اقتصاد سیاسی نفت و تأثیر آن بر توسعه اجتماعی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

هدف اساسی پژوهش حاضر بررسی تأثیر نفت بر توسعه اجتماعی ایران با تأکید بر شهرنشینی و تحرک اجتماعی است. با توجه به داده‌های پژوهش، میان افزایش درآمد نفت از یکسو و تحرک اجتماعی و گسترش شهرنشینی (با رویکرد تحقیقات مقایسه‌ای و تطبیقی) از سوی دیگر رابطه وجود دارد. محدوده زمانی تحقیق از دهه 1320 تا ابتدای دهه 1390 می‌باشد. پژوهش از نظر روش از نوع تحقیقات میکس یا ترکیبی (کمی و کیفی)، از نظر هدف، جزو تحقیقات کاربردی و از حیث ماهیت نیز توصیفی می‌باشد. در این پژوهش از مطالعات کتابخانه‌ای و به طور خاص بررسی اسناد رسمی استفاده شده است. برپایه داده‌های پژوهش و با در نظر گرفتن نظریه بلایا یا نفرین منابع، درآمد نفت به عنوان متغیر مستقل، از طریق سیاست‌های دولت‌ها (متغیر میانجی) به گسترش شهرنشینی و تحرک اجتماعی در ایران کمک کرده است با این حال مهاجرت بی‌رویه بی‌شهرها به ویژه شهرهای بزرک و کلانشهرها باعث پیدایش حاشیه‌نشینی گردیده است. از سوی دیگر تخصیص درآمد نفت به شهرها باعث افزایش نابرابری میان شهر و روستا گردیده و عدالت اجتماعی را کاهش داده است. بر اساس نتایج این پژوهش کشورهای نفت خیز می‌توانند با مدیریت صحیح درآند نفت از دام نفرین منابع بگریزند. نتایج این مقاله می‌تواند الگویی برای توسعه درون‌زا در کشورهای نفت خیز ارائه نماید.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

.

چکیده [English]

.