سناریوهاى محتمل آینده عراق بر اساس بازیگران مؤثرسطوح ملى،منطقه اى وبین المللى

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استاد دانشگاه تهران (نویسنده مسئول: Ebrahim.motaghi@gmail.com )

چکیده

رهیافت‌های نئولیبرالی، تفسیر موسع از نقش منابع در رقابت‌های منطقه‌ای را ارائه می‌دهند. موضوعاتی از جمله: هویت، منابع انرژی و منابع آب در زمره نشانگان رقابت برای منابع تلقی می‌شود. نظریه‌پردازان موضوعات راهبردی بر این امر تاکید دارند که در سال‌های بعد از جنگ سرد، زمینه برای شکل‌گیری رقابت‌های جدید در روابط کشورهای منطقه‌ای و بین‌المللی به‌وجود آمده است. بحران اوکراین، بحران امنیتی سوریه و عراق در زمره منازعات مربوط به منابع محسوب می‌شوند. به هر میزان، ظرفیت‌سازی برای افزایش صادرات کالاهای اقتصادی فراهم گردد، طبعا جلوه‌هایی از همکاری‌های چندجانبه در حوزه منطقه‌ای و بین‌المللی نیز بوجود می‌آید. نیازهای متقابل ایران و عربستان به درآمدهای نفتی را باید در زمره عوامل گسترش همکاری در روابط متقابل کشورها دانست. هماهنگ‌سازی روابط ایران و عربستان در حوزه دیپلماسی منابع، بخشی از ضرورت‌های نگرش نئولیبرال به پیوند موضوعات راهبردی و اقتصادی می‌باشد. در این مقاله تلاش می‌شود تا از رهیافت نئولیبرالی در جهت بهینه‌سازی الگوی روابط ایران و عربستان استفاده شود. نئولیبرال‌ها بر این اعتقادند که همکاری‌های اقتصادی زمینه گسترش روابط به عرصه‌های راهبردی را امکان‌پذیر می‌سازد. با توجه به چنین نگرشی هماهنگ‌سازی سیاست اقتصادی ایران و عربستان، زمینه لازم برای بهینه‌سازی روابط راهبردی را امکان پذیر می‌سازد. پرسش اصلی مقاله بر این موضوع تاکید دارد که: «بازسازی روابط منطقه‌ای ایران و عربستان از چه طریق امکان‌پذیر می‌باشد؟» فرضیه مقاله معطوف به گزاره‌ای است که: «بازسازی روابط منطقه‌ای ایران و عربستان در قالب سازوکارهای اقتصاد منابع و تاثیر آن بر دیپلماسی حاصل می‌گردد.» 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

...

نویسنده [English]

  • ابراهیم متقی

استاد دانشگاه تهران (نویسنده مسئول: Ebrahim.motaghi@gmail.com )

احمدیان، مجید. (1378). اقتصاد نظری و کاربردی نفت. تهران: پژوهشکده اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس.

استوینس، پل. (1390). اقتصاد انرژی. ترجمه علی طاهری‌فرد، سیدجعفر حسینی و جلال دهنوی. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).

اسدی، بیژن. (1389). «تاثیر توان هسته‌ای ایران بر امنیت قدرت روابط و امنیت منطقه‌ای»، پژوهشنامه علوم سیاسی، 2 (1).

برزگر، کیهان. (1380). «تنش‌زدایی در سیاست خارجی خاتمی و آثار آن بر بهبود روابط ایران و عربستان سعودی»، در ذاکریان، مهدی، سیاست خارجی خاتمی از منظر صاحب‌نظران، تهران: همشهری، جلد 2.

 پوراحمدی حسین و ذوالفقاری مهدی. (1389). «دیپلماسی انرژی: منافع و امنیت جمهوری اسلامی ایران»، مجموعه مقالات نفت و سیاست خارجی، پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام.

 ثقفی‌عامری ناصر. (1389). «ایران و تحولات ژئوپلتیک نفت و گاز»، مجموعه مقالات نفت و سیاست خارجی، پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام.

رمضانی، امیر. (1392). نقش سیاست‌های نفتی ایران و عربستان در روابط دو کشور 2010-2000، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، گروه روابط بین‌الملل، تهران: ایران

عادلی، محمدحسین. (1389). «نفت و دیپلماسی انرژی»، مصاحبه با ماهنامه اقتصاد انرژی، 127 (3).

مولانا، حمید و منوچهر محمدی. (1387). سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دولت احمدی نژاد.تهران: نشر دادگستر.

واعظی، محمود. (1389). «دیپلماسی انرژی ایران و قدرت‌های بزرگ در خلیج‌فارس»، مجموعه مقالات نفت و سیاست خارجی، پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام.

 

منابع انگلیسی

Buzan, B. (2005). International Political Economy and Globalization, in Alex J. Bellamy (ed). International Society and Critics. US: Oxford University press

Dannreuther, R. (2003). Asian Security and China's Energy Needs. International Relation of Asia-Pacific, 3.

Ebinger, C. (2007). About the Energy Security Initiative. Booking Institution, Washington DC.

Fischer, M. j. (1980). From Religious Dispute to Revolution. Cambridge:

Harvard University Press.

Friedman, T. (2009). Metaphor and the First Law of Pertropolitics. Foreign Policy Magazine, October.

Haykel, B. (2015b). ISIS: A Primer. Princeton: Princeton University Press.

………… . (2015a). What ISIS really wants?. The Atlantic, 27 Feb.

Kagan, F, K. Kagan, J. Cafarella, H. Gambhir and K. Zimmerman. (2016). Al Qaeda and ISIS: Existential Threats to the U.S. and Europe, Washington: Institute for the Study of war, Report One, U.S. Grand Strategy: Destroying ISIS and al Qaeda, Jan.   

Neumann, P. (2016). Radicalized: New Jihadists and the Threat to the West. London: I. B. Tauris.

Strange, S. (1994). Retinking Structural Chang In International Political Economy: States, Firms And Diplomacy, in R. Stubbs And G. Underhill. Political Economy And the Changing Global Order. Mc chlelland & Stewart Inc.

Wood, G. and E. Murrow. (2015). What ISIS Really Wants? Available at: http://www.theatlantic.com/magazine/archive/2015/03/what-isis-really-wants/384980/World Energy Outlook, (Accessed 2013, November).