کلیدواژه‌ها [English]

  • The Empty Movement
  • New social movement
  • structure
  • Iran
  • Governance
ابن رشد، محمد بن احمد. (1416ق). بدایة المجتهد و نهایة المقتصد، بیروت-لبنان: دار الکتب العلمیه.
ابن قدامه، أبو محمد موفق الدین عبد الله بن أحمد بن محمد. (1388ق). المغنی، مکتبة القاهرة.
ابن منصور، سعید. (1428ق).سنن سعید بن منصور، ریاض – عربستان: دار الصمیعی.
ابویوسف قاضی، یعقوب بن ابراهیم. (1399ق). الخراج، بیروت-لبنان: دار المعرفة.
بلوچی.حیدر علی. (1392). مفاهیم رقیب در سیاستگذاری‌های دفاعی، پژوهشکده مطالعات راهبردی.
تبریزی، ابوطالب تجلیل. (1421ق). التعلیقة الإستدلالیة علی تحریر الوسیله، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی قدس سره.
جوادی آملی، عبدالله. (1390). تفسیر تسنیم، قم: اسراء.
جی گانته. لوچیانو. (1371). سرگذشت بمب اتم (ترجمه محمدعلی مهمید)، نشر بنیاد.
حلبی، حمزة بن علی بن زهره. (1417ق). غنیة النزوع إلی علمی الأصول و الفروع، قم: مؤسسه امام صادق (علیه السلام).
حلی، ابن ابی المحمد، علی بن حسن. (1414ق). اشارة السبق إلی معرفة الحق، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
حلی، ابن ادریس، محمد بن منصور بن احمد. (1410ق). السرار الحاوی لتحریر الفتاوی، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
حلّی، علامه حسن بن یوسف بن مطهر اسدی. (1412ق). المنتهی المطلب فی تحقیق المذهب، مشهد: مجمع البحوث الاسلامیه.
حلّی، علامه حسن بن یوسف بن مطهر اسدی. (1413ق). مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، قم: دوم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
حلّی، علامه، حسن بن یوسف بن مطهر اسدی. (1413ق). قواعد الاحکام فی معرفة الحلال و الحرام، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
حلی، علامه، حسن بن یوسف بن مطهر اسدی. (1414ق). تذکرة الفقهاء، قم: مؤسسه آل البیت علیهم السلام.
حلّی، علامه، حسن بن یوسف بن مطهر اسدی. (1410ق). إرشاد الأذهان الی أحکام الایمان، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
حلی، علامه، حسن بن یوسف بن مطهر اسدی. (1420ق). تحریر الأحکام الشرعیة علی مذهب الإمامیه، قم: مؤسسه امام صادق علیه السلام.
حلی، علامه، حسن بی یوسف بن مطهر اسدی. (1411ق). تبصرة المتعلمین فی احکام الدین، تهران: مؤسسه چاپ و نشر وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
حلی، محقق، نجم الدین، جعفر بن حسن. (1418ق). المختصر النافع فی فقه الإمامیه، قم: مؤسسه المطبوعات الدینیة.
خویی، سید ابوالقاسم موسوی. (1410ق). منهاج الصّالحین، قم: نشر مدینة العلم.
شریعتی، روح الله. (1387). قواعد فقه سیاسی، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
شوکانی، محمد. (1414ق). نیل الاوطار، بیروت-لبنان: دار الفکر للطباعه و النشر و التوزیع.
صدر، سید محمد. (1420ق). ماوراء الفقه، بیروت- لبنان: دارالأضواء للطباعة و النشر و التوزیع.
صدوق، ابوجعفر. (1387). من لا یحضره الفقیه، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
صیمری، مفلح بن حسن (حسین). (1420ق). غایه المرام فی شرح شرایع الاسلام، بیروت-لبنان: دارالهادی.
طبرسى‏، شیخ حسن. (1370). مکارم الأخلاق‏، قم: چهارم، شریف رضى‏.
طرابلی، ابن براج، قاضی، عبدالعزیز. (1406ق). المهذب، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
طوسی، ابوجعفر، محمد بن حسن. (1375ق). الاقتصاد الهادی إلی طریق الرشاد، تهران: انتشارات کتابخانه جامع چهل ستون.
طوسی، ابوجعفر، محمد بن حسن. (1387ق). المبسوط فی فقه الإمامیة، تهران: المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة.
طوسی، ابوجعفر، محمد بن حسن. (1400ق). النهایه فی مجرد الفقه و الفتاوی، دوم، بیروت – لبنان: دارالکتاب العربی.
عاملی کرکی، (محقق ثانی)، علی بن حسین. (1414ق). جامع المقاصد فی شرح القواعد، قم: دوم، مؤسسه آل البیت علیهم السلام.
عاملی، (شهید ثانی)، زین‌الدین بی علی. (1412ق). الروضة البهیة فی شرح اللعمة الدمشقیة، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
عاملی، شهید ثانی، زین‌الدین بن علی. (1413ق). مسالک الأفهام إلی تنقیح شرایع الاسلام، قم: مؤسسه المعارف الإسلامیة.
عاملی، (شهید اول)، محمد بن مکی. (1417ق). الدروس الشرعیه فی فقه الامامیه، قم: دوم، دفتر انتشارات اسلامی.
عیاشی، محمد بن مسعود. (1380). تفسیر عیاشی، تهران: مکتبه العلمیه الاسلامیه.
غنی کله لو، کیوان. (1389). تروریسم هسته‌ای، تهران: خرسندی.
فاضل آبی، حسن بن ابی طالب یوسفی. (1417ق). کشف الرموز فی شرح مختصر النافع، قم: سوم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
کاسسه، انتونیو. (1375). نقش زور در روابط بین‌الملل، ترجمه مرتضی کلانتریان، تهران: انتشارات آگه.
کیدری، قطب‌الدین، محمد بن حسین. (1416ق). إصباح الشیعة بمصباح الشریعة، قم: مؤسسه امام صادق علیه السلام.
متقی، علی بن حسام‌الدین. (1389ق). کنز العمال فی سنن الاقوال و الافعال، بیروت-لبنان: مکتبه التراث الاسلامی.
محمدی ری شهری، محمد. (1389). میزان الحکمه، تهران: چاپ و نشر دارالحدیث.
مرکز اسناد و تاریخ دیپلماسی. (1386). تاریخچة انرژی هسته‌ای در ایران و جهان، تهران: وزارت امور خارجه.
ممتاز، جمشید. (1377). حقوق بین‌الملل سلاح‌های کشتار جمعی، ترجمه و تحقیق امیر حسین رنجبریان، تهران: نشر دادگستر.
نجفی، کاشف الغطاء، احمد بن علی بن محمدرضا. (1423ق). سفینة النجاة و مشکاة الهدی و مصباح السعادات، نجف اشرف-عراق: مؤسسه کاشف الغطاء.
نسائی، احمد بن علی. (1411ق). السنن الکبری، بیروت – لبنان: دار الکتب العلمیه، منشورات محمد علی بیضون.
نوری، محدث، میرزا حسین. (1408ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، بیروت – لبنان: مؤسسه آل البیت علیهم السلام.
یزدی، سید‌مصطفی محقق داماد. (1406ق). قواعد فقه، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.