راهبرد خاورمیانه ای اروپا در قبال آمریکا پس از بهار عربی (2011-2018)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه گیلان

2 دانشجوی دکتری گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل دانشگاه گیلان

چکیده

فروپاشی اتحاد شوروی و شکل‌گیری ساختار نوین قدرت در نتیجة تحولات آخرین دهة قرن بیستم ، بسیاری از کنشگران را بر آن داشته تا در جهت تضمین امنیت و بقای خود، راهبردهای امنیتی جدیدی را اتخاذ نمایند. اروپا به‌عنوان یکی از بازیگران بین‌المللی فعال از روند مزبور تأثیر پذیرفته و تلاش داشته تا راهبردهای امنیتی مقتضی را اتخاذ کند. در این راستا، پژوهش حاضر درصدد است تا با بهره‌گیری از نظریة واقع‌گرایی ساختاری والتز و مدل تعدیل‌شده برت هنسن و پیتر تافت و آندره ویول به تبیین ماهیت پویش‌های امنیتی خاورمیانه‌ای اروپا در بستر ساختار نظام بین‌الملل نوین بپردازد. دورة زمانی این پژوهش بین سال‌های 2011 تا 2017 بوده و سه تحولِ بهار عربی، موضوع هسته‌ای ایران و صلح فلسطین و اسرائیل به‌منظور سنجش همگرایی یا واگرایی در روابط امنیتی- سیاسی فراآتلانتیکی مورد توجه قرار گرفته است. نگاهی اجمالی به راهبردهای امنیتی خاورمیانه‌ای اروپا حاکی از آن است که راهبرد امنیتی اروپا در قبال برنامه هسته‌ای ایران ترکیبی از دنباله‌روی نرم و موازنه نرم بوده در حالی که در بهار عربی، دنباله‌روی سخت و در منازعه کنونی اعراب و اسرائیل موازنه نرم وجه غالب راهبرد امنیتی اروپا بوده است. یافته‌های مقاله حاکی از آن است که در پرتو بهره‌گیری از 3 متغیر مستقلِ قدرت نسبی، امنیت نسبی و ایدئولوژی نسبی می‌توان راهبردهای امنیتی اروپا را تبیین و استنتاج نمود. روش پژوهش در این مقاله، توصیفی- تحلیلی بوده و گردآوری اطلاعات نیز به روش کتابخانه‌ای انجام می‌گیرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Middle East strategy of Europe towards the United States since the Arab spring

نویسندگان [English]

  • Amir Niakouee 1
  • Saeed Pirmohammadi 2

1 Associate Professor of Political Science, University of Guilan

2 PhD Student of Political Science and International Relations, University of Guilan

چکیده [English]

The dissolution of soviet union and the formation of a new international power structure in the last decade of the twenty century have affected international actors to adopt new security strategies in order to maintain their securities. developments present paper seeks to explain the nature of Western European security shields in the context of a global unipolar system, using Waltz's Structural Realist Theory and the Moderated Model by Birthe Hansen and Peter Taft and Andres Wivel. The period of this research is between 2011 and 2017, and three developments in the Arab Spring, the nuclear issue of Iran, and the Arab-Israeli peace process, have been considered in order to measure convergence and divergence in transatlantic political-security relations.The A glimpse of the EU's Middle East security strategy suggests that the European security strategy for Iran's nuclear program is a combination of soft bandwagoning and soft balances, while in the Arab Spring, the difficult follow-up in the current Arab struggle And Israel's soft balance has been the dominant element of Europe's security strategy.findings of the paper indicate that in the light of the use of three independent variables of relative strength, relative security and relative ideology, one can explain and derive European security strategies. The research method in this paper is descriptive-analytical and data collection is done by the library method.

کلیدواژه‌ها [English]

  • European Middle East strategy
  • Relative Security
  • relative ideology
  • Soft balance
  • hard bandwagoning
امیری، مهدی (1384). «ارزیابی مقایسه‌ای مواضع و دیدگاه‌های اتحادیه اروپا و امریکا درباره موضوعات مهم جهانی»، فصلنامه مجلس و پژوهش، سال دوازدهم، شماره 48

امینیان، بهادر (1386). آمریکا و ناتو: پایایی و گسترش ناتو و هژمونی آمریکا، تهران: دانشگاه امام حسین (ع).

امینیان، بهادر (1392). «ژئوپلیتیک انرژی: اتحادیه اروپا و امنیت انرژی»، فصلنامة ژئوپلیتیک، سال نهم، شمارة 2

پوراحمدی، حسین (1389). «همگرایی و واگرایی در روابط اتحادیه اروپا-امریکا: موضوعات و زمینه‌ها»، فصلنامه روابط خارجی، سال دوم، شمارة 5

جعفری‌ولدانی، اصغر (1384). «اتحادیه اروپا و چالش‌های نوین امنیتی در خاورمیانه»، پژوهش حقوق و سیاست، دورة 7، شمارة 14،

حاجی‌یوسفی، امیرمحمد (1381). «نظریه والتز و سیاست خارجی ایران: مطالعه مقایسه‌ای دوران جنگ سرد و پساجنگ سرد»، فصلنامه سیاست خارجی، سال شانزدهم، شمارة 4،

خالوزاده، سعید (1390). سیاست خارجی مشترک اتحادیه اروپایی، در: قوام، عبدالعلی و داوود کیانی، اتحادیه اروپا؛ هویت، امنیت و سیاست، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.

خوش‌اندام، بهزاد (1394). «اتحادیة اروپا و مدیریت موضوع هسته‌ای ایران: تجزیه و تحلیل روندها و آینده‌پژوهی منافع»، فصلنامة راهبرد، سال بیست‌وچهارم، شمارة 75،

دوئرتی، جیمز و فالتزگراف، رابرت (1388). نظریه‌های متعارض در روابط بین‌الملل، ترجمه وحید بزرگی و علیرضا طیب: تهران، نشر قومس.

دهشیار، حسین (1389). «لیبی: قربانی امپریالیسم بشردوستانه»، مجله اطلاعات سیاسی- اقتصادی، سال بیست و پنجم، شماره 282،

صباغیان، علی و احمدبیگی، مهدی (1396). «روابط فراآتلانتیکی در مذاکرات هسته‌ای ایران و 1+5»، فصلنامه روابط خارجی، سال نهم، شمارة 2،

علایی، حسین (1391). «نقش شورای امنیت سازمان ملل در فروپاشی نظام قذافی»، فصلنامة راهبرد، سال 21، شمارة 63،

فلاح‌نژاد، علی و ذاکریان، مهدی (1395). «نقش امریکا در بحران‌های خاورمیانه از منظر سازه‌انگاری»، فصلنامه پژوهش‌های روابط بین‌الملل، شماره 21،

قهرمانپور، رحمن (1387). رویکرد قدرت‌های بزرگ به موضوع هسته‌ای ایران، تهران: معاونت پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی.

قیسوندی، احمد (1390). بررسی مقایسه‌ای سیاست‌های ایالات متحده آمریکا و اتحادیه اروپا در روند صلح خاورمیانه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.

کیوان‌حسینی، سیداصغر و دانشور، فاطمه (1393). «توازن‌طلبی نرم اروپا با امریکا در پروندة هسته‌ای ایران»، فصلنامة پژوهش‌های روابط بین‌الملل، دورة اول، شمارة 11،

نقیب‌زاده، احمد (1383). «سیاست دفاعی و مسائل نظامی اتحادیه اروپا»، اطلاعات سیاسی- اقتصادی، شمارة 200-199، فروردین و اردیبهشت.

نیاکوئی، سیدامیر و صبوری، ضیاءالدین (1390). «احزاب و فرهنگ‌های سیاسی مختلف در مصر (با تأکید بر جریانات اسلام‌گرا)»، فصلنامه پژوهش‌های روابط بین‌الملل، دوره اول، شماره 1،

واعظی، محمود (1387). سیاست خارجی و امنیتی مشترک اتحادیه اروپا، تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام.

منابع اینترنتی

اتحادیه اروپا قدس را به‌عنوان پایتخت اسرائیل به‌رسمیت نمی‌شناسد، (1396)، خبرگزاری فارس، قابل دسترسی در: http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13960920000496(آخرین مراجعه، 22 تیر 1396).

اروپا به پیمان اسلو پایبند است، (1396)، وبگاه شبکه تلویزیونی خبری العالم، قابل دسترسی در: http://fa.alalam.ir/news/3204316/ (آخرین مراجعه، 10 اسفند 1396).

ایزدی، پیروز، (1396)، مناسبات فراآتلانتیکی در دوران ریاست‌جمهوری ترامپ، دیپلماسی ایرانی، قابل دسترسی در: http://www.irdiplomacy.ir/fa/page/1974929 (آخرین مراجعه، 12 دی 1396).

خالوزاده، سعید، (1391)، اتحادیه اروپایی و بهار عربی، مرکز بین المللی مطالعات صلح، قابل دسترسی در: http://peace-ipsc.org/fa/ (آخرین مراجعه، 15 بهمن 1396).

Alcaro, Riccardo (2011). Transatlantic Relations in a Multipolar Europe, in: Riccardo Alcaro and Erik Jones, European Security and the Future of Transatlantic Relations, Roma, Edizioni Nuova Cultura.

Archick, Kristin and Derek E Mix, (2013). The United States and Europe: Responding to Change in the Middle East and North Africa, Congressional Research Service, CRS Report for Congress.

Bendiek, Annegret and Markus Kaim (2015). New European Security Strategy – The Transatlantic Factor, German Institute for International and Security Affairs, SWP Comments 34.

Burwell, Frances G. (2003). Rethinking the New Transatlantic Agenda, Paper for the European Union Studies Association meeting.

Council of the European Union (2009). European Security Strategy - A secure Europe in a better world, Available at: http://www.consilium.europa.eu/en/ documents.publications.Page4.

Einhorn, Robert J. (2004). A Transatlantic Strategy on Iran’s Nuclear Program, The Washington Quarterly, Vol. 27.

European External Action Service (2016). Middle East Peace process, Available at: http://eueuropaeeas.fpfis.slb.ec.europa.eu:8084/headquarters/headquarters-homepage/337/middle-east-peaceprocess.

Erdag, Ramazan (2017). Libya in the Arab Spring; From Revolution to Insecurity, New York: Palgrave Macmillan.

EU Action Strategy for Peace in the Middle East, (2007). Joint paper by EU High Representative Javier Solana and EU Commissioner for External Relations Benita Ferrero-Waldner, Available at: https://eeas.europa.eu/headquarters/headquarters-homepage/337/middle-east-peace-process_en.

EU Counter-Terrorism Strategy (2005). Council of the European Union, Brussels, 30 November, Available at: https://register.consilium.europa.eu/doc/srv.

European Council on Foreign Relations (2016). European Foreign Policy Scorecard 2016, Retrieved from: http://www.ecfr.eu/scorecard/2016.

European Parliament's Committee on Foreign Affairs (2016). An EU Strategy for relations with Iran after the nuclear deal, Available at: http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes.

Fermor, Christopher (2012). NATO’s decision to intervene in Libya (2011): Realist principles or humanitarian norms, Journal of Politics & International Studies, Vol. 8.

Gordon, Philip (October 27, 2011). the Democratic Wave in the Arab World: Transatlantic Perspectives, EU Washington Forum.

Katz, Mark N. (2014). The International Relations of the Arab Spring, The Middle East Policy Council, Vol. XXI, No. 2.

Khader, Bichara (2013). The European Union and the Arab World: from the Rome Treaty to the Arab Spring, European Institute of the Mediterranean.

Klohs, Julia and Arne Niemann (2014). Comparing the US National Security Strategy to the European Security Strategy in the first decade of the 21st century: converging but still different, Mainz Papers on International and European Politics (MPIEP), No. 8.

National Security Strategy of the United States of America, (2017). The White House, Available at: https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2017/12/NSS-Final-12-18-2017-0905.pdf

Neslen, Arthur (2016). Europe's oil imports 'dependent on unstable countries, the Guardian, Available at: https://www.theguardian.com/environment/2016/jul/12.

Pape, Robert A. (2005). Soft Balancing against the United States, International Security, Vol. 30, No. 1.

Perthes, Volker (2011). Europe and the Arab Spring, Survival, Vol. 53, No. 6.

Prifti, Bledar (2017). US Foreign Policy in the Middle East: The Case for Continuity, Palgrave Macmillan.

Report on the Implementation of the European Security Strategy: Providing Security in a Changing World, (2008). Brussels.

SIPRI Yearbook, (2005). Armaments, Disarmament, and International Security, New York: Oxford University Press.

The Guardian, (2018). Syria: US, UK and France launch strikes in response to chemical attack, https://www.theguardian.com/world/2018/apr/14/syria-air-strikes-us-uk-and-france-launch-attack-on-assad-regime.

US National Security Strategy (2002). Washington.D.C.: the White House, Available at: https://www.state.gov/documents/organization/63562.pdf.

US National Security Strategy (2015). Washington.D.C.: the White House, Available at: http://nssarchive.us/national-security-strategy-2015/pdf.

Waltz, Kenneth (1979). Theory of International Politics, New York, Random House.