منافع ایالات متحده در قرارداد 1975 الجزایرایران و عراق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار گروه تاریخ و باستان شناسی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده

مرزهای ایران و عراق از دیرباز، محل اختلاف و درگیری بین دو کشور بوده است. وجود ده‌ها عهدنامه مرزی در دوران معاصر، نشان از عمق مشکلات دو کشور در این باره است. آخرین عهدنامه منعقد شده بین دو سرزمین، قرارداد الجزایر (1975) است. این قرارداد با تمام فراز و نشیب‌هایی که از سر گذرانده، بعد از گذشت حدود نیم قرن هنوز هم معتبر است. این عهدنامه در حالی بسته شده که به نظر می‌رسید که دو کشور در اوج اختلاف هستند و چشم‌اندازی برای صلح متصور نیست. در جهان دو قطبی آن سال‌ها، عراق وابسته به بلوک شرق بود و به علت جنگ با کردها و مسائل داخلی در آستانه فروپاشی. از آن‌ سو ایران هم‌پیمان غرب بود و به واسطه افزایش قیمت نفت، در حال قدرت گرفتن در منطقه. بنابراین به نظر می‌رسید که آمریکا با هدف پشتیبانی از ایران، واسطه چنین قراردادی شده است. در شمار زیادی از تحلیل‌هایی که پیرامون این قرارداد انجام شده، چنین نظری غالب است. اما این مقاله تلاش دارد با روش تحلیلی_توصیفی بر طبق اسناد به جا مانده، نشان دهد که منافع ایران و آمریکا در آن مقطع در حال فاصله گرفتن از هم بود و سیاست هر دو کشور در حال تغییر. بنابراین آمریکا با توجه به منافع خود، شرایط را به گونه‌ای مهیا کرد تا ایران راضی به بستن قرارداد شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The United States Interests of in the 1975 Algiers Agreement

نویسندگان [English]

  • Roshanak Masori 1
  • Fayaz Zahed 2

چکیده [English]

.The borders between Iran and Iraq have been a point of contention between the two countries from a long time ago. The existence of a large number of border agreements shows the depth of the two countries' problems in the contemporary era. 1975 Algiers Agreement is the last treaty concluded between the two territories. This agreement is still valid, after all that has happened in the last half century, among its unilateral annulment by Saddam and the war between the two countries. The treaty was signed in a situation that it seemed the two countries were top of dispute and There was no prospect of peace. Iraq was dependent on the Eastern Bloc in the bipolar world of those years, and was close to collapse due to the Kurdish war and domestic challenges. Iran, on the other hand, was allied with the United States (Western Bloc) and Due to rising oil prices, it was gaining power in the region. Hence, it seems that The United States has mediated a deal to support Iran. Such a view overcomes in a large number of analysis of about the contract. But this article tries to show that the U.S. sought to ratify a peace Agreement between the two countries at the time, not only to support his ally, who was pessimistic about it at the time, but also for their own interests that was achieved due to the international situation and the change in foreign policy of Iran and Iraq.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Iran
  • Iraq
  • USA
  • Algiers Agreement
  • 1975 Agreement
آبراهامیان، یرواند. (1389). ایران بین دو انقلاب، ترجمه کاظم فیروزمندی و دیگران، چاپ چهاردهم، تهران: انتشارات مرکز.
استمپل، جان دی. (1395). درون انقلاب ایران، ترجمه منوچهر شجاعی، چاپ سوم، تهران: انتشارات رسا.
افخمی، غلامرضا. (1387). زندگی و زمانه شاه، کالیفرنیا: انتشارات دانشگاه کالیفرنیا.
الوندی، رهام. (1395). نیکسون کیسینجر و شاه روابط ایالات متحده و ایران در جنگ سرد، ترجمه غلامرضا بابایی، تهران: انتشارات بنگاه ترجمه و نشر پارسه.
الهی، همایون. (1370). خلیج‌فارس و مسائل آن، چاپ دوم، تهران: انتشارات قومس.
بیگدلی، علی. (1368). تاریخ سیاسی_اقتصادی عراق، تهران: انتشارات میراث ملل.
بیگدلی، علی. (1383). «قرارداد 1975 ایران و عراق»، فصلنامه تاریخ روابط خارجی، شماره 19، صص 156-143.
پارسادوست، منوچهر. (1367). ریشه‌های تاریخی اختلافات مرزی عراق و ایران، چاپ سوم، تهران: انتشارات شرکت سهامی انتشار.
تفرشی، مجید. (2/11/1397). «ارتش و خریدهای نظامی»، تاریخ استخراج 23/03/1399، https://t.me/majidtafreshi
تفرشی، مجید. (4/11/1397). «نگرانی‌های وزارت خارجه بریتانیا از قدرت گرفتن بیش از حد شاه»، تاریخ استخراج 23/03/1399، https://t.me/majidtafreshi
جزءمحمدپور، جمشید. (1385). «حضور بریتانیا در خلیج‌فارس»، مجله تاریخ معاصر ایران، شماره 37، صص 36-15.
جعفری ولدانی، اصغر. (1367). بررسی تاریخی اختلافات مرزی ایران و عراق، تهران: موسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.
جعفری ولدانی، اصغر. (1396). مسائل ژئوپولیتیکی خلیج‌فارس، تهران: انتشارات میزان
چمنکار، محمد جعفر. (1382). «توسعه ساختار نظامی حاکمیت پهلوی: زمینه‌ها و تأثیرات آن بر سیاست خارجی ایران (1357-1320)»، فصلنامه تاریخ معاصر ایران، شماره 27، صص 104-61.
خضاب، وحید. (1396). زیر پوست جنگ خاطرات صلاح عمرالعلی حامدالجبوری نزارالخزرجی، تهران: انتشارات نارگل
رازو، پیر. (1397). جنگ ایران و عراق، ترجمه عبدالمجید حیدری و علی احمدی، تهران: انتشارات مرز و بوم.
رضایی، علیرضا. (1384). «زمینه‌های انعقاد قرارداد 1975 الجزیره و تأثیر آن بر موقعیت کردهای عراق»، کارشناسی ارشد، رشته تاریخ، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
روبین، باری. (1373). جنگ قدرت‌ها در ایران، ترجمه محمود مشرقی، تهران: انتشارات آشتیانی.
شیخ‌عطار، علیرضا. (1382). کردها و قدرت‌های منطقه‌ای، جلد اول، تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
علم، اسدالله. (1394). یادداشت‌های امیراسدالله علم، ویراستار علینقی علیخانی، جلد اول و دوم، تهران: انتشارات مازیار.
قانعی‌نژاد، عرفان. (1390). تندباد حوادث گفتگو با عیسی پژمان، تهران: انتشارات علم.
کاشانی‌زاده، هدی و عبدالحسین شیروی خوزانی. (1396). «حقوق حاکم بر قراردادهای بین‌المللی فروش نفت خام و جایگاه کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا در این قراردادها»، فصلنامه مطالعات اقتصاد انرژی، شماره 54، صص 133-95.
کندال، عصمت شریف وانلی و مصطفی نازدار و دیگران. (1370). کردها، ترجمه ابراهیم یونسی، تهران: انتشارات روزبهان.
کینگ، رالف وافرایم کارش. (1387). جنگ ایران-عراق پیامدهای سیاسی، تحلیلی، نظامی، ترجمه سید سعادت حسینی دمابی، تهران: انتشارات مرکز اسناد دفاع مقدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
گلجان، مهدی. (1384). بررسی روابط سیاسی فرهنگی و اقتصادی ایران و مصر از 1331 تا 1357، تهران: انتشارات امیرکبیر.
لابروس، هانری. (1352). خلیج‌فارس و کانال سوئز، ترجمه محمود خواجه نوری، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
مارَّ، فب. (1380). تاریخ نوین عراق، ترجمه محمد عباسپور، مشهد: انتشارات بنیاد پژوهش‌های اسلامی.
مک داول، دیوید. (1383). تاریخ معاصر کرد، ترجمه ابراهیم یونسی، تهران: انتشارات پانیذ.
مهدوی، عبدالرضا هوشنگ. (1368). تاریخ روابط خارجی ایران از پایان جنگ جهانی دوم تا سقوط رژیم پهلوی، تهران: انتشارات نشر نو
میلانی، عباس. (1392). نگاهی به شاه، تورنتو: نشر پرشین سیرکل.
نخله، امیل آ. (1359). روابط آمریکا و اعراب در خلیج‌فارس، ترجمه کارو، تهران: انتشارات سروش.
واحد نشر اسناد. (1371). گزیده اسناد مرزی ایران و عراق، چاپ سوم، تهران: انتشارات دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.
هویدا، فریدون. (1386). سقوط شاه، ترجمه ح.آ.مهران، تهران: انتشارات اطلاعات.
یکتا، حسن. (1381). «ایران و عراق از عهدنامه الجزایر تا رویارویی»، مجله زمانه، شماره 2، صص 47-33.
Ali, Hawraman. (2017). “The Iraqi Kurds, the Cold War and Regional Politics: 1958-1975", Ph.D, Philosophy in the Faculty of Humanities, University of Manchester: Manchester
Helms, Christine Moss. (1984). Iraq Eastern Flank of the Arab World, Washington D.C.: Brookings InstitutionPress
Iraq Ministry of Foreign Affairs. (1981). The Iraqi-Iranian Conflict Documentary Dossier, Baghdad: Publisher: Republic of Iraq Ministry of Foreign Affairs Consultative Committee
Kissinger, Henry. (1979). White House Years New York, New York: Simon & Schuster Publisher
Kissinger, Henry. (1999). Years of Renewal, New York: Simon & Schuster Publisher
The House Select Committee on Intelligence. (1992). The Unexpurgated Pike Report, Forward Philip Agee, New York: Mc Graw-Hill Inc Publisher
The Implications of the Iran-Iraq Agreement. (1979). DCI/NIO 1039-75,1 MAY, NATIONAL SECURITY INFORMATION U.S. National Archives and Records Administration(NARAⅡ), Retrieved(22May2020), https://www.cia.gov/library/readingroom/docs/CIA-RDP79R01142A000500050002-7.pdf
Waisy, Karwan Salih. (2015).”The Algeria Agreement of March 1975 Implications in the Middle East”, INTERNATIONAL JOURNAL OF INNOVATIVE RESEARCH & DEVELOPMENT, Vol 4 Issue 2, P 61 to 68
روزنامه‌ها
روزنامه آیندگان، سال 1348،1353
روزنامه اطلاعات، سال 1347،1348،1352،1353،1354
روزنامه کیهان، سال 1349،1353
روزنامه مردم، سال 1353
The New York Times Newspaper, 1974