تحلیل سیاست موازنه قدرت ایران در رهیافت رئالیستی و نئورئالیستی

نویسنده

دانشیار علوم سیاسی دانشگاه تهران

چکیده

موازنه منطقه‌ای یکی از اصلی‌ترین موضوعات مورد بحث نظریه‌پردازان روابط بین‌الملل و امنیت ملی محسوب می‌شود. هریک از نظریه پردازان تلاش دارند تا جلوه‌هایی از موازنه قدرت را تبیین نمایند. برخی از آنان اعتقاد دارند که ساختار نظام بین‌الملل بدون وجود توازن، ادامه پیدا نخواهدکرد. برخی دیگر، براین اعتقادند که تاکید بر موازنه منطقه‌ای توسط قدرت‌های بزرگ به معنای نادیده گرفتن ضرورت‌های رفتار استراتژیک کشورهای منطقه‌ای محسوب می‌شود. بنابراین مداخله‌ی قدرت‌های بزرگ در فرایند توازن منطقه‌ای، شاخص‌های تئوریک و تحلیلی موازنه‌ قدرت را ناکارآمد می‌سازد.

از سوی دیگر، ژئوپلیتیسین‌ها نیز در چگونگی تعامل نیروهای جغرافیایی، سیاسی و راهبردی تاکید دارند. زمانی که مولفه‌های یادشده در سیاست دفاعیـ امنیتی کشورها با تغییر روبه رو می‌شود، طبیعی است که شکل‌بندی‌های ژئوپلیتیکی نیز با تغییر همراه خواهد شد. این امر، موازنه قدرت منطقه‌ای را تغییر خواهد داد. اگر تغییر در موازنه قدرت گسترده و فراگیر باشد، درآن شرایط زمینه برای شکل‌گیری منازعات منطقه‌ای به وجود می‌آید. بنابراین ژئوپلیتیسین‌ها نیز همانند نظریه پردازان روابط بین‌الملل بر ضرورت توازن قدرت برای تداوم تعادل و ثبات منطقه‌ای تاکید دارند.

حوزه‌های منطقه‌ای به عنوان سطح میانی منطقه ژئوپلیتیکی محسوب می‌شوند. بنابراین، توازن قدرت در سطوح میانی نظام بین‌الملل در شرایطی انجام می‌گیرد که هیچ یک از بازیگران منطقه‌ای به برتری قدرت دست پیدا نکنند. این امر، بیانگر آن است که اگر کشوری در محیط امنیت منطقه‌ای به قدرت مازاد دست پیدا کند، در آن شرایط موازنه منطقه‌ای تغییر پیدا خواهدکرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Iran's Balance of Power Analysis in Realism and Neorealism Approaches

نویسنده [English]

  • Abbas Mossalanejad

Associate Professor of Political Science, University of Tehran

چکیده [English]

Regional balance is considered as one of the most important issues for international and national security scholars. Each scholar has attempted to explain several aspects of balance of power. Some believe that without balance, the international system will not last. While the other hold the opinion that emphasis upon the issue of regional balance by superpowers means ignoring the necessities of the regional countries behavior, therefore, great power intervention in the process of regional balance makes theoretical and analytical indicats of this theory inefficient.

On the other hand, geopoliticians also focus on the manner of geographical, political and strategic interaction. They argue that geopolitical changes will come naturally from changes in the above mentioned factors of defence and security policy. This will change the regional balance of power. If the changing balance of power continues, there will be regional conflicts. So geopoliticians like international relations theorists are emphasizing the need for balance of power in maintaining the regional balance and stability.

Regional fields are considered as mid-level geopolitical area. Thus, the balance of power requires that actors of international system should match and any increase in a rival's power could change the balance condition.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Regional balance
  • Balance of Power
  • Structure of International System
  • conflict
  • Balancer State
  • Multilateralism