چرخه سیستمی قدرت، ثبات استراتژیک و رژیم کنترل تسلیحات در منطقه خاورمیانه

نویسندگان

1 دانشیار روابط بین الملل دانشگاه تهران

2 کارشناس ارشد مطالعات منطقه ای دانشگاه شیراز

چکیده

معمای امنیت و پایداری آن، کشورها را متوجه رژیم‌های امنیتی کرده است، اما سیستم بین‌الملل، دارای ویژگی‌هایی است که این ویژگی‌ها تأثیری مستقیم بر شکل‌گیری، کارآمدی یا ناکارآمدی چنین رژیم‌های امنیتی خواهد داشت. در این میان، چرخه سیستمی قدرت، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های سیستم جهانی و منطقه‌ای است که تأثیری مستقیم بر موضوع یادشده دارد. گفتنی است که انواع چرخه‌های قدرت، سبب شکل‌گیری محیط‌های استراتژیک متفاوتی خواهند شد. این محیط‌ها، می‌توانند عامل تسهیل‌کننده یا مانع چنین رژیم‌هایی باشند. در این میان، سیستم منطقه‌ای خاورمیانه نیز از چنین موضوعی مستثنی نیست. به همین علت این پرسش اساسی مطرح می‌شود که چرخه یادشده در سطح جهانی ومنطقه‌ای وتلاقی آنها با یکدیگر چه تأثیری بر شکل‌گیری، کارآمدی یا ناکارآمدی رژیم منطقه‌ای کنترل تسلیحات وخلع سلاح، به‌عنوان یکی از گونه‌های رژیم امنیتی خواهد داشت؟ به همین منظور، این پژوهش، ضمن توجه به چرخه قدرت به بررسی پیامدهای آن در خصوص رژیم کنترل تسلیحات و خلع سلاح در منطقه می‌پردازد و بر این باور است که به دلیل اینکه محیط خاورمیانه، با نوعی بی‌ثباتی استراتژیک روبه‌رو است، زمینه‌های شکل‌گیری چنین رژیمی مهیا نیست.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Systemic cycle of power, strategic stability and arms control regime in the Middle East

نویسندگان [English]

  • Farhad Ghasemi 1
  • Zahra Pourdast 2

1 Associate Professor of International Relations, University of Tehran

2 M.Sc. in Regional Studies, Shiraz University

چکیده [English]

Existence of security dilemma has caused the countries' concentration on formation of security regimes. But, the international system has some qualities which have a direct effect on the formation, efficiency and inefficiency of such security regimes. Among all, systematic power cycle is one of the most important qualities of the international and regional system which has a direct impact on the above subject. It is worth mentioning that various kinds of power cycle lead to the formation of different strategic environments. These environments can function as facilitators or barricades to such regimes. The Middle East Regional System is not an exception to the fact. Consequently, the main question is that how the above cycle at its international and regional level has affected the formation, efficiency and inefficiency of regional arms control regime in the Middle East, as one of the security regime models. While taking the importance of the power cycle into consideration, this thesis surveys the consequences of the power cycle in regard with arms control and disarmament in the region. It is also believed that due to the strategic instability and unrest environment in the Middle East, no background is available for the formation of such regimes.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Systemic power cycle
  • Regional power cycle
  • Middle East
  • Arms control regime
ابراهیمی فر، طاهره (1387). " نظم نوین امنیتی در خلیج فارس بعد از اشغال نظامی عراق."، پژوهشنامه علوم سیاسی، سال سوم، شماره دوم،صص : 36-7

احمدی، حمید(1388)." خاورمیانه و نظام بین­الملل پس از جنگ سرد"، مجله­ی دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره سوم، صص: 36-19

بلوچی، حیدر علی(1385). " کنترل تسلیحات: امنیت مبتنی بر همکاری در محیط در حال تغییر"، فصلنامه روابط خارجی، سال بیستم، شماره چهارم، صص985-

بلیس، جان واسمیت، استیو(1383). جهانی شدن سیاست: روابط بین­الملل در عصر نوین ( زمینه­های تاریخی، نظریه­ها، ساختارها و فرآیندها). جلد اول. چاپ نخست. تهران: ابرار معاصر

خضری،محمد(1387)."بررسی آثار بحران مالی در اقتصاد آمریکا بر اقتصاد ایران"، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال دوازدهم، شماره اول،صص82-65

سلیم، محمد السلیم (1374). "جایگاه کنترل تسلیحات در روند صلح خاورمیانه."، مطالعات خاور میانه، شماره 4، صص: 130-113

سیف زاده، سید حسین و روشندل، جلیل (1382). تعارضات ساختاری داخلی، منطقه­ای و بین المللی در خلیج فارس، تهران:مرکز پژوهشهای علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه.

شیهان، مایکل (1388). امنیت بین الملل. ترجمه: سید جلال دهقانی فیروزآبادی، تهران: مطالعات راهبردی.

قاسمی، فرهاد(1388). " الزامات تئوریک در بازدارندگی منطقه­ای ایران." ، فصلنامه­ی بین­المللی روابط خارجی، سال اول، شماره سوم، صص83-55

قاسمی، فرهاد(1389)." مدل ژئوپلتیکی امنیت منطقه ای :مطالعه موردی خاورمیانه." ، فصلنامه ژئوپلتیک، سال ششم، شماره دوم، صص: 93-57

قاسمی، فرهاد (1390)."موانع شکل گیری رژیم امنیتی منطقه ای کنترل تسلیحات؛ مطالعه ی موردی خاورمیانه."، فصلنامه روابط خارجی، سال سوم، شماره سوم، صص 47-7.

لطفیان، سعیده(1384). " برآورد تهدید سلاح­های کشتار جمعی در خاورمیانه و راه مقابله با آن."،فصلنامه مطالعات خاورمیانه، سال دوازدهم، شماره دوم، صص30-1

لطفیان، سعیده (1388). " جنگ افزارهای کشتار جمعی و کنترل تسلیحات در خاورمیانه."، فصلنامه بین المللی روابط خارجی، سال اول، شماره اول،صص:226-189.

مشیرزاده، حمیرا(1386). تحول در نظریه های روابط بین الملل.تهران:سمت.

مورگنتا، هانس جی(1374).سیاست میان ملتها.ترجمه:حمیرا مشیرزاده، تهران:دفترمطالعات سیاسی وبین المللی.

 

Anderson ,Ewan(2000). The Middle East: geography and geopoliticsNew York: Routledge.

Kolodziej, Edward A.(2005). Security and International Relations. Cambridge: Cambridge University Press.

Ned Lebow, Richard. And Risse-Kappen, Thomas (1996). International Relations Theoryand the End of the Cold War.New York:COLUMBIA UNIVERSITY PRESS.

Owen, Roger (2004).State, power and poltics in the making of the modern Middle East, New York:Routledge.

Paavonen,Tapani(2010). A New World Economic Order: Overhauling the global economic Governance as Result of the financial Crisis,2008-2009, FIIA Report 24, The finnish Institute of International affairs.

Ahmadov,Ramin (2005). " The U.S. Policy toward Middle East in the Post-Cold War Era.", Turkish Journal of International Relations, Vol. 4, No.1&2:138-150

Baumgart,Claudia & Müller, Harald(2004-5)."A Nuclear Weapons–Free Zone in the Middle East:A Pie in the Sky?.", THE WASHINGTON QUARTERLY, Vol.28,No. 1:45-58.

Benjia,By XIN(2001). " Security Dilemma, Balance of Power".Xiandai Guoji Guanxi, 61

Billon, philippe and khatib, fouad (2003). "From free oil To Freedom oil? Terrorism, War and Us Geopolitics in the Persian Gulf." Geopoltics, Vol. 9, No. 1:109-137

Bracken, Paul (2003). " The Structure of second Nucler Age.", Yale University, No.5:399-413

BUSCH,k(2010)."World economic crisis and welfare state.",Europe and Germany .Berlin:Friedrich Ebert Stiftung,International policy Analysis.

Chatterjee,Shibashis(2003)."Neo-realism, Neo-liberalism and Security.", International Studies,Vol. 40, No 2:125-144

Chiu, Daniel(2003)."Internationa Alliances in the power cycle Theory of state behaivior.", International political Science, Vol.24, No.1:123-136

Cordesman, Anthony (2004)." the military balance in middle east, Washington, center for strategic and international studies, p:1-426

Dylan, Kissane (2005)." 2015 and the Rise of China: Power and Cycle:Analysis and the Implications for Australia.", Vol. 1, No.1:105-121.

Feng, L. and Ruizhuang, Z.(2006). "The Typologies of Realism", The Chinese Journal of International Politics, Vol. 1, Issue 1: 109-134

JONES, PETER (2011). " The Arms Control and Regional Security WorkingGroup: still relevant to the Middle East.", Brussels: 2-13

Kissane, Dylan (2008). " Forecasting the Storm: Power Cycle Theory and Conflict in theMajor Power System.", Europolis, No.3:1-33.

Lee, Itamar(2010). "A Book Review:The Middle East in the Eyes of Japan.", Journal of Middle Eastern and Islamics studies, Vol.4, No.1:116-118

Mckibbin & Stoeckel(2009)."The Global Financial Crisis: Causes and Consequencec.", Asian Economic Papers, Vol.9, No.2:54-86.

Messair,Nizar.(2002). "The state and dilemmas of security:The middle East and thebalkans."securitydialogue,Vol.33,No.4:415-427

Misher, Kimberly(2009)."Egyptian Nuclear Leadership—Time to Realign?."Policy Outlook, No. 51:1-11

Morgan,Glyn(2008)."Security, Stability, and International Order." , American Behavioral Scientist,Vol. 51, No. 9:1322-1338

Naji,Saeid and A. JawanJayum(2011). "Role of the Persian Gulf‟s Oil in the US Geopolitical Codes during the Cold WarGeopolitical Order.", International Journal of Humanities and Social Science,Vol. 1, No. 5: 206-220.

Rose,Gideon (1998). " Neoclassical Realism and Theories of Foreign Policy.", World Politics, Vol.51, No.1 :144-172.

Tessman ,Brock F. and Steve Chan(2004 ):Power Cycles, Risk Propensity, and Great-Power Deterrence ,Journal of Conflict Resolution 48:p 131-155

T.parasiliti, Andrew (2003)." The Causes and Timing of Iraq’s Wars: A PowerCycle Assessment.",International Political Science Review, Vol 24, No. 1: 151–165

Tillafreeo, Jeffrey W.(2001)." "Security Seeking under Anarchy: Defensive Realism Revisited.",vol.25,NO.3:128-161

Bamidele Ojo, John Babatunde. (2000). " The correlation Between the Strategic Security Environment and Extent of Weapons Acquisition: A Theoretical Reformulation of Competing Theories in International Security."Doctor of Philosophy. Harward university. Washington.

Baas, Richard (2008). " Negotioating Nuclear Weapons." MA European Studies.

Henda, Mongi Stanley ( 2010). "Arms control and disarmament in Southern Africa: An assessment of civil society and state response in Mozambique 1995-2003? ." MA poltical Science.University of Stellenbosh. Stellenbosh.

Otto, Zach (2009). "U.S. Dependency on Middle Eastern Oil.",Faculty adviser: Bennett, Mark. SPEA Honors thesis, Mark Bennett.Indian university.

Kramer, Mark."Neorealism, NuclearProliferation,And East-CentralEuropean Strategies". 1998.<http://csis.org//files / /media/csis/pubs/ruseur_wp_005>.

http://www.jewishvirtuallibrary.org.Map of Middle East Ethnic:1