تأثیر بازتولید داعش در کشور عراق بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده علوم انسانی دانشگاه بوعلی سینا

2 (دانش آموخته کارشناسی ارشد اندیشه سیاسی اسلام پژوهشکده امام خمینی (ره)

چکیده

فعالیت گروه تروریستی-تکفیری داعش در عراق، محیط راهبردی ایران را تحت تاثیر قرار داد و به دلیل قرار گرفتن ایران و عراق در یک مجموعه امنیتی، حضور مجدد  این جریان تروریستی بر ابعاد امنیتی جمهوری اسلامی ایران تاثیرات منفی خواهد داشت. مقاله حاضر با در نظر گرفتن این موضوع و با بهره‌گیری از چارچوب نظری «مجموعه امنیت منطقه­ای» سعی در پاسخ به این سوال داریم؛ تهدیدات امنیتی ظهور مجدد داعش در کشور عراق برای جمهوری اسلامی ایران چه خواهد بود؟ برخی از یافته‌های تحقیق نشان می‌دهند که ظهور مجدد گروهک تروریستی داعش در کشور عراق منجر به بروز تبعات امنیتی نظیر؛ تضعیف گفتمان شیعی در عراق، تغییر موازنه قدرت در منطقه، حضور نظامی آمریکا در منطقه، احتمال همسویی نظم جدید در کشور عراق با رژیم صهیونیستی، تاثیرپذیری گروه‌های تجزیه‌طلب در نواحی مرزی ایران، افزایش تسلیحات و نیروهای نظامی غربی در منطقه، کاهش توجه کشورهای اسلامی به موضوع رژیم صهیونیستی، درگیری داخلی بین گروه‌های اسلامی و تغییر الگوهای دوستی و دشمنی در محیط امنیتی آسیای غربی، تخریب عمق استراتژیک و توانمندی الهام‌بخشی جمهوری اسلامی ایران در سطح منطقه و ... برای جمهوری اسلامی ایران خواهد شد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The affection of ISIS reemergence in IRAQ on national security of Islamic republic of IRAN

نویسندگان [English]

  • Mohammad Javad Harati 1
  • Seyed Mohammad Javad Gorobi 2

1 دانشیار دانشکده علوم انسانی دانشگاه بوعلی سینا

2 (دانش آموخته کارشناسی ارشد اندیشه سیاسی اسلام پژوهشکده امام خمینی (ره)

چکیده [English]

The activity of ISIS in IRAQ has affected the national security collection of Iran. the fact is important that Iran and Iraq both are situated in the same environmental security and reemergence of ISIS in Iraq would have negative point on national security of Iran. The present article question is “what is the affection of ISIS reemergence in Iraq on national security of Islamic Republic of Iran.  This article would argue the main important affections as fallow. The ISIS reemergence in Iraq will result the weakness of Shia discourse in Iraq. The change of power balance will take place in the region. separatist group will be activated in borderline of Iran. decreasing the Islamic countries of region to Israel. increasing the western weapons in the region. Internal conflict among Islamic countries. Changing in model of ties in security environment of western Asian countries. And the other security problem for Islamic republic of Iran, are the most important result of ISIS reemergence in Iraq.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Key words: ISIS reemergence
  • Iraq
  • Iran
  • national security

ابراهیمی، نبی‌الله و دیگران. (1394). «بیداری اسلامی و امنیت هستی‌شناختی رژیم صهیونیستی: گفتمان انسداد در خاورمیانه»، پژوهش‌های معاصر انقلاب اسلامی، 1 (1). صص 109-89.

اکبری، حمیدرضا. (1395). «چگونگی نقش‌آفرینی داعش در مناسبات سیاسی خاورمیانه»، فصلنامه جستارهای سیاسی معاصر، 7 (1). صص 26-1.

ایوب، محمد. (1394). خاورمیانه نو از فروپاشی تا نظم‌یابی. ترجمه مهدی زیبایی و سجاد بهرامی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.

ایزدی، جهانبخش و حمیدرضا اکبری. (1395). «اسلام سیاسی و نظم امنیتی غرب آسیا»، فصلنامه مطالعات روابط بین‌الملل، (35). صص 67-45.

آدمی، علی و الهام کشاورز. (1394). «جایگاه مجموعه امنیتی محور مقاومت در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه مطالعات سیاسی جهان اسلام، 4 (14). صص 19-1.

آذرشب، محمدتقی. (1394). «الزامات امنیت منطقه‌ای و استراتژی امنیتی ایران در خاورمیانه»، دوماهنامه رصد چشم‌انداز ایران و جهان، (2). صص 15-6.

آشوری، داریوش. (1385). دانشنامه سیاسی. تهران: انتشارات مروارید.

برزگر، کیهان. (1386). سیاست خارجی ایران در عراق جدید. تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک.

بوزان، باری. (1378). مردم، دولت‌ها و هراس. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.

بوزان، باری و الی ویور. (1388). مناطق و قدرت‌ها: ساختار امنیت بین­الملل. ترجمة رحمان قهرمان‌پور. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.

بیلگین، پینار. (1393). امنیت منطقه‌ای در خاورمیانه. ترجمه عسگر قهرمان‌پور. تهران: انتشارات ابرار معاصر.

پورحسن، ناصر. (1393). «داعش و ژئوپلیتیک مقاومت اسلامی»، فصلنامه مطالعات فلسطین، (26)، صص80-46.

پوستین‌چی، زهره. (1387). «گذار از کمربند شکننده: بازسازی امنیت همیارانه در خلیج فارس»،  فصلنامه ژئوپلیتیک، 4 (1). صص 150-130.

التامی‌نیا، رضا. (1392). «تبیین نقش قدرت‌های منطقه‌ای در منطقه شامات و چشم‌انداز پیش‌رو»،  فصلنامه بیداری اسلامی، 2 (4). صص 94-63.

جلالی، سعید و محمدنبی ابراهیمی. (1393). امنیت داخلی جمهوری اسلامی ایران و تأثیر و تأثر احزاب سلفی-تکفیری کردستان عراق و کردستان ایران، تهران: مرکز مطالعات راهبردی و آموزش وزارت کشور.

روشندل‌، جلیل. (1374).  امنیت‌ ملی‌ و نظام‌ بین‌المللی‌. تهران‌: انتشارات سمت‌.

رحمانی، هما. (1393). «نشانه‌های الهام‌بخشی در رهبری منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه سیاست، 44 (3). صص 502-483.

الرشید، مضاوی. (1393). عربستان سعودی و جریان‌های اسلامی جدید، ترجمه رضا نجف‌زاده. تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.

رضایان، احد. (1394). «پایگاه اجتماعی داعش در عراق و آینده امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه مطالعات منطقه‌ای، 17 (1). صص 79-53.

زارعی، سعدالله. (1393). «دوستی و دشمنی آمریکا و داعش»، فصلنامه مطالعات راهبردی جهان اسلام، 15 (57). صص 49-31.

ساداتی‌نژاد، سیدمهدی. (1395). «نقش ایالات متحده آمریکا در شکل‌گیری جریان‌های افراطی در جهان اسلام مطالعه موردی القاعده و داعش»، فصلنامه اندیشه سیاسی اسلام، 3 (7). صص 143-123.

ساوه‌درودی، مصطفی. (1393). «گروهک تروریستی داعش؛ برایند تنازعات و ناامنی‌های منطقه»، فصلنامه امنیتپژوهی، 13 (45). صص 108-89.

سمیعی، علیرضا و ایمان شریف. (1395). «واکاوی ریشه‌های شکل‌گیری داعش در سوریه و عراق»، فصلنامه مطالعات سیاسی جهان اسلام، (18). صص 188-161.

سنایی، اردشیر و مونا کاویانپور. (1395). «ظهور داعش و تاثیر آن بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه مطالعات روابط بین‌الملل، 9 (34). صص 166-145.

سورتچی، محمدرضا. (1392). «بررسی نقش جمهوری اسلامی ایران بر امنیت منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای»، فصلنامه سیاست دفاعی، 22 (85). صص 215-183.

سهرابی، محمد و دیگران. (1395). «کالبدشناسی احزاب و گروه‌های سیاسی عراق و تاثیر آنها بر روابط ایران و عراق»، فصلنامه مطالعات روابط بین‌الملل،  (34). صص 196-167.

شکری، شمس‌الدین. (1394). «خودگردانی شمال عراق و تاثیرات آن بر واگرایی و همگرایی اقوام کرد ایران»، مجموعه مقالات همدلی اقوام ایرانی، سنندج: دانشگاه کردستان.

شیهان، مایکل. (1388). امنیت بین‌الملل. ترجمه جلال دهقانی‌فیروزآبادی. تهران: پژوهشکدة مطالعات راهبردی.

طارمی، کامران. (1394). «تحلیلی بر عوامل پیدایش و رشد سریع دولت اسلامی در سوریه و عراق»، فصلنامه حبل‌المتین، 7 (30). صص 214-171.

عباسی، محمود. (1393). «سنخ‌شناسی داعش»، فصلنامه مطالعات راهبردی جهان اسلام، 15 (58). صص 120-93.

غرایاق‌زندی، داود و اصغر شاکری. (1393). «تأثیر مسائل راهبردی در روابط ترکیه و عراق، بر ملاحظات امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه امنیت‌پژوهی، 13 (45). صص 87-67.

قربی، محمدجواد. (1394). «مؤلفه‌های الهام‌بخشی و قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در جهان اسلام»، پژوهشنامه انقلاب اسلامی، 4 (16). صص 84-53.

کرمی، بهمن و دیگران. (1395). «شکل‌گیری ژئوپلیتیک اقلیم سُنی در عراق و تأثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران»، مجموعه مقالات همایش بحران‌های ژئوپلیتیک در جهان اسلام، تهران، موسسه آینده‌پژوهی جهان اسلام.

کرمی، جهانگیر. (1380). «تأثیر محیط امنیتی منطقه‌ای بر سیاست دفاعی دولت‌ها»، فصلنامه سیاست دفاعی، 9 (34). صص 72-47.

لیک، دیوید و پاتریک مورگان. (1381). نظم­های منطقه­ای؛ امنیت‌سازی در جهانی نوین، ترجمه جلال دهقانی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.

مبینی، زهرا و رهبر طالعی. (1394). «تبیین ظهور داعش و تاثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه امنیت پژوهی، 14 (49). صص 88-61.

متقی، افشین و دیگران. (1392). «بررسی نقش ژئوپلیتیک انرژی در مفهوم‌سازی هلال شیعی»، پژوهش‌های سیاست اسلامی، 1 (3). صص 167-147.

نوروزی، محمدتقی. (1385).  فرهنگ دفاعی-امنیتی. تهران: انتشارات سنا.

محمدیان، علی و قاسم ترابی. (1394). «بسترها و عوامل موثر در شکل‌گیری گروهک تروریستی داعش»، فصلنامه سیاست دفاعی، 24 (93). صص 230-218.

مرادی، اسداله و امیرمسعود شهرام‌نیا. (1394). «بحران سوریه و امنیت منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران»، پژوهش‌های راهبردی سیاست، 4 (15). صص 152-125.

مسجدجامعی، محمد. (1395). ایران و جهان عرب: تحولات ژئوپلتیک ایران. تهران: انتشارات اطلاعات.

نجات، علی. (1394). کالبدشکافی داعش (ماهیت، ساختار تشکیلاتی، راهبردها، و پیامدها). تهران: موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران.

پیشگاهی‌فرد، زهرا و مریم امیدی. (1388). «ارتباط بین پراکندگی اقوام ایرانی و امنیت مرزها»، فصلنامه ژئوپلیتیک، 5 (14). صص 71-48.

منابع انگلیسی

Basol, D. (2011). Arab Spring and Israeli Security: The New Threats. Alternative Politics, 3 (3).

Buzan, B and O. Weaver. (2003). Regions and power; the structure of International security. Cambridge: Cambridge University Press.

Cockburn, P. (2015). The Rise of Islamic State ISIS and the New Sunni Revolution. London: Verso Books Press.

Dunne, P. F. (2008). Peace, War and International Security: Economic Theories School of Economics. Bristol: University of the West of England.

Esisc, T. (2011). Israel: Security Analysis: The Implications of the Arab Spring on Israel’s security, European Strategic Intelligence and Security Center.

Esposito, J. (1990). The Iranian Revolution: its Global Impact, Miami/Florida: International University Press.

Guzansky, Y. (2011). Saudi Activism in a Changing Middle East. Strategic Assessment, 14 (3).

Harders, C and M. Legrenzi. (2008). Beyond Regionalism? Regional Cooperation, Regionalism and Regionalization in the Middle East. USA: Ashgate Publishing Company.

Hassan, H. (2013). The Gulf States: United against Iran, divided over Islamists, in The Regional Struggle for Syria, The European Council on Foreign Relations.

Hersh, S. M. (2004). Israel Looks to Kurd: Annals of National Security. NewYorkers. 28 Jun.

Hoagland, J. (2005). The Gulf States and Regional order. London: Demos.

Hoffmann, S. (1981). Security in the Age of Turbulence: Means of Response in Third World Conflict and International Security. Part II, Adelphi Papers, No 167.

Hwang, K. (2008). New thinking in measuring national power. WISCSecond Global International Studies Conference.

Iqbalur, R. (1992). National security and the problems of unconventional warfare. Delhi: Kanishka Publishing House.

Kelly, R. E. (2007). Security Theory in the New Regionalism. International Studies Review, 9 (2).

Lim, R. (2014). Terrorists, Insurgents, and Lessons of History, National Security Watch, the Institute of Land Warfare, 22 December.

Lippman, W. (1943). Us Foreing Policy: Shield of Republic. United States.

Smith, M. (2001). Regions and Regionalism. in World Politics, Basingstoke: Palgrave.