تحول مفهوم حاکمیت ملی دولت ها در پرتو دکترین مسئولیت حمایت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

: استادیار گروه حقوق دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

چکیده

امروزه حقوق بشر و راهکارهای بهبود و حفاظت از آن به یکی از  رویه های اصلی در روابط بین الملل تبدیل شده است. دکترین مسئولیت حمایت که به عنوان یک نظریه در آغاز قرن بیست و یکم مطرح شده است، نیز در این راستا قرار می گرد. از طرف دیگر، به نظر می رسد که رویکرد دکترین مسئولیت حمایت برای  مداخلات بشر دوستانه، حاکمیت ملی را در چهارچوب جدیدی قرار داده است. در این راستا، این پژوهش با یک رویکرد جامع به دنبال بررسی تاثیر دکترین مسئولیت حمایت در یک چهارچوب تاریخی بر مرزهای حاکمیت ملی است. به عبارتی، این پژوهش بدنبال بررسی این سوال اساسی است که، دکترین مسئولیت حمایت در قالب مداخلات بشر دوستانه در یک چهارچوب تاریخی، چه تاثیری بر ماهیت حاکمیت داشته است؟ یافته های پژوهش نشان می دهد که بعد از پایان جنگ سرد، فروپاشی نظم دو قطبی  منجر به اولویت یافتن حقوق بشر شده ، که در مداخلات بشر دوستانه در دهه 1990 میلادی نمود پیدا کرده است. از طرف دیگر، به نظر می رسد که دکترین مسئولیت حمایت و رویه های مداخلات بشردوستانه در عرصه روابط بین الملل در عصر پسا جنگ سرد، باعث خدشه دار شدن اصل اساسی منشور ملل متحد بر مبنای برابری وتساوی حاکمیت اعضا در عرصه نظام بین الملل شده است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی- تحلیلی، و روش گردآوری داده ها کتابخانه ای و اینترنتی می باشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The doctrine of the responsibility of support and national sovereignty

نویسنده [English]

  • Ali Faghih Habibi

: استادیار گروه حقوق دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

چکیده [English]

Abstract:
Human rights today, and solutions for improving and protecting it have become one of the main procedures in international relations. The doctrine of support for responsibility, which has emerged as a theory at the beginning of the 21st century, is also in this direction. On the other hand, the doctrine approach of support for humanitarian interventions seems to have placed national sovereignty in a new framework. In this regard, the study, with a comprehensive approach, seeks to examine the impact of the doctrine of responsibility for protection in a historical framework on the boundaries of national sovereignty. In other words, this research seeks to examine the fundamental question: How did the Doctrine of Responsibility for Support in the Form of Humanitarian Intervention in a Historical Framework affect the nature of governance? Findings of the research show that after the end of the Cold War, the collapse of bipolar rule has led to human rights prevalence, which has emerged in humanitarian interventions in the 1990s. On the other hand, the Doctrine of Responsibility for Protection and Procedures for Humanitarian Intervention in the Field of International Relations in the post-Cold War era seems to undermine the fundamental principle of the United Nations Charter on the basis of equality and equality of authority among members of the international system. . The method of this research is descriptive-analytic, and the method of collecting library and internet data.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Key words: national sovereignty
  • responsibility doctrine of protection
  • Human rights
  • humanitarian interventions

آقایی، د. (1375). نقش و جایگاه شورای امنیت سازمان ملل متحد در نظم نوین جهانی. تهران: انتشارات پیک فرهنگ.

آقایی، ق. (1383).  «مداخله بشردوستانه از ممنوعیت تا ضرورت»، پژوهش حقوقی و سیاست، (11).

ابراهیمی، ن. (1386). «تحول مفهوم مداخله بشردوستانه در روابط بین‌الملل»، فصلنامه مطالعات راهبردی، (38).

اسکندری‌زنجانی، م. (1383). «بحثی پیرامون مداخله بشردوستانه از دیدگاه حقوق بین‌الملل»، فصلنامه سیاست خارجی، 7 (1).

جلیلی، ط و ه ایمانی. (1389). «مداخله بشردوستانه و چالش‌های آن»، اطلاعات سیاسی اقتصادی، 25 (282-281).

جی‌وایس، ت. (1387).  مداخله بشردوستانه اندیشه در عمل. ترجمه زهرا نوع‌پرست. مرکز چاپ و انتشارات وزارت امورخارجه.

حبیب‌زاده، ت. (1386).  «مداخله بشردوستانه از منظر حقوق بین‌الملل»، نشریه مرکز تحقیقات استراتژیک، (8).

رشیدی‌نژاد، ز. (1386). «موازین و مرزهای مداخله بشردوستانه در رویه شورای امنیت»، نشریه مرکز امور حقوق بین‌الملل معاونت حقوق و امور مجلس ریاست جمهوری، (37).

ژاک، م. (1377).  «مداخله بین‌المللی»، ترجمه محمود صوراسرافیل، مجله حقوقی دفتر خدمات حقوقی بین المللی، (23).

سرتیپی، ح. ( 1386). مداخله بشردوستانه از تئوری تا عمل. تهران: پژوهشکده تحقیقات استراتژیک.

شریفیان، ج. (1380).  «بین‌المللی شدن حقوق بشر»، فصلنامه سیاست خارجی، 15 (3).

ضیایی بیگدلی، م. (1380). حقوق بین‌الملل عمومی. چاپ بیست و نهم. تهران: نشر گنج دانش.

عباسی‌اشقلی، م. (1384). ملاحظات بشردوستانه و اصل عدم مداخله»، اطلاعات سیاسی - اقتصادی، (80).

فروغی‌نیا، ح. (1389). «مداخله بشردوستانه در حوزه بین‌الملل»، اطلاعات سیاسی - اقتصادی، 25 (282-281).

فلک، د. (1387). حقوق بشردوستانه در مخاصمات مسلحانه. ترجمه قاسم زمانی و نادر ساعد. تهران: نشر شهر دانش.

کاسسه، آ. (1370). حقوق بین‌الملل در جهانی نامتحد. ترجمه مرتضی کلانتریان. تهران: دفتر خدمات حقوقی بین‌المللی.

کرمی، ج. (1375). شورای امنیت سازمان ملل متحد مداخله بشردوستانه. تهران: موسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه.

لیونز، ج. (1373). «مداخله بین‌المللی، حاکمیت و آینده جامعه بین‌المللی»، ترجمه خجسته عارف‌نیا، اطلاعات سیاسی اقتصادی، (84-83).

مدنی، ض. (1387). «التزام بین‌المللی دولت به رعایت حقوق بشر»، نشریه مرکز امور حقوقی بین‌المللی معاونت حقوقی و امور مجلس ریاست جمهوری، (38).

ممتاز، ج و رنجیریان، ا. (1384). حقوق بین‌الملل بشردوستانه مخاصمات مسلحانه داخلی. چاپ اول. تهران: نشر میزان.

موسوی، س  و م حاتمی. (1386). «مداخله بشردوستانه نقض قاعده یا استثنا سوم»، فصلنامه حقوقی دانشکده حقوق، 37 (1).

مولایی، یوسف. (بی‌تا). حاکمیت و حقوق بین‌الملل. تهران: انتشارات علم.

میرزایی ینگجه، سعید. (1373). تحول مفهوم حاکمیت از سازمان ملل متحد. تهران: انتشارت وزارت امور خارجه.

منابع انگلیسی

Bellamy, A, J. (2011). libia and the responsibility to protect: the exception and the norm. International affairs, 25 (3).

Brunnee, J and S. Toope. (2005). ‘Norms, Institutions and UN Reform: The Responsibility to Protect. Journal of International Law and International Relations, 2 (1).

Genser . J, I. Cotler and eds. (2012). The Responsibility to Protect – The Promise of Stopping Mass Atrocities in Our Time. Oxford: Oxford University Press.

Finnemore, M. (2003). The Purpose of Intervention, Changing Beliefs about Force. Ithaca and London: Cornell University Prees.

MacQueen, N. (2011). Humanitarian Intervention and the United Nations. Edinburgh University Press.

Orakhelashvili, A. (2000). legal aspect of global and regional international security the Institiutional background in Nato eapc research fellowship program.

Pattison, J. (2012). Humanitarian Intervention and the Responsibility to Protect –Who Should Intervene?Oxford: Oxford University Press.

Ramsbotham, O and T. Woodhouse. (1996). Humanitarian Intervention in: A Contemporary Conflict Reconceptualization. Cambridge: Polity Press.

Sampford,  C, R. Thakur and eds. (2013). Responsibility to Protect and Sovereignty. Ashgate: Farnham.

Scharf, P. (2012). Customary International Law in Times of Fundamental Change. Recognizing Grotian Moments. Cambridge: Cambridge University Press.

Thakur, R. (2008). Humanitarian Intervention in T. G. Weiss and S. Daws. The Oxford Handbook on the United Nations. Oxford: Oxford University Press.