تبیین الزامات و راهبردهای دیپلماسی و امنیت انرژی جمهوری اسلامی ایران در برنامه هفتم توسعه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه اقتصاد و مدیریت انرژی دانشگاه صنعت نفت

2 استادیار گروه علوم سیاسی و مطالعات انقلاب اسلامی دانشگاه شاهد تهران

10.22034/irr.2022.337739.2175

چکیده

به رغم دغدغه‌های فراوان تحلیل‌گران و هشدارها مبنی بر ضرورت کاستن از اتکا به فروش انرژی‌های فسیلی، جمهوری اسلامی ایران کمکاکان متکی به صادرت انرژی است، ایجاد وقفه در صادرات این مقوله حیاتی تهدیدی جدی برای اقتصاد ایران و طرح‌های توسعه‌ای به شمار می‌رود که بلافاصله تبعات فرهنگی و اجتماعی متعددی از آن منبعث می‌شود. چنین گزاره-ای حاکی از این است که ضرورت صادرات بی‌وقفه به یک مسئله‌ای امنیتی تحت عنوان امنیت صادرات انرژی مبدل شده است. پژوهش حاضر درصدد پاسخ به این پرسش است که با توجه به شرایط سیاسی و اقتصادی کنونی، جهت افزایش امنیت بازارهای بین‌المللی انرژی کشور و افزایش د‌ست‌آوردهای سیاسی ـ اقتصادی، محدودیت‌ها، الزامات و راهبردهای اصلی در حوزه دیپلماسی انرژی کدامند؟ شاخص‌هایی از جمله رویکرد ترکیبی، نگاه بلندمدت به طرح‌های انرژی منطقه، تشکیل معاونت دیپلماسی انرژی در وزارت امور خارجه، پرهیز از موازی‌کاری و کاربست رویکرد همیاری و هم‌افزایی بین سازمانی در عرصه داخلی، رویکرد دیپلماسی فعال فناوری، تنوع‌بخشی منطقه‌ای، تسری الگوی چانه‌زنی و توانمندسازی داخلی در حوزه خرد قرار دارند و چهار کلان راهبرد از جمله رویکرد اجرایی جهت رهایی از بن‌بست آسیای مرکزی، الزام اتخاذ نگاه منطقه‌ای، نگاه راهبردی به مرزهای غربی و دیپلماسی مقاومت و اتخاذ راهبرد انرژی در شرایط تحریم‌ها به منظور کاربست دیپلماسی امنیت انرژی پیشنهاد می‌شود. روش پژوهش کیفی است و همچنین سعی بر آن است که مسئله اصلی بار رویکرد تحلیل اسنادی مورد واکاوی قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Explanation of the requirements and strategies of diplomacy and energy security of the Islamic Republic of Iran in the Seventh Development Plan

نویسندگان [English]

  • seyyed abdollah razavi 1
  • Shohreh Pirani 2

1 Assistant Professor, Energy Economics and Management Department, Petroleum Faculty of Tehran , Petroleum University of Technology, Tehran, Iran

2 Assistant Professor, Shahed University, Tehran, Iran

چکیده [English]

Despite numerous concerns from analysts and warnings about the need to reduce its reliance on the sale of fossil fuels, the Islamic Republic of Iran is relying on energy exports. It is a development that immediately has many cultural and social consequences. Such a statement suggests that the need for uninterrupted exports has become a security issue called energy export security. The present study seeks to answer the question that, given the current political and economic conditions, in order to increase the security of the country's international energy markets and increase political-economic achievements, what are the main constraints, requirements and strategies in the field of energy diplomacy? Indicators such as hybrid approach, long-term view of regional energy plans, formation of Deputy Minister of Energy Diplomacy at the Ministry of Foreign Affairs, avoidance of duplication and application of inter-organizational cooperation and synergy approach in the domestic arena, active technology diplomacy approach, Regional diversification, the extension of the bargaining model, and domestic empowerment are in the microcosm, and there are four major strategies, including an executive approach to overcoming the Central Asian impasse, requiring a regional view, a strategic view of the western borders, and resistance diplomacy. It is suggested that an energy strategy be adopted in the context of sanctions in order to apply energy security diplomacy. The research method is qualitative and also tries to investigate the main issue of the document analysis approach.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Seventh Development Plan
  • Energy Diplomacy
  • Geopolitics
  • Regional Diversity
  1. رضوی، سید عبداله، بیات، محمدباقر. (1398). «درس­های تجارت نفت و گاز جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر راهبردهای تجارت نفت و گاز روسیه در دوران تحریم»،  فصلنامه راهبرد اقتصادی، سال هشتم، شماره بیست و نهم، صص 154ـ 111. 

    طریقی ، نوشین و طاهری، ابولقاسم. (1398). «دیپلماسی انرژی در اسناد راهبردی سیاست خارجی ایران»، فصلنامه سیاست جهانی، دوره هفتم، شماره چهارم،صص 261-282.

    قنبرلو، عبدالله. (1393). «مبانی و مؤلفه­های مفهومی اقتصاد سیاسی بین­الملل»، جستارهای سیاسی معاصر، سال پنجم، شماره دوم، صص 110ـ 87.

    محتشم دولتشاهی، طهماسب. (1390). مبانی علم اقتصاد: اقصاد خرد، اقتصاد کلان، تهران: چاپ سی و یکم، ویراست ششم.

    Collinsm, Craig and Packer, John (2006), Options and Techniques for Quiet Diplomacy, The Folke Bernadotte Academy press.

    de sousa, jaime Pereira (2019), economic diplomacy a critical analysis, iscte, business school instituto universitario de lisboa.

    Dinesh, Sindhu (2021), Strategic Salience of the Gwadar Port an Analytical Study, Journal of Defence Studies, Vol. 15, No. 1, pp. 53–78.

     Emerson, Michael and Vinokurov, Evgeny (2009), Optimisation of Central Asian and Eurasian Trans-Continental Land Transport Corridors, the Centre for European Policy Studies (CEPS), working paper 07.

    european commission (2021), report from the commission to the european parliament and the council, progress on competitiveness of clean energy technologies, com (2021) 950 final, (2021) 307 final.

    Griffiths, Steven (2019), Energy diplomacy in a time of energy transition, Energy Strategy Reviews, 123456–89–1213.

    Jalilvand, David Ramin (2019), Back to Square One? Iranian Energy After the Re-Imposition of Us Sanctions, Oxford Energy Comment.

    karacan, rıdvan and others (2021), the impact of oil price on transition toward renewable energy consumption? evidence from russia, mdpi - publisher of open access journals, energies, 14, 2947. https://doi.org/10.3390/en14102947

    Katzman, Kenneth (2021), Iran Sanctions, ongressional Research Service, .RS20871.

    Khetran, MirSherbaz (2014), The Potential and Prospects of Gwadar Port, Institute of Strategic Studies Islamabad, Vol. 34, no. 1, pp. 70-89.

    Munir, Muhammad and others (2013), Iran-Pakistan Gas Pipeline: Cost-Benefit Analysis, Journal of Political Studies, Vol. 20, Issue - 2, 161:178.

    1. Rana, Kishan (2007), Bilateral Diplomacy, Diplohandbooks, Mediterranean Academy of Diplomatic Studies University of Malta.

    Shirazi, Homayoun and others (2016), The Effect of Economic Sanctions on Iran's Export, Iran. Econ. Rev. Vol. 20, No. 1, pp. 111-124.

    Stanzel, Volker (2018), New Realities in Foreign Affairs: Diplomacy in the 21st Century, German Institute for International and Security Affairs, Swp Research Paper11.

    Tomberg, igor (2009), iran in the European gas market: a Russian point of view, the inistitute francais des relations internationals (ifri).