نهاد انتخاباتی پارلمان در حکمرانی مدرن؛ امکان سنجی نظام انتخاباتی تناسبی برای جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه آزاد واحد تهران جنوب

2 استادیار علمی گروه علوم سیاسی، واحد ایلام، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلام، ایران

3 گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

10.22034/irr.2022.318211.2094

چکیده

دموکراسی مدرن در اغلب کشورهای جهان یکی از اصلی‌ترین بخش‌های زندگی سیاسی امروز به‌شمار می‌آید و پارلمان و نظام پارلمانی نقش ویژه ای در این کشورها ایفا می نمایند. در این راستا، انتخابات امروزه به‌عنوان یکی از ارکان دموکراسی نقش مهمی در مشارکت و نظارت شهروندان بر عملکرد و تصمیمات کارگزاران نظام‌های سیاسی دارد. در این بین انتخابات مجلس هر کشور متناسب با الگوی نظام انتخابات آن کشور دارای جایگاه متفاوتی است که خود می‌تواند مبتنی بر احزاب قدرتمند باشد. سابقه بیش از یک قرنی پارلمان در ایران، با نظام انتخاباتی اکثریتی از سال 1285 تاکنون، دارای نواقصی است که در قالب طرح استانی شدن حوزه‌های انتخاباتی در آستانه یافتن جایگزین مناسبی است. در این راستا، با توجه به اهمیت موضوع، این پژوهش به دنبال بررسی این سوال است، این جایگزین مبتنی بر چه نوع نظام انتخاباتی باشد تا بتواند، ضمن تقویت تحزب، از کارآیی و کارآمدی بالایی برخوردار باشد؟ مقاله با این فرض به دنبال پاسخ به مسأله فوق است که نظام انتخاباتی تناسبی بهترین بدیل ممکن برای نظام پارلمانی جمهوری اسلامی ایران است است که هم می‌تواند منجر به احزاب مستقل و قدرتمند شود و هم در تجارب بسیاری از کشورها نیز به عنوان الگوی مناسب، کارآیی و کارآمدی داشته است. این تحقیق با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی و با اتکاء به تجارب کشورهایی همچون کانادا، نیوزلند، انگلستان و ایتالیا در صدد تبیین فرضیه طرح شده بر آمده و در نهایت به این نتیجه رسیده است که نظام انتخاباتی تناسبی (به‌خصوص در حوزه‌های غیر تک‌کرسی) می‌تواند به جای نظام فعلی، مبنای استانی شدن انتخابات مجلس شورای اسلامی محسوب شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Parliamentary electoral body in modern governance; Feasibility study of a proportional electoral system for the Islamic Republic of Iran

نویسندگان [English]

  • Hamzeh Alishahi 1
  • faramarz mirzazade 2
  • hasan khodaverdi 3

1 دانشجو

2 Assistant Professor, Department of Political Science, Ilam Branch, Islamic Azad University, Ilam, Iran

3 department of politicalscience and international relations، south tehran branch، islamic azad university،tehran،iran

چکیده [English]

Elections today, as one of the main pillars of current democracies, play a very important role in citizen participation and oversight of the performance and decisions of the agents of different political systems.
In the meantime, the parliamentary elections of each country have a different position in accordance with the model of the electoral system of that country, which can be based on powerful parties. The history of more than a century of parliament in Iran, with a majority electoral system since 1285, today has shortcomings that are on the verge of finding a suitable alternative in the form of provincialization of constituencies. But the main question is what kind of electoral system should this alternative be based on so that it can be highly efficient and effective while strengthening the party? The article seeks to answer the above question by assuming that the proportional electoral system is the best possible alternative that can lead to both independent and powerful parties and in the experience of many countries as an appropriate model, efficiency and effectiveness. Using a descriptive-analytical method and relying on the experiences of countries such as Canada, New Zealand, England and Italy, this article seeks to explain the proposed hypothesis and finally concludes that the proportional electoral system (especially in non-single-seat constituencies) Can be considered as the basis for provincialization of the Islamic Consultative Assembly elections instead of the current system.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Parliamentary Electoral Institution
  • Inclusive Governance
  • Proportional Electoral System
  • Islamic Republic of Iran