تحلیل گفتمان میرزا ملکم خان پیرامون مفهوم آزادی در انقلاب مشروطیت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی گرایش جامعه شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار علوم سیاسی گرایش سیاست گذاری عمومی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار علوم سیاسی گرایش اندیشه سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 استاد گروه علوم سیاسی و مطالعات سیاسی انقلاب اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.

10.22034/irr.2022.315076.2075

چکیده

انقلاب مشروطیت در ایران، بعنوان یک نقطه عطف در تاریخ سیاسی کشور علاوه بر تحولات گسترده سیاسی-اجتماعی مفاهیم نوینی همچون عدالت، قانون و آزادی و.. را وارد ادبیان سیاسی ایران نمود. دراین بین «آزادی»، که مفهوم و ابعاد آن همواره در علوم انسانی از چالش برانگیز ترین مباحث علمی بوده، در دوران مشروطیت نیز رهیافت‌های گوناگونی در مطالعه، معنا، برداشت و ابعاد آن پدید آمد و اندیشمندان و رهبران مذهبی و کنشگران سیاسی کشور، نگاه متفاوتی به این مفهومِ اساسیِ فلسفه سیاسی ابراز داشتند و هرکس بر حسب مبانی فکری خویش و با گرایشی که ملتزم به آن بوده، آزادی را تعریف کرده و برداشت خود از آزادی را بیان می‌داشت. با این وصف تحلیل گفتمانِ اندیشمندان مختلف پیرامون مفهوم آزادی می‌تواند ما را به درک و شناخت دقیقتر از مبانی فکری طیف مربوط به آن اندیشه آگاه تر سازد. بر این مبنا در این مقاله کوشش شده تا گفتمان یکی از شخصیت های برجسته دوران مشروطیت، از طیف روشنفکران غربگرا پیرامون مفهوم و ابعاد «آزادی» یعنی «میرزا ملکم خان» مورد تحلیل قرار گیرد. در تحقیق حاضر که به روش تحلیل گفتمان لاکلا و موف به انجام رسیده این نتایج به دست آمد که دال مرکزی تفکر میرزا ملکم خان در رابطه با گفتمان آزادی، قانون، امنیت ونظم خواهی است.در بررسی و تحلیل گفتمان میرزا ملکم خان پیرامون آزادی در انقلاب مشروطیت این گفتمان را با مفاهیمی همچون «ممانعت از استبداد»، «دستیابی به حکومت قانون»، «محدود شدن سلطنت»،«آزادی زبان و خیال» و «آزادی جماعت» می‌توان مفصل بندی نمود

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Analysis of Mirza Malek Khan's discourse on the concept of freedom in the constitutional revolution

نویسندگان [English]

  • Bahman Ahmadi 1
  • Seyed Esmail Hoseinigoli 2
  • Abdolhoosein Allahkaram 3
  • Mohamad Rahim Eivazi 4

1 PhD Student in Political Science, Sociology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran

2 Assistant Professor of Political Science, Public Policy Orientation, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran

3 Assistant Professor of Political Science, Political Thought, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran

4 Professor, Department of Political Science and Political Studies, Islamic Revolution, Faculty of Humanities, Shahed University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

The Constitutional Revolution in Iran, as a turning point in the political history of the country, in addition to extensive socio-political developments, introduced new concepts such as justice, law and freedom, etc. into Iranian political literature. Meanwhile, "freedom", the concept and dimensions of which have always been one of the most challenging scientific issues in the humanities, during the constitutional period, various approaches to its study, meaning, perception and dimensions emerged and thinkers, religious leaders and political activists. They expressed a different view of this basic concept of political philosophy, and each defined freedom according to his own intellectual foundations and with the tendency to which he was bound, and expressed his conception of freedom. However, the analysis of the discourse of different thinkers about the concept of freedom can make us more aware of a more accurate understanding of the intellectual foundations of the spectrum related to that thought. Accordingly, in this article, an attempt has been made to analyze the discourse of one of the prominent personalities of the constitutional era, from the spectrum of Western intellectuals, about the concept and dimensions of "freedom", namely "Mirza Malek Khan". In the present study, which was carried out by the analysis of Laclau and Moff discourse, the results were obtained that the central signifier of Mirza Malek Khan's thinking in relation to the discourse of freedom, law, security and order is Mirza Malek Khan's discourse on freedom in The Constitutional Revolution

کلیدواژه‌ها [English]

  • Method of Discourse Analysis
  • Constitutional Revolution
  • freedom