نقش نظام آموزش عالی در پیوند میان توسعه علم و تحکیم صلح

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار حقوق بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی،تهران، ایران

2 استادیار حقوق بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی،تهران، ایران.

چکیده

عمده نقش‌هایی که برای آموزش عالی ایرانی- اسلامی در نظر گرفته می‌شود در قالب تربیت نسل متخصص و کارآمد علمی، ترویج و ارتقای دانش ملی و از رهگذر اتخاذ تدابیر و سیاست‌های کلان آموزشی و مساعد کردن زمینه لازم برای توسعه کشور خلاصه می‌شود. به این منظور نظام آموزش عالی از مهم‌ترین سازوکارهای توسعه علمی و کارآمدی در کشور محسوب می‌شود که با طیف قابل ملاحظه‌ای از نسل‌های مختلف جامعه از قشر جوان، متخصص، باتجربه و پویا تشکیل می‌شود. با این حال، از سوی دیگر، نظام آموزش عالی، به مفاهیمی متعالی، که متجلی ارزش‌های موجود در متن جامعه است،  از جمله صلح که از دیرباز ضامن پیوند اجزا و عناصر اجتماع است، بی‌اعتنا نیست و با الهام از مفاهیم و مقولات ارزشی که علاوه بر مفاهیم اخلاقی، ریشه در فرهنگ، باور و حتی قوانین موجود دارند، می‌کوشد تا به بهترین نحو ممکن به اعمال خطی مشی و سیاست‌هایش جامه عمل بپوشاند. از این حیث، آموزش عالی، ضمن لزوم توجه به مفهوم و کارکرد صلح در جامعه بین‌المللی، به برقراری پیوند وثیق میان صلح و توسعه علم در مرزهای ملی می‌پردازد که توسعه بومی دانش در چارچوب قلمروهای حاکمیتی دولت‌ها، خود، به تحول مفهوم علم در سطح بین‌المللی می‌انجامد و از این رهگذر، هم زمینه‌های استقرار صلح فراهم می‌شود و هم توسعه علمی مهیا می‌گردد.
این مقاله ضمن تأملی در ارتباط ماهوی صلح و توسعه علم، و لزوم توجه جدی نظام آموزش عالی به این مهم، به بررسی سازوکارها و چارچوب‌های عملی برقراری پیوند میان تحکیم صلح و ترویج علم در قالب این نظام پرداخته است. 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

نقش نظام آموزش عالی در پیوند میان توسعه علم و تحکیم صلح

نویسندگان [English]

  • aramesh shahbazi 1
  • majidreza momeni 2

1 استادیار حقوق بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی،تهران، ایران

2 استادیار حقوق بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی،تهران، ایران.

چکیده [English]

...عمده نقش‌هایی که برای آموزش عالی ایرانی- اسلامی در نظر گرفته می‌شود در قالب تربیت نسل متخصص و کارآمد علمی، ترویج و ارتقای دانش ملی و از رهگذر اتخاذ تدابیر و سیاست‌های کلان آموزشی و مساعد کردن زمینه لازم برای توسعه کشور خلاصه می‌شود. به این منظور نظام آموزش عالی از مهم‌ترین سازوکارهای توسعه علمی و کارآمدی در کشور محسوب می‌شود که با طیف قابل ملاحظه‌ای از نسل‌های مختلف جامعه از قشر جوان، متخصص، باتجربه و پویا تشکیل می‌شود. با این حال، از سوی دیگر، نظام آموزش عالی، به مفاهیمی متعالی، که متجلی ارزش‌های موجود در متن جامعه است،  از جمله صلح که از دیرباز ضامن پیوند اجزا و عناصر اجتماع است، بی‌اعتنا نیست و با الهام از مفاهیم و مقولات ارزشی که علاوه بر مفاهیم اخلاقی، ریشه در فرهنگ، باور و حتی قوانین موجود دارند، می‌کوشد تا به بهترین نحو ممکن به اعمال خطی مشی و سیاست‌هایش جامه عمل بپوشاند. از این حیث، آموزش عالی، ضمن لزوم توجه به مفهوم و کارکرد صلح در جامعه بین‌المللی، به برقراری پیوند وثیق میان صلح و توسعه علم در مرزهای ملی می‌پردازد که توسعه بومی دانش در چارچوب قلمروهای حاکمیتی دولت‌ها، خود، به تحول مفهوم علم در سطح بین‌المللی می‌انجامد و از این رهگذر، هم زمینه‌های استقرار صلح فراهم می‌شود و هم توسعه علمی مهیا می‌گردد.
این مقاله ضمن تأملی در ارتباط ماهوی صلح و توسعه علم، و لزوم توجه جدی نظام آموزش عالی به این مهم، به بررسی سازوکارها و چارچوب‌های عملی برقراری پیوند میان تحکیم صلح و ترویج علم در قالب این نظام پرداخته است. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • نظام آموزش عالی ایران
  • علم
  • ترویج علم
  • تحکیم صلح
  • یونسکو
  • حقوق مالکیت فکری

منابع فارسی

تسون، فرناندو. (1388). فلسفه حقوق بین‌الملل. ترجمه محسن محبی. تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش.

خلیلیان، سید خلیل. (1358). حقوق بین‌الملل اسلامی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

روفرت، ماتیاس. اشتاینکه، دانیل. (1393).  حقوق مدیریت جهانی علم. ترجمه و تحقیق آرامش شهبازی. تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش.

فراستخواه، مقصود. (1382). آزادی علمی. مجلس و راهبرد، 10(41)، صص. 140-101.

فلسفی، هدایت‌الله. (1390). صلح جاویدان و حکومت قانون. تهران: فرهنگ نشر نو.

 

منابع انگلیسی و آلمانی

Brownlie, Ian. (2008). Principles of Public International Law. USA: Oxford University Press.

Butros Ghali, Butros. (1992). An Agenda for Peace, New York: UN.

Calliess, Christian. (2007). The Charter of Fundamental Rights of the European Union. in: Ehlers, Dirk. (ed.). European Fundamental Rights and Freedoms. Germany: de Gruyter Recht.

Cassese, Antonio. (2005). International Law. USA: Oxford University Press.

Chalmers, D., Davies, G., & Monti, G. (2010). European Union Law: Cases and Materials. USA: Cambridge University Press.

Chernow, Barbara. (ed.) (1993). Art. Academic Freedom. The Columbia Encyclopedia. Oxford, 1999

Claude, Richard. (2002). Scientists’ Rights and the Human Right to the Benefits of Science. in: Chapman, Audrey. (ed.). Core obligations: Building a framework for political, social and cultural rights. pp. 247-278.

Cronin-Furman, Kathleen Renée. (2009). 60 Years of the Universal Declaration of Human Rights: Towards an Individual Responsibility to Protect. The American University International Law Review, 25(1), pp. 175-198.

Demuro, Ginamario. (2010). Article 13. in: Mock, von William B.T., Demuro, G., Bifulco, R., Cartabia, M., & Celotto, A.  (eds.). Human Rights in Europe: Commentary on the Charter of Fundamental Rights of the European Union. Durham: Carolina Academic Press, pp. 84-87.

Döhler, E., & Nemitz, C. (2000). Wissenschaft und Wissenschaftsfreiheit in internationalen Vereinbarungen. in: Wagner, Helmut. (ed.). Rechtliche Rahmenbedingungen für Wissenschaft und Forschung. Forschungsfreiheit und Staatliche Regulierung, Vol. 1. Germany: Nomos, pp. 159-188.

Fehling, Michael. (2010). The duty of the State Parties to progressively realise the rights recognised in the Covenant in Article 2 (1). in: Dolzer, R., Graßhof, K., Kahl, W., Waldhoff, C. (eds.). Bonner Kommentar zum Grundgesetz. Cambridge, 2001.

General Assembly resolution 39/11 of 12 November 1984

Green, Maria. (2000, October 9). Drafting History of the Article 15(1)(c) of the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights. Background Paper, UN Doc. E/C.12/2000/15. New York: UN.

Groß, Thomas. (1992). Die Autonomie der Wissenschaft im europäischen Rechtsvergleich. York, 2003.

Hollinger, David. (1983). The Defense of Democracy and Robert K. Merton’s Formulation of the Scientific Ethos. Knowledge and Society: Studies in the Sociology of Culture Past and Present 4, pp. 1-15.

Hussain, Abid. (2000. January 18). Civil and Political Rights Including the Question of Freedom of Expression. E/CN.4/2000/63. New York: UN.

Merton, Robert K. (1942). Science and Technology in a Democratic Order, Journal of Legal and Political Sociology, 1 (1942), pp. 115-126.

Merton, Robert. (1973). The Normative Structure of Science. in: Storer, Norman. (ed.). The Sociology of Science: Theoretical and Empirical Investigations. Oxford, pp. 267-280.

Mohammed, Bedjaoui. (1991). International Law: Achievements and Prospects. Boston, New York, The Hague: Martinus Nijhoff Publishers.

Plesmann, W., & Röben, V. (1991). Marine Scientific Research: State Practice versus Law of the Sea?. in: Wolfrum, Rüdiger. (ed.). Law of the sea at the crossroads: the continuing search for a universally accepted régime. pp. 373-392, in detail Nordquist, M.H., Yankov, A., Grandy, N.R., & Rosenne, S. (2002). United Nations Convention on the Law of the Sea 1982 – A Commentary, Vol. IV. Kluwer.

Röben, Volker. (1994). The Sciences – A Contribution to Understanding the Law on an Activity of International Concern. German Yearbook of International Law 37, pp. 254-280.

Ruffert, Matthias. (2006). Grund und Grenzen der Wissenschaftsfreiheit. Veröffentlichungen der Vereinigung der Deutschen Staatsrechtslehrer, 65, pp. 145-210.

Ruffert, Matthias. (2011). Article 13 GRCh. in: Calliess, C., Ruffert, M., & Blanke, H.J. (eds.). EUV/AEUV: Das Verfassungsrecht der Europäischen Union mit Europäischer Grundrechtecharta. Munich: C.H. Beck.

Schmidt, Harald. (2009). Bioethics, Human Rights and Universalisation: a Troubled Relationship?– Observations on UNESCO’s Universal Declaration on Bioethics and Human Rights. in: Vöneky, S., Hagedorn, C., Clados, M., & von Achenbach, J. (eds.). Legitimation ethischerEntscheidungen im Recht. Science, pp. 275-295.

Schulze-Fielitz, Helmuth. (2010). Politische Voraussetzungen wissenschaftlicher Forschung. in: Dreier, Horst. &  Willoweit, Dietmar. (eds.). Wissenschaft und Politik. Stuttgart: Franz Steiner, pp. 71-106.

The Declaration on the Use of Scientific and Technological Progress in the Interests of Peace and for the Benefit of Mankind, GA Res. 3384 (XXX) of 10 November 1975.

The World Bank (ed.) (2000). Higher Education in Developing Countries. The hague, Tobey, Ronald. (1971). The American Ideology of National Science 1919–1930.

Wagner, Helmut. (1999). Gibt es ein Grundrecht der Wissenschaftsfreiheit im Europäischen Gemeinschaftsrecht. Die öffentliche Verwaltung, pp. 129-137.

Wellens, Karel. (2003). The UN Security Council and New Threats to the Peace: Back to the Future. Journal of Conflict Security Law, 8(1), pp. 19-22.

Wodenscheck, Roberta Lynn. (2004). The Human Right to Peace: Why Such a Right Should be Recognized. Washington: Washington University.

 

اسناد

American Declaration of the Rights and Duties of Man, Resolution XXX, Novena Conferencia Internacional Americana, Actas y Documentos, vol. VI, Bogotá 1953, pp. 297-302.

Briand Kellogg Pact

Constitution of UNESCO

Committee on Economic, Social and Cultural Rights (CESCR) (2001, December 14). Substantive Issues Arising in the Implementation of the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights. UN Doc. E/C.12/2001/15. New York: UN.

Committee on Economic, Social and Cultural Rights (CESCR). (1999). General Comment 13: The Right to Education, E/C.12/1999/10. New York: UN.

UN Doc. E/CONF.82/15 (I.L.M. 28 (1989))

UNESCO, Records of the Twenty-Ninth Session, 1997, 29 C/Res. 16 (11 November 1997), endorsed by UN Doc. A/RES/53/152 (9 December 1998).

UNESCO. (1980). Symposium on the study of new human right: The right of Solidarity. SS-80/Conf. 806/6. Mexico.

United Nations General Assembly Resolution 3314 on the “Definition of Aggression” 14 December 1974

Nuremberg statute

Pact of League of Nations

Declaration on the Right of Peoples to Peace

UN Doc. A/RES/30/3384 (10 November 1975)

Arab Charter on Human Rights, League of Arab States, May 22, 2004, reprinted in 12 Int'l Hum. Rts. Rep. 893 (2005), entered into force March 15, 2008

UNESCO Doc. C/Res. 24 of 19 October 2005

 

وب‌سایت‌ها

http://www.securitycouncilreport.org/atf/cf/%7B65BFCF9B-6D27-4E9C-8CD3- CF6E4FF96FF9%7D/PKO%20S%2023500.pdf (accessed on 2017 January 3)

http://www1.umn.edu/humanrts/instree/loas2005.html?msource=UNWDEC19001&tr=y&auid=3337655 (accessed on 2017 January 3)

World University Service, available at http://www.wus-austria.org/content/28/15.html (accessed on 2017 January 3)