انجمن ایرانی روابط بین الملل پژوهش های روابط بین الملل 2251-8444 15 4 2026 02 20 Meta-analysis of the impact of virtual social networks on political subjectivity in Generation Z فراتحلیل تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر سوژگی سیاسی در نسل Z 165 197 250712 10.22034/irr.2026.593344.2888 FA حسین صفری استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0002-8942-9131 نفسیه جابریان استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0003-0491-2333 شورش اک استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0009-0004-8112-9128 Journal Article 2026 07 23 The present study aimed to systematically synthesize domestic and international findings on the relationship between the use of virtual social networks and the political subjectivity of Generation Z. The research method was a meta-analysis, and based on a systematic review model, 24 eligible studies, including 12 domestic studies and 12 international studies published between 2015 and 2026, were included in the analysis. The effect size of the studies was standardized using the Pearson correlation coefficient, and due to the high heterogeneity of the studies, the random effects model was selected as the main analysis model. The findings showed that there is a positive and significant relationship between the use of virtual social networks and the political subjectivity of Generation Z, and the combined effect size of this relationship was obtained as r = .382/, <br>Overall, the results of this meta-analysis show that virtual social networks are not simply communication or entertainment tools for Generation Z, but have become an effective platform for identity formation, a sense of agency, political expression, and participation in public affairs. These findings emphasize the importance of understanding the multidimensionality of Generation Z's digital life and paying attention to the role of platforms and socio-cultural contexts in the formation of political subjectivity. پژوهش حاضر با هدف ترکیب نظام‌مند یافته‌های داخلی و بین‌المللی درباره رابطه میان استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی و سوژگی سیاسی نسل Z انجام شد. روش پژوهش از نوع فراتحلیل بود و بر پایه الگوی مرور نظام‌مند، ۲۴ مطالعه واجد شرایط شامل ۱۲ مطالعه داخلی و ۱۲ مطالعه بین‌المللی که در فاصله سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۶ منتشر شده بودند، وارد تحلیل شدند. اندازه اثر مطالعات با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون استانداردسازی شد و به دلیل ناهمگنی بالای مطالعات، مدل اثرات تصادفی به‌عنوان مدل اصلی تحلیل انتخاب گردید.<br>یافته‌ها نشان داد که بین استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی و سوژگی سیاسی نسل Z رابطه‌ای مثبت و معنادار وجود دارد و اندازه اثر ترکیبی این رابطه برابر با 382/.r = به دست آمد که در سطحی متوسط رو به بالا قرار می‌گیرد. نتایج تحلیل ناهمگنی نیز بیانگر تفاوت معنادار میان مطالعات بود .بررسی متغیرهای تعدیل‌کننده نشان داد که این رابطه در پلتفرم‌های بصری و تعاملی مانند اینستاگرام و تیک‌تاک (412/. r =) قوی‌تر از پلتفرم‌های متنی و بحث‌محور مانند توییتر/ایکس و تلگرام (315/. r =) است. <br>در مجموع، نتایج این فراتحلیل نشان می‌دهد که شبکه‌های اجتماعی مجازی برای نسل Z صرفاً ابزار ارتباطی یا سرگرمی نیستند، بلکه به بستری مؤثر برای شکل‌گیری هویت، احساس عاملیت، بیان سیاسی و مشارکت در امور عمومی تبدیل شده‌اند. این یافته‌ها بر اهمیت درک چندبعدی از زیست دیجیتال نسل Z و توجه به نقش پلتفرم‌ها و زمینه‌های فرهنگی-اجتماعی در شکل‌گیری سوژگی سیاسی تأکید دارد. https://www.iisajournals.ir/article_250712_d8cf3554f49593a0cc39e21a4cdde498.pdf