تاثیر تحولات ژئوپلتیک کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس با محوریت عربستان بر امنیت ملی جمهوری اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 دانشیارگروه جغرافیا، دانشکده ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 استادیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

10.22034/irr.2022.145906

چکیده

پویایی های ژئوپلیتیکی در خلیج فارس همواره امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران را  در طی چند دهه اخیر از خویش متاثر نموده است. از جمله این پویایی ها می توان به افرایش تنش و رقابت میان عربستان سعودی و جمهوری اسلامی ایران بر سر حوزه نفوذ، گسترش حضور ایالات متحده در خلیج فارس در قالب تاسیس پایگاه های نظامی و دریایی، و در نهایت، افزایش تعاملات اعضای شورای همکاری خلیج فارس با اسرائیل اشاره کرد. با توجه به اهمیت موضوع، این پژوهش با یک رویکرد جامع بدنبال بررسی چگونگی تاثیر گذاری پویایی های منطقه ای در خلیچ فارس بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران است. در این راستا، این پژوهش بدنبال پاسخگویی به این سوال محوری است که، تحولات ژئوپلیتیکی کشورهای جنوبی خلیج فارس با محوریت عربستان سعودی چه تاثیری بر امنیت ملی ایران داشته است؟ یافته های پژوهش نشان می دهد، عوامل ژئوپولیتیک خلیج فارس به تنهایی عامل ایجاد ناامنی و تنش نیست، اما وقتی با عوامل دیگر همراه شود، می توانند تنش زا گردد. از آنجا کـه عوامـل جغرافیایی و ژئوپلیتیک به صورت تدریجی شـکل گرفتـه انـد، از این رو تأثیر نسبتا پایداری از خود برجای می گذارند.شرایط ژئوپولیتیک منطقه و کشورهای آن به نحوی است که بـی ثبـاتی در هر یک از کشورهافراتـر از مرزهـایشان اثـرگذار است .لذا حل این مناقشات طولانی و دستیابی به تعادل امری اجتناب ناپذبر است. ایران و عربستان با توجه به موقعیت ژئوپلیتیکی خود مهمترین بازیگران منطقه هستند که به نوعی رقیب هم به حساب می آیند. خروج معنی دار آمریکا از برجام، و بازگشت احتمالی اش به برجام منجر به رقابت جدی تر خواهد شد.خلیج فارس مانند هر منطقه ای نیازمند ثبات و امنیت است و امنیت آن را باید صرفا در خود منطقه جستجو نمود. همگرایی و تعاملات دو یا چند جانبه منطقه ای به عنوان راه حلی برای نزدیکی کشورها و ثبات دائمی آنها باید مورد توجه قرارگیرد. «امنیت جمعی» تنها راهبرد موثربرای تضمین امنیت کشورهای منطقه پیشنهاد می گردد،

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Impact of the Geopolitical Developments in the Countries on the Southern Border of the Persian Gulf Particularly Saudi Arabia) on the National Security of Iran

نویسندگان [English]

  • Ali Haghighatshenas 1
  • Abdolreza Farajirad 2
  • Ribaz Ghorbani Nejad 3

1 PhD Student in Political Geography, Department of Geography, Faculty of Literature, Humanities and Social Sciences, Research Sciences Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.

2 Associate Professor, Department of Geography, Faculty of Literature, Humanities and Social Sciences, Research Sciences Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.

3 Assistant Professor, Department of Geography, Faculty of Literature, Humanities and Social Sciences, Research Sciences Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

Geopolitical visas in the Persian Gulf have always affected the national security of the Islamic Republic of Iran in recent decades. These dynamics include escalating tensions and rivalries between Saudi Arabia and the Islamic Republic of Iran over spheres of influence, expanding the US presence in the Persian Gulf through the establishment of military and naval bases, and, ultimately, increasing interactions between Gulf Cooperation Council members. Persia pointed to Israel. Due to the importance of this issue, this study seeks to investigate how regional dynamics in the Persian Gulf affect the national security of the Islamic Republic of Iran with a comprehensive approach. In this regard, this study seeks to answer the central question: What effect has the geopolitical developments in the southern countries of the Persian Gulf, centered on Saudi Arabia, had on Iran's national security? Findings show that the geopolitical factors of the Persian Gulf alone are not the cause of insecurity and stress, but when combined with other factors, they can be stressful. As geographical and geopolitical factors are gradually formed, they have a relatively stable effect. The geopolitical conditions of the region and its countries are such that instability in each country exceeds their borders. These long conflicts and the achievement of balance are inevitable. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geopolitical Developments
  • Iran
  • National Security
  • Persian Gulf
  • Saudi Arabia