پیامدهای مسأله هسته ای جمهوری اسلامی ایران بر معادلات منطقه ای غرب آسیا(2020-2000)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روابط بین الملل، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رفسنجان

2 استاد یار روابط بین الملل، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رفسنجان

10.22034/irr.2022.145581

چکیده

استراتژی جمهوری اسلامی ایران در مسأله هسته ای در غرب آسیا استراتژی بازدارنده و دفاعی است که باعث افزایش توان قدرت ملی کشور ، حافظ تمامیت ارضی و امنیت ملی ایران و منجر به کاهش احتمال هر گونه تهاجم نظامی علیه ایران شده است. این مقاله با هدف بررسی اتخاذ یک استراتژی بازدارندگی خصوصاً از نوع بلند مدت آن برای برنامه هسته ای ایران و تأثیر آن بر غرب آسیا، نقش بسیار مهمی برای بیان چهره واقعی قدرت و اقتدار ایران در غرب آسیا دارد. در این راستا به دنبال پاسخ به این سؤال می باشیم که استراتژی پرونده هسته ای جمهوری اسلامی ایران بر نظم منطقه ای غرب آسیا بین سال های 2000 تا 2020 چه تأثیراتی دارد؟ و با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی این فرضیه مطرح شده است که استراتژی جمهوری اسلامی ایران در غرب آسیا علاوه بر اینکه مبتنی بر اتحاد با نیروهای شیعه طرفدار ایران و تقویت محورهای مقاومت می باشد، در پرونده هسته ای ایران بین سال های 2000 تا 2020 موجب ایجاد ایران هراسی در بین کشورهای غرب آسیا شده و عدم اعتماد میان کشورهای منطقه شده است.  در این راستا با استفاده از چارچوب نظریه هالستی و همچنین نظریه ی بازدارندگی به بررسی سیاست های هسته ای جمهوری اسلامی ایران و تأثیرات آن بر غرب آسیا با استفاده از متغیرهای دخیل مانند نقش آمریکا پرداختیم و به این نتیجه رسیدیم که پرونده هسته ای ایران موجب ایجاد ایران هراسی در غرب آسیا شده است در حالی که استراتژی هسته ای ایران در غرب آسیا مبتنی بر بازدارندگی و استراتژی تدافعی در مقابل حمله احتمالی است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

mplications of the Islamic Republic of Iran's nuclear issue on the regional equations of West Asia (2000-2020)

نویسندگان [English]

  • Ehsan Khademi Bahabadi 1
  • Ali Bagheri Zadeh 2

1 .

2 Assistant Professor of International Relations, Faculty Member of Islamic Azad University, Rafsanjan Branch

چکیده [English]

The strategy of the Islamic Republic of Iran in the nuclear case in West Asia is a deterrent and defense strategy that increases the strength of the country's national power, preserves Iran's territorial integrity and national security, and reduces the likelihood of any military aggression against Iran. This article aims to examine the adoption of a deterrent strategy, especially its long-term type for Iran's nuclear program and its impact on West Asia, plays a very important role in expressing the true face of Iran's power and authority in West Asia.
In this regard, we seek to answer the question that what are the effects of the strategy of the Islamic Republic of Iran's nuclear case on the regional order of West Asia between 2000 and 2020? Using a descriptive-analytical method, it is hypothesized that the strategy of the Islamic Republic of Iran in West Asia, in addition to being based on alliances with pro-Iranian Shiite forces and strengthening the axis of resistance, in the Iranian nuclear file between 2000 and 2020. It has created Iranophobia among West Asian countries and distrust among countries in the region.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Deterrence
  • Iran's nuclear program
  • West Asia
  • foreign policy and Iranophobia
آجیلی، هادی و رحیم افشاریان، کاربست سند چشم انداز در سیاست خارجی و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه آفاق امنیت، سال هفتم، شماره24، پاییز
اسدی، علی اکبر. (1396). «سیاست خارجی عربستان سعودی: منابع، اهداف و مسائل»، فصلنامه مطالعات راهبردی ، شماره 1
اسدی، بیژن. (1385). عوامل موثر در همکاری های امنیتی دفاعی ایران و کشورهای خلیج فارس: یک بررسی
اسدی، علی اکبر. (1387). سیاستهای هسته ای در منطقه ی خایج فارس ، معاونت پژوهش های سیاست خارجی.
اسدی، بیژن. (1381). خلیج فارس و مسایل آن، تهران نشر سمت، پایگاه اینترنتی اطلاعات و آمار نظامی : SIPRI ArmsTransfers Database
افتخاری، آزاده. (1388). احمدی نژاد در عرصه سیاست خارجی؛ روزنامه شرق.
آقازاده، مازیار.  (1387). چهارراده اسلام گرایی در خاورمیانه، روزنامه کارزگراران.
امامی، محمدعلی. (1384). «تأثیر برنامه هسته ای ایران بر کشورهای عرب حوزه خلیج فارس»، فصلنامه سیاست خارجی، سال نوزدهم.
بزرگی، سید مهدی. (1388). «نقد کتاب مبانی نظری و مستندات برنامه چهارم توسعه در چشم انداز آمایش سرزمینی عدالت گرایانه در دولت نهم»، نامه دولت اسلامی، سال دوم، شماره های 5و 6.
التیامی‌نیا، رضا، عزیز آبادی و تاجیک. (1396). «منازعات قدرت و رقابت های ژئوپلیتیک قدرت های منطقه ای و فرامنطقه ای در کشور یمن»، فصلنامه پژوهش های سیاسی و بین المللی، شماره 31.
جنگ نرم. (1389). «ایران هراسی عملیات آمریکایی، صهیونیستی است»، جنگ نرم و عملیات روانی، 31 خرداد.
حاتمی راد، منصور. (1386). «چرخه سوخت هسته ای جمهوری اسلامی ایران»، نشریه مربیان بهار، شماره 23.
خبیری، کابک. (1393). راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی ایران (ملزومات و راه‌کارها). پایگاه تحلیلی خبری بصیرت.
خلیلی، محسن. آزموده، فهیمه. (1389). «پس زمینه تارخی/اندیشه ای سیاست خارجی تعالی گرا»، فصلنامه سیاست، سال دوازدهم، شماره 29.
دهقانی فیروزآبادی، جلال. (1386). «رویکرد اعراب به برنامه هسته ای ایران»، فصلنامه مطالعات خاورمیانه، سال چهاردهم، شماره 2 و 3، تابستان و پاییز.
رسولی ثانی آبادی، الهام. (1390). هویت و سیاست هسته ای در جمهوری اسلامی ایران، چاپ اول، تهران، انتشارات ابرار معاصر تهران.
رشیدی، مصطفی، افشین متقی. (1392). «تبیین ژئوپلیتیکی الگوهای اسلام گرایی در جهان اسلام از منظر بر ساخت گرایی»، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، شماره 34، پاییز.
روحانی، حسن. (1388). «چشم انداز خاورمیانه: تداوم نگاه غرب یا نگاهی جدید»، فصلنامه راهبرد، سال هجدهم، شماره 52، پاییز.
سریع القلم، محمود. (1381). «سیاست خارجی جمهوری اسلام سیاسی و جمهوری اسلامی ایران در سیاست خارجی»، ماهنامه نگاه، سال چهارم، شمارۀ 46، مهر و آبان.
سریع‌القلم، محمود. (1379). سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران: بازبینی نظری و پارادایم ائتلاف، تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک.
عابدی، سجاد. (1398). پروژا ایران هراسی، روزنامه اعتماد، شماره 4514
غریب آبادی، کاظم. (1387). برنامه هسته ای ایران: واقعیت های اساسی، تهران: وزارت امور خارجه.
محمدمراد، رضا. (1398). نتانیاهو به ایران هراسی متوسل شده است ، خبرگزاری صدا و سیما، کد خبر: ۲۵۵۸۸۸۳.
محمدی، منوچهر. (۱۳۸۶). بازتاب جهانی انقلاب اسلامی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
مرسلی، فاطمه. (1396). «بررسی نقش و جایگاه مردم در ارتقاء اقتدار منطقه‌ای ایران»، سایت اندیشکده تبیین، 28 خرداد 1396
ملک محمدی، حمیدرضا و داودی، مهدی. (1391). «تاثیر ایران هراسی بر سیاست های نظامی امنیتی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس»، مجله سیاست دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، دوره 42، شماره 2، تابستان.
موسویان، سید حسین. (1394). ایران و آمریکا؛ گذشته شکست خورده و مسیر آشتی، تهران: تیسا.
میرحسینی، سیدمحسن. (1394). توافق هسته ای ژئوپلتیک منطقه را تغییر داد«. قابل دسترس در:http://www.tabnakyazd.ir/fa/news/81922/
نادری نسب، پرویز. (1389). «چالش های روابط جمهوری اسلامی ایران و عربستان در منطقه»، فصلنامه سیاست، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 40، شماره 1، بهار.
هالستی، کی.جی. (1373). مبانی تحلیل سیاست بین الملل، ترجمه بهرام مستقیمی و مسعود طارم سری، تهران:دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی.
واعظی، محمود. (1386)، «چالش ها و رویکرد امنیتی ایران در محیط  پیرامونی»، گزارش راهبردی.
Bojang .Alieu S. (2018). The Study of Foreign Policy in International Relations, Journal of Political Sciences & Public Affairs 06(04).
Carlson, John, (2016). Iran and a New International Framework for Nuclear Energy, Belfer Center for Science and International Affairs Harvard Kennedy School 79 JFK Street Cambridge, MA 02138.
CIRINCIONE, JOSEPH, (2006). Controlling Iran’s Nuclear Program, Issues in Science and Technology 22, no. 3 (Spring 2006).
Commins, David (2014). The Gulf States: A Modern History. London: I. B. Tauris Co Ltd.
DEITCH, IAN (2018). Netanyahu opposition to Iran deal not shared by all Israelis, https://apnews.com/4620cc8f50ff4419a110d4548d46647e/.
Dinesh, (2016). Foreign Policy: 16 Elements of Foreign Policy, https://www. yourarticlelibrary. com/ international- politics
Elrod, Richard B. “The Concert of Europe: A Fresh Look at an International System.” World Politics, vol. 28, no. 2, 1976, pp. 159–174. JSTOR, JSTOR, www.jstor.org/stable/2009888.
Frazier ,Brionne (2019). What Is Foreign Policy? Definition and Examples, https://www.thoughtco. com/foreign-policy-definition-examples-4178057
Giuseppe Dentice, (2019). Israel's Foreign Policy: No Change in Sight, Istituto per gli Studi di Politica Internazionale.
Haghgou, javad,(2017). Iran’s Nuclear Case and the Political Economy of Hegemonic Media Diplomacy (Analyzing the America’s Strategic Interests from Creating the Iranian Nuclear Crisis in West Asia), http://enghelab.maaref.ac.ir/browse.php?a_id=313&sid=1&slc_lang=en.
 Hecker, Siegfried S(2014). A nuclear energy program that benefits the Iranian people, bulletin of the atomic scientists.
Iran's Nuclear Power Profile, International Atomic Energy Agency (IAEA), updated on December 2003, p. 438, (via Iran Watch): /library/international-organization/international-atomic-energy-agency-iaea/other-iaea-document/irans-nuclear-power-profile-iaea.
Maria Elena Argano, (2018). THE IRANIAN NUCLEAR DEAL: THE CHALLENGE OF THE EUROPEAN UNION,EUROPEAN INSTITUTIONS,PARTNERS /EXTERNAL
Masterson, Julia ,(2020). Timeline of Nuclear Diplomacy With Iran,  Kelsey Davenport, Director for Nonproliferation Policy, (202) 463-8270 x102.
Meir, Shemuel, (2018). Three years on, the Iran nuclear deal is still Israel’s best bet, By +972 Magazine August 27.
PRASHAD,  VIJAY, (2019). Iran has lawful right to nuclear energy program, PROUDLY POWERED BY NEWSPACK BY AUTOMATTICPRIVACY POLICY.
Tom O’Connor,  Israel’s Netanyahu Says on Video He Was Behind Trump’s Decision to  Leave Iran Deal, Newsweek 7/18/2018
Viotti, Paul R., and Mark V. Kauppi. International Relations Theory. 5th ed., Pearson, 2011.
Zvi Bar'el (18 October 2009). "Comment / How do Turkey and Israel measure each other's love?". Haaretz. Retrieved 5 December 2009