اقتصاد سیاسی فضای سایبر در جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روابط بین الملل دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 استاد دانشگاه شهید بهشتی

10.22034/irr.2022.144274

چکیده

 
تحولات مربوط به انقلاب در فناوری اطلاعات و ارتباطات زمینه تاثیرگذاری عمیق بر فرماسیون اقتصادی-اجتماعی جوامع و بازصورت‎بندی نظام اقتصاد سیاسی بین‎الملل را فراهم نموده است. دگرگونی منتج از انقلاب دیجیتال در نظام جهانی، با شدت و ضعف و تغییراتی به پنج قاره منتقل می‎گردد. سمت و سوی این تغییرات را نظام فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و امنیتی کشورها در تعامل با نظام جهانی مشخص مینماید. هدف این مقاله عبارتست از بررسی این مساله که در جمهوری اسلامی ایران، چه مولفه هایی، فهم نظام از فضای سایبر را متاثر نموده و شدت و حدت و شکل تاثیرپذیری کشور از فضای سایبر را دیکته نموده است. اقتصاد سیاسی فضای سایبر، بیان کننده چگونگی تعامل حوزه‎های مختلف ملی و فراملی است که طی آن کلیت فضای سایبر در وضعیت کنونی قرار گرفته است. سوال اصلی پژوهش اینست که اقتصاد سیاسی فضای سایبر در ایران چگونه بوده و چه نتیجه‎ای در بر داشته است؟ پژوهش جهت نیل به اهداف خود از روش کمی-کیفی بهره گرفته است. ناهمگونی در مواجهه با کلیت فضای سایبر و وزن بیشتر مواجهه منفی حاکمیت، موجبات تقابل و در نتیجه عدم استحصال پتانسیلهای آن و عدم شکوفایی را فراهم نموده است

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

political economy of cyberspace in Islamic republic of Iran

نویسندگان [English]

  • Ali asghar Dehghani 1
  • Housin PourAhmadi Mibodi 2

1 PhD student in International Relations, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran

2 Professor at Shahid Beheshti University, Tehran, Iran

چکیده [English]

Revolutionary developments in information and communication technology have provided a profound impact on the socio-economic formation of societies and the reformulation of the international political economy system. The transformation resulting from the digital revolution in the world system is transmitted to five continents with intensity, weakness and changes. The direction of these changes is determined by the cultural, political, economic and security systems of countries in interaction with the world system. The purpose of this article is to examine the issue of what components in the Islamic Republic of Iran have affected the understanding of the system of cyberspace and dictated the severity and severity of the country's impact on cyberspace. The political economy of cyberspace expresses how different national and transnational spheres interact, during which the whole of cyberspace is in its current state. The main question of the research is what is the political economy of cyberspace in Iran and what is the result? The research has used quantitative-qualitative method to achieve its goals. Heterogeneity in the face of cyberspace as a whole and the greater weight of the negative confrontation of the regime, has led to confrontation and, consequently, to the non-exploitation of its potentials and the lack of prosperity.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Political Economy of cyberspace
  • cyberpower
  • digital economy
  • cybersecurity
  • social media
آذری جهرمی، (1398/5/14)، "محور اقتصاد آینده اقتصاد دیجیتال است نه نفت"، تاریخ استخراج: 1399/11/12، https://www.eghtesadonline.com/n/1qPu
افشار، محمد مهدی و نیلی پور طباطبائی، سیداکبر،(1394)، "فضای سایبری و نقش آن در هویت و همبستگی ملی"، کنفرانس ملی هزاره سوم و علوم انسانی، شیراز
الوندی، محمد (1395)، "تحلیل بیانات رهبر معظم انقلاب در مورد فضای مجازی"، مطالعات رسانه ای ، 95
ببری، سکینه (1393/1/17)، "یک دیدگاه، نسبت سیاست/اقتصاد/ علوم اجتماعی"، تاریخ استخراج : 1399/11/3، http://www.philosociology.ir/daily-articles/3228-1393-01-17-07-35-54.html
جوزف نای، (1395)، آینده قدرت، ترجمه احمد عزیزی، نشر نی
جوزف نای، (1387)، قدرت در عصر اطلاعات: از واقع گرایی تا جهانی شدن، ترجمه دکتر سعید میر ترابی ، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی
جیمز روزنا و جیمز سینگ، (1395)، فناوری اطلاعات و سیاست جهانی، ترجمه دکتر احمد سلطانی نژاد، دانشگاه امام صادق
خبرگزاری مهر (1399/12/19)، "میلاد حاتمی گرداننده سایت قمار در ترکیه تحویل پلیس ایران شد"، تاریخ استخراج : 1400/11/26، https://www.mehrnews.com/news/516602
دانش‎نیا، فرهاد، (1393)، فلسفه تکنولوژی و نظریه روابط بین الملل، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
دهقانی فیروزآبادی، سید جلال (1394)، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران: انشارات سمت
سلطانی نژاد, احمد, جمشیدی, محمد حسین, محسنی, سجاد. (1395). "تحول مفهوم امنیت در پرتو جهانی شدن و فناوری اطلاعات و ارتباطات نوین". سیاست جهانی. 5(2)، 7-42
زینب شلهوب، (1391)، قانون و امنیت سایبری در پیدایش و توسعه اقتصادها، ترجمه ابراهیم تلخ آبی، معاونت اطلاعات آجا
ظفری، ایوب، و فروغی‎نیا، سعید، (1399). "تأثیر فضای سایبری بر منافع ملی جمهوری اسلامی ایران از منظر جنگ نرم". فصلنامه علمی تخصصی دانش انتظامی، تهران
کوهن، تئودور اچ. (1397)، اقتصاد سیاسی جهانی، نظریه و کاربرد، ترجمه عادل پیغامی، تهران: دانشگاه امام صادق (ع)
کیان خواه، احسان (1396)، فضای سایبر 2025 تصمیمات امروز، بستر فردا ، انشارات سروش
گزارش اقتصاد دیجیتال ایران، (1399)، تهران: مرکز رصد و ترویج اقتصاد دیجیتال سایتک
گزارش سالانه تجارت الکترونیکی در سال 98، (1399). تهران: مرکز توسعه تجارت الکترونیکی ایران
گزارش کاربران شبکه های اجتماعی ایران در سال 1399 (1400). تهران: Techrasa فارسی
متقی، افشین، و قربانی سپهر، آرش، و انصاری، ز. (1398). "واکاوی تأثیر فضای سایبر در افزایش مشارکت سیاسی و اثر آن در سطح سرمایه اجتماعی شهروندان ایران". مطالعات توسعه اجتماعی ایران، تهران
مرادی, رامین, روحانی, کارن, نصیری لاریمی, رضا. (1399). "تمتع از فناوری بلاک‏چین در پرتو مقررات سازمان جهانی تجارت برای مبارزه با فساد". سیاست جهانی. Doi: 1022124/wp.2020.16357.2477.180-143
نجفی، محسن (1398)، "فضای سایبر و تاثیرآن برتحولات سیاسی و ساخت قدرت درجمهوری اسلامی ایران"،  پایان نامه جهت اخذ دکتری رشته روابط بین‎الملل ‎دانشگاه شهید بهشتی، تهران
هاروی، دیوید (1391)، تاریخ مختصر نئولیبرالیسم، ترجمه: محمود عبدالله زاده، تهران: نشر دات.
Castells, Manuel (2014), “the impact of internet on society: A Global Perspective”, BBVA Openmind, 1-23.
CRS IF11406 (2020), “Iranian Cyber Attack Capabilities”, Congressional Service
FREEDOM ON THE NET FOTN (2020), Freedom House
Freedom House Report (2020), Freedom in the world - Democracy under siege
Global Cybersecurity Index (2018), ITU Publictions
Hoijtink, Marjin (2019), Technology and agency in international relations, Routledge
Hootsuit Digital (2021): Global Digital Overview
Jan-Ferederick Muler (2014), Cyberspace and International Relations, Springer
McCarthy Daniel (2015), Power, Information technology, and IR Theory, Palgrave
Morozov, Evgeni (2014), “the internet, politics and politics of internet debate”, BBVA Openmind, PP151/165
Netblocks (2019), internet disrupted in Iran amid fuel protest in multiple cities, from https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-iran-amid-fuel-protests-in-multiple-cities-pA25L18b
Rosenau J N (1990), Turbulence in World Politics: A Theory of Change and Continuity, Princeton University Press.
Schmidt, Eric (2013), the New Global Age, Alfred A. Knopf, NewYork, US
Shawn, Powes (2015), the Real Cyber War, the Political Economy of Internet Freedom, University of Illinoise Press
Uche, Mbanaso (2015), “the Cyberspace: Redefining a New World”, Journal of Computer Engineering, Vol 17, Issue 3, pp: 17-24.
UNCTAD (2019), Digital Economy Report, United Nations