واکاوی چرخش جدید سیاست خارجی ترکیه در قبال خاورمیانه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور بوشهر

2 دکتری رشته علوم سیاسی گرایش مسائل ایران، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

10.22034/irr.2022.291231.1989

چکیده

با جلوس حزب عدالت و توسعه ترکیه به صندلی قدرت در سال 2002، لاجرم سیاست خارجی این کشور هم گام در مسیر نویی گذاشت که بر دو دکترین «تنش صفر با همسایگان» و «عمق استراتژیک» استوار بود. اما از سال 2012 و همگام با قیام های مردمی در منطقه و جهان اسلام، ترکیه بتدریج از سیاست خارجی پیشین در خاورمیانه عدول کرده و با افزایش درک تهدیدات، رقابت با سایر قدرت های منطقه ای، افزایش استفاده از نیروی نظامی، رفتارهای پرخطر و و اولویت دادن به سیاست یک جانبه گرایی همراه بوده است. این رویکرد جدید منجر به تمرکز شدید بر امنیت ملی، تلاش برای استقلال استراتژیک بیشتر و نظامی‌شدن سیاست خارجی شده است. در باب این تحول، برخی پژوهش ها بر رویکرد توسعه طلبی نوعثمانی گری تاکید کرده، بعضی دیگر بیداری اسلامی و تحولات متعاقب آن را عامل چرخش سیاست خارجی ترکیه می دانند. تحقیقات دیگر بر کودتای سال 2016 و رقابت نخبگان سیاسی به عنوان ریشه های این تغییر می نگرند. اما این پژوهش ، با کاربست روش توصیفی-تحلیلی و اتخاذ نظریه پیوستگی جیمز روزنا، اقتدارگرایی اردوغان، دیوان سالاری حکومتی، محیط پرتنش جامعه، باز تعریف نقش ترکیه در منطقه و تحول قدرت در نظام بین الملل را پنج مولفه اصلی و تاثیرگذار بر تغییر سیاست خارجی این کشور نسبت به منطقه خاورمیانه می داند. از میان مولفه های فوق، تغییر موازنه قدرت در سطح بین الملل و منطقه و افزایش جایگاه شخص اردوغان در ساختار قدرت، بیشترین تاثیر را بر سیاست خاورمیانه ای ترکیه داشته است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

An analysis of the new turn of Turkish foreign policy towards the Middle East

نویسندگان [English]

  • Jaber Ghasemi 1
  • amirali madadi 2

1 Faculty member of Payame Noor University of Bushehr

2 PhD in Political Science, Department of Political Science,

چکیده [English]

With the rise of the AKP to power in 2002, the country's foreign policy inevitably embarked on a new path based on the two doctrines of "zero tension with neighbors" and "strategic depth." But since 2012, in line with popular uprisings in the region and the Muslim world, Turkey has gradually shifted away from its former foreign policy in the Middle East, increasing its understanding of threats, competing with other regional powers, increasing its use of force, risky behavior, and Prioritizing the policy of unilateralism has been accompanied. This new approach has led to a strong focus on national security, efforts for greater strategic independence, and the militarization of foreign policy. Regarding this development, some researches have emphasized the expansionist approach of neo-Ottomanism, while others consider the Islamic Awakening and the subsequent developments as the cause of the turn of Turkey's foreign policy. Other research looks at the 2016 coup and the rivalry of political elites as the root of this change. The tense environment of society considers the redefinition of Turkey's role in the region and the transformation of power in the international system as the five main and influential components in changing the foreign policy of this country towards the Middle East region. Among the above components, the change in the balance of power at the international and regional levels and the increasing position of Erdoğan himself in the power structure have had the greatest impact on Turkey's Middle East policy.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Foreign Policy
  • International Structure
  • Middle East
  • Turkey
  • Militarism
باقری دولت آبادی، علی.(1398). «تبیین علل تغییر رفتار حزب عدالت و توسعه نسبت به کردهای ترکیه براساس نظریه پیوستگی جیمز روزنا»، دوفصلنامه سیاست و روابط بین الملل، سال سوم، شماره 5، بهار و تابستان،صص 155-127.
برزگر، کیهان و مفیدی احمدی، حسن. (1393). تاثیر پذیری سیاست خارجی ترکیه از روند اروپایی شدن، فصلنامه سیاست خارجی، سال بیست و هشتم، شماره 4، زمستان، صص 610-591. 
دانش نیا، فرهاد؛ احمدیان، قدرت و هاشمی، مسعود. (1392). هویت تاریخی، نوعثمانی‌گرایی و سیاست خارجی ترکیه، فصلنامه مطالعات سیاسی جهان اسلام، شماره 7، پاییز،صص 60-35.
دهقانی فیروزآبادی، سید جلال و پوراسماعیلی، نجمیه. (1397). سیاست خارجی ترکیه در خاورمیانه: بنیان های محافظه کارانه، تجدیدنظرطلبانه و ایدئولوژیک، فصلنامه روابط خارجی، شماره 2، تابستان، صص 104-75.
دهقانی، رضا. (1391). سیاست خارجی ترکیه در فرایند عثمانی گری و نو خلافت اسلامی، فصلنامه مطالعات جهان، دوره 2، شماره 2، پاییز و زمستان، صص 279-257.
رسولی، الهام و سید محسن میرحسینی (1393).  بررسی عوامل شکل دهنده به سیاست هسته ای دولت اعتدال براساس نظریه پیوستگی جیمز روزنا، فصلنامه راهبرد ,سال بیست و چهارم بهار، صص 250-235 .
رینولدز، فیلیپ(1380). شناخت اصول روابط بین الملل، ترجمه جمشید زنگنه؛ تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.
سیف زاده، حسین(1384). مبانی و مدل های تصمیم گیری در سیاست خارجی، تهران: انتشارات دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی.
هالستی، کی جی(1376). مبانی تحلیل سیاست بین الملل، ترجمه بهرام مستقیمی، تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.
 
Altunısik, Meliha Benli(2020) The New Turn in Turkey's Foreign Policy in the Middle East: Regional and Domestic Insecurities, https://www.iai.it/en/pubblicazioni/new-turn-turkeys-foreign-policy-middle-east-regional-and-domestic-insecurities
Aydın, S. (2014), ‘The Seesaw Friendship Between Turkey’s AKP and Egypt’s Muslim Brotherhood’, The Carniage Endowment for International Peace, online: http://carnegieendowment.org/2014/07/24/ seesaw-friendship-between-turkey-s-akp-and-egypt-s-muslim-brotherhood-pub-56243 (accessed 3 March 2018)
Barkey, Henri J.(2020) How Erdogan Muscled Turkey to the Center of the World Stage, https://www.worldpoliticsreview.com/articles/29178/for-erdogan-turkish-foreign-policy-was-always-meant-to-be-assertive
Bahar Baser and Ahmet ErdiOzturk,(2017) Authoritarian Politics in Turkey: Elections Resistance and the AKP(London: I. B. Tauris),
Bulent, Aras and Aylin Gorener.(2010) NationalRole Conceptions and Foreign Policy Orientation: The Ideational Bases of the Justice and Development Party's Foreign Policy Activism in the Middle East," Journal of Balkan and Near Eastern Studies,12, no. 1
17.Can Sazak,salim and Kurc, Caglar).2018( From Zero Problems to Zero Friends? The Past, Present, and Future of Turkey’s Role in Regional Security Cooperation, Arab Regional Security, https://tcf.org/content/report/zero-problems-zero-friends/?session=1
Duran, Burhanettin .(2020) “Why  Is  Turkish  Foreign  Policy  Under  Attack?”,  in  Daily  Sabah,  22  February  2020, https://www.dailysabah.com/columns/duran-burhanettin/2020/02/24/why-is-turkish-foreign-policy-under-attack
Duran, Burhanettin.(2020) “The Sole Axis of Turkey’s Foreign Policy”, in Daily Sabah, 11 February 2020, https://www.dailysabah.com/columns/duran-burhanettin/2020/02/11/the-sole-axis-of-turkeys-foreign-policy.
Erwin van Veen Engin Yüksel.(2018)How domestic politics reverberated in Turkish foreign policy in the Middle East, https://www.clingendael.org/pub/2018/too-big-for-its-boots/2-how-domestic-politics-reverberated/
Gurzel, Aylin.(2014) "Turkey's Role as a Regional and Global Power and its Power Capacity: Turkey's Engagement with Other Emerging States," Revista De Sociologia e Politica,22, no. 50.
Haugom,Lars.(2019). Turkish foreign policy under Erdogan: A change in international orientation?, Comparative Strategy Volume 38, Issue 3.
Holsti, K.J(1970) "National Role Conceptions in the Study of Foreign Policy," International Studies Quarterly ,12, no. 3 (1970): 264.
Ikenberry, G. John.(2017) “The Plot against American Foreign Policy: Can the Liberal Order Survive?,” Foreign Affairs, 96, no. 3 (2017): 2–9, https://www.foreignaffairs.com/articles/united-states/2017-04-17/plot-against-american-foreign-policy.
26.Insight Turkey)(2019) Insight Turkey , Vol. 21, No. 4 (Winter 2019), https://www.insightturkey.com/issues/2019/21/4.
Kandil, H. (2016) “The Power Triangle: Military, security and politics in regime change, Oxford: OUP.
Kirisci, Kemal.(2019) “TURKEY’S NEW PRESIDENTIAL SYSTEM AND A CHANGING WEST:IMPLICATIONS FOR TURKISH FOREIGN POLICY AND TURKEY-WEST RELATIONS, https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2019/01/20190111_turkey_presidential_system.pdf
Lukin, lexander(2016) “Russia in a Post-Bipolar World,” Survival 58, no. 1: 91-112, European  Council  on  Foreign  Relations,  London,  UK),  http://www.ecfr.eu/publications/summary/expanded_ambitions_shrinking_achievements_how_china_sees_the_global_order.
Lynch, M. (2016), The new Arab wars: Uprisings and anarchy in the Middle East, New York: Public Affairs.
tOğuzlu, H. Tarık(2020) Turkish Foreign Policy in a Changing World Order, All Azimuth ,V9, N1, 2020, 127-139
Ovali, Şevket. (2018) "Decoding Turkey's Lust for Regional Clout in the Middle East, JOURNAL OF INTERNATIONAL AND AREA STUDIES, Volume 20.
Ozgur Ozdamar and I. Erkam Sula.(2014) "From Good Neighbor to Model: Turkey's Changing Roles in the Middle East in the Aftermath of the Arab Spring," Uluslararasi Iliskiler,11, no. 42
34.Rakipoğlu, Zeynep.(2019 )Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Kalın: Dünya, Avrupa’dan ve ABD’den daha büyüktür” [Presidential Spokesperson Kalin: The World Is Bigger than Europe and the USA], in Anadolu Agency, 3 March 2019, http://v.aa.com.tr/1407898.
Rosenau, James, N. (1971), "The National Interest'' in: Scientific Study of Foreign Policy, New York: The Free Press.
.Rosenau, James N.(1996); "Pre-Theories  and  Theories  of  Foreign  Policy"; in Barry Farrell (ed), Approaches to Comparative and International Politics; Evanston, IL: Northwestern University Press.
37.Sinan Ulgen,(2018). “Get Ready for a More Aggressive Turkey,”Foreign Policy,  ,https://foreignpolicy.com/2018/07/02/turkeys-foreign-policy-is-about-to-take-a-turn-to-the-righ.
Tezcür, G. Murat. (2016) ‘Historical and Contemporary Trends in the Turkish Political Party System’, The AKP and Turkish Foreign Policy in the Middle East, Middle East Centre, Vol.5.6-12
40.Wilkins, Thomas.(2012) “'Alignment’, not ‘Alliance’ – The Shifting Paradigm of International Security Cooperation: Toward a Conceptual Taxonomy of Alignment,” Review of International Studies ,38, no. 1.
Ulgul,Murat.(2019) Erdoğan’s Personal Diplomacy and Turkish Foreign Policy, Insight Turkey ,Vol. 21 / No. 4
Yeşiltaş, Murat.(2020) SETA Security Radar, Turkey’s Geopolitical Landscape .
Yilmaz, zafer.(2020) Erdoğan’s presidential regime and strategic legalism: Turkish democracy in the twilight zone, Southeast European and Black Sea Studies ,Volume 20, 2020 - Issue 2, https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14683857.2020.1745418
Zaarour, Bernard.(2018) Turkish Foreign Policy Toward Syria After 2011: A New Regional Order and The Role of Political Islam, Harvard University.  Altunışık, Meliha Benli. (2020). The New Turn in Turkey’s Foreign Policy in the Middle East: Regional and Domestic Insecurities, http://www.iai.it/sites/default/files/iaip2017.pdf.