مشارکت راهبردی، الگویی نوین برای روابط ایران-روسیه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبائی

2 کارشناسی ارشد مطالعات منطقه‌ای دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

آغاز بحران سوریه نقطه عطفی در روابط جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه به حساب می‌آید. دو کشور پیش از این نیز در بحران‌های امنیتی منطقه‌ای در افغانستان و تاجیکستان همکاری داشته‌اند، اما همکاری‌های اخیر دو کشور در سوریه به لحاظ سطح و عمق در تاریخ روابط دو کشور منحصر به فرد است. با توجه به ابعاد، پیچیدگی‌ها و تحولات نوین روابط بین‌الملل، و نیز پیش‌زمینه‌های تاریخی و تعینات ساختاری روابط ایران و روسیه، الگوهای سنتی روابط میان کشورها از قدرت تحلیل و تبیین روابط نوین ایران و روسیه برخوردار نیستند. در این میان الگوی مشارکت راهبردی، الگوی نوینی است که با انطباق سه معیار اساسی آن از جمله عدم قطعیت محیطی(خیزش‌های مردمی خاورمیانه)، انطباق راهبردی(سازگاری و مکمل‌بودن منابع و منافع ایران و روسیه) و اصل سیستمی(مخالفت با نظم نوین هژمونیک ایالات متحده و تلاش برای استقرار نظم مطلوب در خاورمیانه) بر روابط ایران و روسیه، قابلیت‌های تحلیلی و تبیینی بیشتری را ارائه می‌دهد. انعطاف‌پذیری این الگو و ماهیت غیررسمی آن که باعث کاهش هزینه‌های تعهد (در مقایسه با اتحادهای رسمی) می‌شود، در کنار زمینه‌محور بودن آن که برای هر رابطه‌ای ویژگی‌های منحصر به فردی می‌یابد، موجب استقبال سیاستمداران و تحلیل‌گران روابط بین‌الملل از این الگو شده است. در پژوهش حاضر شرایط انطباق و ویژگی‌های منحصر به فرد الگوی مشارکت راهبردی در روابط ایران و روسیه در مرحله شکل‌گیری تجزیه و تحلیل شده و نگارندگان در پی آن هستند زمینه‌های اجرایی شکل‌گیری این الگو و بایسته‌های سیاستگزارانه آن را برای تامین حداکثری منافع جمهوری اسلامی ایران ارائه دهند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Strategic Partnership; A New Pattern for Iran-Russia Relations

نویسندگان [English]

  • Seyed Hassan Mirfakhraei 1
  • Omid Rahimi 2

1 دانشیار گروه روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبائی

2 کارشناسی ارشد مطالعات منطقه‌ای دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده [English]

The Syrian Crisis is perceived as a focal point on recent Iranian-Russian relations. The two countries have already been involved together in regional security crises in Afghanistan and Tajikistan, but the recent cooperation in Syria is historically unique in terms of depth and extent. Due to the dimensions, Complexities and new developments of international relations, and also historical context along with structural determinations of Iranian-Russian relations, the traditional patterns of relationships between states cannot explain well enough the new Iran-Russia relations. Accordingly, “Strategic Partnership” is a new pattern that provide better and more facilities for analysis and explanation of Iran-Russia relations by applying its three main criteria of environmental uncertainty(uprising of masses in Middle East), strategic fit(compatibility and complementarity of interests) and system principle(opposing the new hegemonic order of the US and efforts for establishing desired order) on relations. The flexibility and the informal nature of strategic partnership with low commitment costs(as opposed to an alliance), along with being context specific that provide unique features for each relationship has made it popular for politicians and international relation scholars. This paper discusses the applying conditions and the features of Iranian-Russian strategic partnership on formation level. In this paper, we have analyzed the condition for adoption, and unique features of Iranian-Russian SP to present a practical context for formation of this pattern, and the policy making requirements for the future.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Iran
  • Russia
  • Strategic Partnership
  • Syrian Crisis
  • Strategic fit

ستوده‌آرانی، محمد و هادی ترکی. (1394). «بیداری اسلامی و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران،: فرصت‌ها، تهدیدها و راهبردها»، فصلنامه علوم سیاسی، 18 (71). صص 168-145.

سجادپور، سیدمحمدکاظم. (1395). «رویکرد ایران و روسیه به نظام بین‌الملل»، در همکاری‌های ایران و روسیه؛ ابعاد و چشم‌اندازها، زیر نظر ایگور ایوانف و محمود شوری، تهران: موسسه مطالعات ایران و اوراسیا.

شوری، محمود. (1395). «ایران و روسیه در خاورمیانه؛ همکاری بدون شراکت»، در همکاری‌های ایران و روسیه؛ ابعاد و چشم‌اندازها، زیر نظر ایگور ایوانف و محمود شوری، تهران: موسسه مطالعات ایران و اوراسیا.

کرمی، جهانگیر. (1395). «مرحله جدیدی از مشارکت راهبردی ایران و روسیه»، در همکاری‌های ایران و روسیه؛ ابعاد و چشم‌اندازها، زیر نظر ایگور ایوانف و محمود شوری، تهران: موسسه مطالعات ایران و اوراسیا.

کوژانف، نیکولای. (1395). «دیدگاه‌های ایرانی و روسی نسبت به وضعیت خاورمیانه؛ ما آینده را چگونه می‌بینیم؟»، در همکاری‌های ایران و روسیه؛ ابعاد و چشم‌اندازها، زیر نظر ایگور ایوانف و محمود شوری، تهران: موسسه مطالعات ایران و اوراسیا.

گوهری‌مقدم، ابوذر. (1393). «الگوی رفتاری آمریکا در قبال بیداری اسلامی: عمل‌گرایی محتاطانه»، پژوهش‌های راهبردی سیاست، 2 (6). صص 141-117.

مفهوم سیاست خارجی فدراسیون روسیه. (2016). ترجمه فرزانه شفیعی و رقیه کرامتی‌نیا. بازیابی شده از: http://iras.ir/images/docs/files/000002/nf00002479-1.pdf، (دسترسی 1392، 03 دی).

میرفخرائی، سیدحسن و دیگران. (1396). «چشم‌انداز پسابرجام روابط گازی ایران و روسیه در الگوی مشارکت راهبردی»، مطالعات روابط بین‌الملل، 10 (38)، صص 157-131.

واعظی، طیبه و حمیرا مشیرزاده. (1394). «تاثیر ساختار نظام بین‌الملل بر گسترش روابط هند و آمریکا در دوره جورج بوش»، مطالعات شبه‌ قاره، 7 (25). صص 156-133.

یوسی‌اف، ولادیمیر. (1395). نقش روسیه در سوریه افزایش و نقش ایران در این کشور کاهش خواهد یافت. بازیابی شده از: http://www.iras.ir/fa/doc/interview/1200، (دسترسی 1396، 08 فروردین).

منابع انگلیسی

Bar, Sh. (2003). Israel's Strategic Relations – Is there Room for New Partnerships? The 4th Herzliya Conference, Herzliya Campus, Israel.

Blanco, L. (2011). Strategic Partnership: a new form of association in International Relations? Third Global International Studies conference, University of Porto.

Bøgeskov E. M. (2017). Russia’s Engagement in Syria: What are Russia’s motives? Dannish Defence Research paper, October.

Czechowska, l. (2013). The concept of strategic partnership as an input in the modern alliance theory. The Copernicus Journal of Political Studies, 2 (4).

Ford, R. S. (2017), Why Syria’s War Grinds On, Available at: https://www.cfr.org/interview/why-syrias-war-grinds, (Accessed on: 2017/12/15).

Gajauskaitė, I. (2013). Strategic Partnerships in Foreign Policy: Comparative Analysis of Polish - Ukrainian and Lithuanian - Ukrainian Strategic  Partnerships. Lithuanian Annual Strategic Review, 11 (1).

Galang, M. A. (2017). Promoting Peace and Stability in the South China Sea: The Role of the Philippines-Japan Strategic Partnership. Japan and East Asia in the Midst of Change: Carving a Path for the Region Conference, Manila, Philippines.

Geldenhuys, D. (2015). The comprehensive strategic partnership between South Africa and Russia. Strategic Review for Southern Africa, 37 (2).

Geranmayeh,‌ E and K. Liik. (2016). the new power couple: Russia and Iran in the Middle East, ECFR Policy Brief. (186).

Grevi, G. (2010). Making EU strategic partnerships effective, FRIDE working paper, No 105.

Kundani, H. (2012). Democracy and the EU's 'strategic partnerships. Available at: http://www.ecfr.eu/article/commentary_democracy_and_the_eus_strategic_partnerships, (Accessed on: 2017/11/20).

Library of Congress. (2017). H. R. 3364 - Countering America's Adversaries Through Sanctions Act, Available at: https://www.congress.gov/bill/115th-congress/house-bill/3364/text, (Accessed on: 2017/12/14).

Mansingh, S. (2005). India and the US: A Closer Strategic Relationship? Economic and Political Weekly, 40 (22).

Ozerov, V. (2016). Russia, Iran plan $10bn arms supply to Tehran. Available at: https://www.rt.com/news/366871-russia-iran-weapons-delivery/, (Accessed on: 2018/3/28).

Razoux, P. (2008). The Keys to understanding the Israel-Russia Relationship, Research paper of NATO deffense college, (42).

Sveshnikova, J. (2017). Sanctions give Moscow, Tehran something to talk about. Available at: https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2017/09/sanctions-russia-iran-closer-syria-war-moscow-tehran.html, (Accessed on: 2017/12/14).

The observatory of economic complexity. (2017). Iran: Exports, Imports and Trade partners. Available at: https://atlas.media.mit.edu/en/profile/country/irn/, (Accessed on: 2018/3/28).

Tow. W and R. Kersten. (2012). Bilateral Perspectives on Regional Security: Australia, Japan and the Asia-Pacific Region. London: Palgrave.

Wilkins, T. S. (2008). Russo-Chinese Strategic Partnership: A new Form of Security Cooperation? Contemporary Security Policy, 29 (2).

……………… . (2010). Japan’s alliance diversification: a comparative analysis of the Indian and Australian strategic partnerships. International Relations of the Asia-Pacific, 11 (1).

Zhongping, F. J. H. (2014). China’s strategic partnership diplomacy: engaging with a changing world. ESP working paper, (8).