نقش ایران در گسترش روابط جمهوری آذربایجان و اسرائیل

نویسندگان

1 استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه تهران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه تهران

چکیده

اسرائیل و جمهوری آذربایجان کشورهایی فاصله جغرافیایی زیادی از یکدیگر دارند و دارای تفاوت‌های بسیار از نظر دینی، زبانی، فرهنگی هستند، اما با یکدیگر روابط بسیار نزدیک و گسترده‌ای در زمینه‌های مختلف به‌ویژه امنیتی ـ سیاسی دارند. برای فهم چرایی رابطه نزدیک و گسترده این دو کشور، در کنار توجه به منافع مشترکی که این دو کشور از رابطه با یکدیگر بهره‌مند می‌شوند؛ باید به عاملی خارجی، مانند احساس تهدید این دو کشور از جمهوری اسلامی ایران دارند، توجه کرد. درواقع اسرائیل و جمهوری آذربایجان، ایران را تهدیدی برای امنیت خود می‌دانند. ادراک این تهدید مشترک، آنها را به ایجاد روابط گسترده نظامی ـ امنیتی و سیاسی ـ اقتصادی با یکدیگر پیش رانده است. پرسش اصلی این نوشتار درباره چرایی گسترش روابط میان این دو کشور است که فاصله جغرافیایی و تفاوت‌های فرهنگی، دینی و زبانی در میان آنها بسیار برجسته است. نویسندگان برای پاسخ به این پرسش از نظریه واقع‌گرایی تدافعی بهره می‌جویند و بر این باورند که جمهوری آذربایجان و اسرائیل بر اساس درک خود از اشتراک منافع و احساس تهدید مشترک از سوی جمهوری اسلامی ایران، برای ایجاد موازنه در برابر آن، روابط خود را گسترش داده‌اند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Iran’s role in expansion of Republic of Azerbaijan and Israel’s Ties Unified Management and Littoral Region of the Caspian Sea

نویسندگان [English]

  • Elaheh Koulaei 1
  • Habib Rezazadeh 2

1 Professor, Department of Political Science, University of Tehran

2 Master of Political Science, University of Tehran

چکیده [English]

Israel and Republic of Azerbaijan as countries with a large geographical distance and great religious, language and cultural differences have close and extensive ties in various fields particularly security- political. To understand the reason of these close and extensive ties, in addition to common interest of two countries from this relationship, it’s necessary to notice an external factor that is Iran and their common perception of threat from the Islamic Republic of Iran. In Fact Israel and Republic of Azerbaijan perceive Iran as a threat to their interests. Perception of this common threat leads them to shape extensive military- security and political- economic ties. This is the main question of the article: why in spite of geographical distance and cultural, religious and language differences there are considerable ties between the two countries? To answer this question the authors use defensive realism theory. They believe that Republic of Azerbaijan and Israel based on a common understanding of interest and concern of common threat from Islamic Republic of Iran extend their ties to create a balance of power against it.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Defensive realism
  • common threat
  • Republic of Azerbaijan
  • Israel
  • Iran
آران نیوز(1391)، «توقف فعالیت کمیته امداد امام خمینی (ره )»، http://fa.arannews.com/mobile/?m_t=news&Type=News&TypeID=12&id=22996 (تاریخ دسترسی 18/5/1391).
آران نیوز (25/5/1391)، «پشت پرده روابط ایران و جمهوری آذربایجان»،http://www.arannews.ir/fa/news/23798.aspx)تاریخ دسترسی، 25/5/1391(.
بیات، فرهاد(1383). دیدگاه‌های حیدر علی اف نسبت به جمهوری اسلامی ایران، باکو، سفارت جمهوری اسلامی ایران.
پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی (12/10/ 1392) «متن کامل سخنرانی دکتر احمدی نژاد در همایش جهان بدون صهیونیسم»، http://www.ensani.ir/fa/content/122143/default.aspx تاریخ دسترسی: 12/10/1392).
خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران در باکو(1374) «نخست‌وزیر اسراییل در آذربایجان»، 7/6/1374.
دیپلماسی ایرانی (11 /2/1388) «واکنش‌های تند جهانیان به سخنان احمدی‌نژاد»، قابل دسترسی در: http://www.irdiplomacy.ir/fa/page/4421 تاریخ دسترسی 11/10/1392).
رویدادهای کشورهای مستقل مشترک المنافع (گاهشمار)(1384)، فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز. (50) تابستان.
عطایی، فرهاد(1371)، «رقابت در منطقه، بررسی سیاست‌های ایران و ترکیه»، فصلنامه مطالعات راهبردی. (3) 3، پاییز، صص60-59.
کاظمی، احمد(1381). اتحاد ترابوزان و اهداف و پیامدها (ترکیه.آذربایجان .گرجستان و آینده امنیتی قفقاز)، پژوهشکده مطالعات راهبردی.
کولایی، الهه(1389) «جمهوری اسلامی ایران و ژئوپلیتیک قفقاز جنوبی»، فصلنامه ژئوپلیتیک. (1) 6، بهار، صص111-75.
کولایی، الهه و اصولی، « چگونگی تغییر روابط امنیتی‌ ایران و جمهوری آذربایجان»، مطالعات اوراسیای مرکزی، سال پنجم، شماره 11، پاییز و زمستان 1391، صص. 94-75
کولایی، الهه، سیاست و حکومت در اوراسیای مرکزی، چاپ دوم، تهران: سمت، 1391
گولنت، ارس(1378) «استراتژی رژیم صهیونیستی در جمهوری آذربایجان و آسیای مرکزی»، ترجمه حمید احمدی، فصلنامه مطالعات خاورمیانه. (4) 6، صص73-72.
فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز(1373) «رویدادهای آسیای مرکزی و قفقاز». (7)، زمستان.
مشیرزاده، حمیرا(1385). تحول در نظریه‌های روابط‌بین‌الملل، تهران، سمت.
واحدی، الیاس(1382). برآورد استراتژیک آذربایجان، انتشارات ابرار.

 

Abilov, Shamkhal(2009) “The Azerbaijan-Israel Relations: A Non-Diplomatic, But Strategic Partnership” ,Uluslararasi Stratejik Arastiramalar Kuruma (USAK), Cilt:4, Say ı: 8, ss. 138-156.
Aras, Bulent(1998), “Post-Cold War Realities: Israel's Strategy in Azerbaijan and Central Asia”, Middle East Policy, Vol. 5, No. 4, January.
Azembassy (2012), “Azerbaijan-US Relations” (2012), Jul 4, Available At: http://www.azembassy.us/2/23.html. Access: 2012/9/16.
Azeri Times(2009), “An Agreement on Cooperation between the Governments of Azerbaijan and Israel in the Fields of ICT Has Been Signed(2009)”, The Azeri Times, 03 July.
Azeri Report (2011), "Wiki Leaks: Islamic Radicalism in Azerbaijan"(2011), Available at: http://azerireport.com/index.php?option=com_content&task=view&id=2949&Itemid=43. (Accessed on: 2012/9/11).
BBC (2011/12/11), http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2011/12/111210_l23_iran_azarbayjan_irib_depoort_sahar_tv.shtml
Cagaptay, Soner & Alexandr Murinson (2005), “Good Relation between Azerbaijan and Israel: A Model for Other Muslim States in Eurasia?”, The Washington Institute for Near East Policy, 30 March 2005, http://www.washingtoninstitute.org/templateC05.php?CID=2287. Accessed on: 2012/7/12.
ChabadLubavitch (2009), “Israel's President Peres Meets with Azerbaijan Jewish Leaders 2009)”, Chabad Lubavitch, 29 June 2009.http://lubavitch.com/news/article/2026534/Israels-President-Peres-Meets-With-Azerbaijan-Jewish-Leaders.html. Accessed on: 2012/6/12.
Chossudovsky, Michel(2006), “The War on Lebanon and the Battle for Oil”, Global Research, 26 July.
Cornell, Svante E(2000), Small Nations and Great Powers: A Study of Ethno Political Conflict in the Caucasus Surrey: Rutledge Curzon.
Cornell, Svante E (1998), “Iran and the Caucasus”, Middle East Policy (Jan. 1998, v5, n4).
CRIA, (2009), Israel and Azerbaijan: Baku’s Balancing Act (2009), CRIA, 02 February, http://cria-online.org/CU-file-article-sid-21.html. Accessed on: 2012/8/18
Dekmejian, R. Hrair & Hovann H. Simonian (2003), Troubled Waters the Geopolitics of the Caspian Region, London: I. B. Tauris & Co. Ltd.
De Waal, Thomas (2003), Black Garden: Armenia and Azerbaijan through Peace and War, New York: New York University Press.
Doyle, Clare (2002), “Genocide Debate Complicates Search for Karabakh Peace”, Euroasianet.org, 03 June, at:http://www.eurasianet.org/departments/insight/articles/eav030602a.shtml. Accessed on: 2012/8/12.
Eleven(2005), “Baku, The Electronic Jewish Encyclopedia”, Vol. 1, No. 2, 15 April 2005, Available at:http://www.eleven.co.il/?mode=article&id=10381. Access: 2012/7/4.
Eleven(2004), “Azerbaijan, The Electronic Jewish Encyclopedia”, Vol. 1, No. 2, 01 September 2004; http://www.eleven.co.il/?mode=article&id=10098. Accessed on: 2012/7/4.
Export (2006), “Azerbaijan: Israeli Companies Demonstrate Advanced Agricultural Technologies, The Israeli Export &International Cooperation Institute”, 01March 2006, http://www.export.gov.il/Eng/_Articles/Article.asp?CategoryID=399&ArticleID=3059. Accessed on: 2012/8/5.
Foreign policy(2012/3/28), http://www.foreignpolicy.com/articles/2012/03/28/ israel_s_secret_staging_ground?page=full&wp_login_redirect=0
Frenkel, Sheera (8July 2012),” Israel’s new ties to Azerbaijan worry neighboring Iran”, http://www.thestate.com/2012/04/25/2250358/israels-new-ties-to-azerbaijan.html. (8 July 2012). Accessed on: 2012/7/4.
Frenkel, Sheera (26April 2012), “What's the Israel-Azerbaijan connection?”, McClatchy Newspapers / April 26.
Goble, Paul (2012), "Secular State is ‘Azerbaijanis’ Choice’", Vol. V, No. 10 (May 15, 2012), http://ada.edu.az/biweekly/issues/vol5no10/20120601083249769.html, 25/5/1391, p.110. Accessed on: 2012/7/11.
Gresh, Geoffrey (2006), “Coddling the Caucasus: Iran's Strategic Relationship with Azerbaijan and Armenia”, Caucasian Review of International Affairs, Vol. 1(1), winter 2006. CRIA.
Gut, Arye (2009), “Why Azerbaijan’s Relations with Israel Are So Close?”, Azerbaijan in the World, ADA Biweekly Newsletter, Vol. 2, No. 8, 15 April 2009, http://ada.edu.az/biweekly/issues/vol2no8/20090422020043096.html. Accessed on: 2012/7/13.
Kitchen, Nicholas (2010), “Systemic pressures and domestic ideas: a neoclassical realist model of grand strategy formation”, Review of international studies, 36 (1). pp. 117-143.
Kotecha, Hema(2006), "Islamic and Ethnic Identities in Azerbaijan: Emerging Trends and Tensions", (OSEC) Office in Baku, July, pp.26-29.
Kucera, Joshua (2012), “What do the US and Israel Have to Gain by Strengthening Azerbaijan's Naval Capacities in the Caspian Sea?", 11 June 2012 , http://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2012/06/2012610105434101130.html. Access: 2012/6/10.
Ibrahimov, Mahir & Erjan Kurbanov(1994), “Policy Brief: Getting it Wrong in the Caucasus”, Middle East Quarterly, Vol. 1, No. 4, December
Ismayilov, Elnur(2011), “Israel and Azerbaijan: The Evolution of a Strategic Partnership”,http://www.academia.edu/2613223/Israel_and_Azerbaijan_The_Evolution_of_Strategic_Partnership.
Mearsheimer, John, J (2001), the Tragedy of Great Power Politics, New York: Norton
Migdalovitz, Carol (2003), “Armenia-Azerbaijan Conflict”, CRS Issue Brief for Congress Received through the CRS Web, Updated August.
Morrow, Adam & Khaled Moussa al-Omrani(2009), “Egypt: Opposition Slams Gas Sale to Israel”, IPS, 29 February.
Murinson, Alexander (2008), “Azerbaijan-Turkey-Israel Relations: The Energy Factor”, MERIA, Vol. 12, No. 3, September.
Murinson, Alexander (2010), “Iran Targets Azerbaijan”, BESA Center Perspectives Paper No. 110, June 23, 2010,http://www.biu.ac.il/SOC/besa/perspectives110.html. Accessed on: 2012/8/18.
Nachmani, Amikam(1998), “The Remarkable Turkish-Israeli Tie”, Middle East Quarterly, Vol. 5, No. 2, June.
Nassibu, Nasib (2012),"Azerbaijan Iranian Relation: Past and Present", Journal of Azerbaijan Studies, dspace.khazar.org/jspui/bitstream/123456789/.../N.%20Nasibli.pdf. (Accessed on: 2012/8/28).
Segall, Michael (May/12/2013), “Iran Fears Growing Israel- Azerbaijan Cooperation”, the Middle East. Vol.13, No. 12.
Sloame, Joanna(2006), “The Virtual Jewish History Tour Azerbaijan”, Jewish Virtual Library, 20 July.
Soleymani, Afshar (2011), "what is the significance of Azerbaijan for Israel?", 8 Wednesday June 2011 ,http://www.irdiplomacy.ir/en/news/68/bodyView/13568/Baku,.Tel.Aviv,.and.Iranian.Concerns.html. Accessed on: 2012/ 7/16.
Sosinsky-Semikhat,Yuri (2012), “Azerbaijan and Israel Work against Iran”, http://english.pravda.ru/hotspots/conflicts/10-05-2012/121072-azerbaijan_israel_iran-0/. Access: 2012/ 9/11.
Tayfur, M. Fatih& Korel Gymen(2002), "Decision Making in Turkish Foreign Policy: The Caspian Oil Pipeline Issue", Middle Eastern Studies, Vol. 38, No. 2(Apr., 2002), pp. 101-122.
TIS (2006), “Final Report: Monitoring of Russia and Ukraine (priority1) and Armenia, Azerbaijan, Belarus, Georgia, Kazakhstan and Moldova”, (priority 2): TIS, Telecommunications and the Information Society"(2006), Political Inelegance &Internees, December 2006.
TODAY’S ZAMAN (23April 2012), “Lieberman visits Azerbaijan on 20th anniversary of diplomatic relations”,http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?load=detay&newsId=278381&link=278381. Accessed on: 2014/ July/20.
Trend News (2009), “Azerbaijan is a Special Country I Know I Can Trust in”, 25 June 2009. http://en.trend.az/news/politics/foreign/1493806.html. Accessed on: 2012/6/12.
USAK (Uluslararası Stratejik Araştırmalar Kurumu) (13 March, 2013 ), “Relation Between Azerbaijan and Israeli”, http://www.usak.org.tr/EN/myazdir.asp?id=797.
Valiyev, Ali(2009), “Brothers, Neighbors, Rivals”, TOL, 17 March 2009; (http://www.tol.cz/look/TOL/article.tpl?IdLanguage=1&IdPublication=4&NrIssue=313&NrSection=4&NrArticle=20457). Accessed on: 2011/ 3/24.
Vira, Varun & Erin Fitzgerald& Brandon Fite(2012), “The United States and Iran: Competition involving Turkey and the South Caucasus”, (CSIS) Center for Strategic International Studies, March.
Walt, Stephen M (1985), “Alliance Formation and the Balance of World Power”, International Security, Vol. 9, No. 4
Walt, Stephan (1987), the Origins of Alliance, Ithaca: Cornell University Press
Walt, Stephen (1988 spring),” Testing Theories of Alliance Formation: The Case of Southwest, Asia”, International Organization, Vol. 2, No. 42.
Yunus, Arif (2006), "Azerbaijan - Between America and Iran ", Russia in Global Affairs, Vol. 4. No.3.July-September.