بررسی بازیگری قطر در خلیج فارس با تاکید بر روابط قطر و امریکا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روابط بین الملل، گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل،واحد شهرضا،دانشگاه آزاد اسلامی،شهرضا،ایران

2 استادیار، گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل،واحد شهرضا،دانشگاه آزاد اسلامی،شهرضا،ایران

3 دانشیار روابط بین الملل،گروه علوم سیاسی،دانشگاه اصفهان، اصفهان،ایران

10.22034/irr.2022.330632.2143

چکیده

قطر کشوری کوچک اما تاثیر گذار در سطح منطقه خاورمیانه و خلیج فارس است و به بازیگری مهم تبدیل شده است که می تواند در سرنوشت منطقه تاثیر پر رنگی داشته باشد. در عرصه سیاست خارجی و دیپلماسی جدید منطقه، نقش قطر متمایز و متفاوت از دیگر بازیگران منطقه‌ای بوده است . انگیزه‌های قطر برای سیاست خارجی واسطه‌جویانه‌اش عبارتند از: حفظ امنیت و ثبات خود در منطقه‌ای با جغرافیای پر تنش؛ جلوگیری از درگیری و ورود به منازعات با انتخاب یکی از طرفین؛ تمایل به گسترش نفوذ خود به عنوان بازیگر منطقه‌ای به‌خصوص در برابر عربستان سعودی و اهرم نفوذ در جامعه بین‌الملل. در راستای انجام این پژوهش که به شیوه توصیفی – تحلیلی به رشته تحریر در آمده است این سوال مطرح شده است که روابط قطر و امریکا چه تاثیری بر امنیت منطقه خلیج فارس دارد ؟ یافته های تحقیق حاکی از آن است که گرایش قطر به سمت امریکا نشات گرفته از احساس ناامنی این کشور است و امریکا به نوعی حامی قطر در منطقه می باشد . نقشی که قطر در معادلات سیاسی دارد نشان دهنده آن است که دیگر منابع سنتی قدرت یعنی سرزمین، جمعیت و توان نظامی تنها اشکال قدرت نیستند و منابع جدیدی چون رسانه، هنجارها و تبدیل شدن به یک برند می تواند خود منبعی برای قدرت باشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Reviewing Qatar's role in the Persian Gulf with an Emphasis on Qatar-US relations

نویسندگان [English]

  • hamid sorosh 1
  • hosein ahmadi 2
  • mohammd ali basiri 3

1 PhD Student in International Relations, Department of Political Science and International Relations, Shahreza Branch, Islamic Azad University, Shahreza, Iran

2 Assistant Professor, Department of Political Science and International Relations, Shahreza Branch, Islamic Azad University, Shahreza, Iran

3 Associate Professor of International Relations, Department of Political Science, University of Isfahan, Isfahan, Iran

چکیده [English]

Qatar is a modest but influential country in the Middle East that has evolved into a remarkable determinant that could leave crucial impacts upon the region's fate. Qatar's role has been distinguished from other regional actors in terms of foreign policy and new diplomacy in the region. Qatar's motives for adopting a mediating foreign policy are defined as maintaining its security and stability in areas with tense geography, contending and evading conflict by declaring for one of the parties, ambition to extend its influence as a regional determinant, particularly against Saudi Arabia, and as a bargaining chip in the international community. The question, “what is the impact of Qatar-US relations on the security of the Persian Gulf region?” has been raised to conduct this study, composed in a descriptive-analytical manner. Accordingly, the results of the study designate that Qatar's leaning towards the United States arises from its sense of insecurity and the fact that the United States acts as an advocate for Qatar in the region. Furthermore, Qatar's role in the political equation signifies that other conventional sources of power that include land, population, and military might, are not the sole forms of power, and novel sources such as the media, norms, and cultivating a brand can similarly serve as sources of power.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Qatar
  • USA
  • Persian Gulf
  • region
  • .diplomacy
اسدی، علی اکبر (1390)، «نقش قطر در خیزشهاى مردمى جهان عرب: ظرفیتها و محدودیتها»، فصلنامه ره نامه سیاست گذاری، دوره 2، شماره 4.
ابراهیمی، نبی الله (1391)، «اخوانی گرایی و سیاست خارجی قطر در قبال  انقلاب های عربی 2011»، فصلنامه مطالعات راهبردی، دوره 15، شماره 1، ص 128.
جالینوسی، احمد و دیگران (1394)، « نفش افرین قطر در منطقه خلیج فارس با توجه به مناقشات اخیر خاورمیانه»، فصلنامه بیداری اسلامی، دوره 4، شماره 8، ص 97 .
حافظ نیا، محمدرضا ،  (1378 ) خلیج فارس و نقش استراتژیک تنگة هرمز‌، تهران‌:‌ سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها ،
حسینی، صدیقه (1385)، «نقد و بررسی نظریه های مطرح درباره نقش رسانه ها در مدیریت بحران»، فصلنامه پژوهش های ارتباطی، دوره 15، شماره 46.
ذاکرایان، مهدی (1394)، «واکاوی  عملکرد شبکه الجزیره در تقویت قدرت نرم قطر »، فصلنامه مطالعات راهبردی، دوره 18، شماره 1، ص 98.
رنجبر حیدری، وحید و دیگران (1394)، «نقش شبکه خبری الجزیره در دیپلماسی رسانه ای قطر»، فصلنامه سیاست جهانی، دوره 4، شماره 1، ص 241.
ربیعی، حسین و حیدری، جهانگیر (1393)، «تحلیل و تبیین عوامل اثرگذار بر پویش های ژئوپلیتیک منطقه ای و فرامنطقه ای قطر»، فصلنامه تحقیقات سیاسی بین المللی، شماره 19، ص 116.
سرخیل، بهنام (1395)، «تطور دیپلماسی قطر از بی طرفی محافظه کارانه تا نفوذ هوشمند»، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، دوره 12، شماره 35، ص 127.
سریع القلم، محمود (1372)، عقل و توسعه یافتگی، تهران : نشر سفیر، ص 206.
عبد خدایی، مجتبی و تبریزی، زینب (1394)، «بررسی نقش افرینی قطر در مسله فلسطین بعد از تحولات منطقه»، فصلنامه مطالعات راهبردی، دوره 4، شماره 15، ص 181.
کاظمی، علی اصغر (1372)، روابط بین الملل در تئوری و در عمل، تهران : قومس، ص 42.
کریمی پور، داوود ، سید امیر نیاکویی ، (1396)« نقش دیپلماسی انرژی در سیاست خارجی روسیه و قطر»، پژوهش های راهبردی سیاست، شماره 22 ، صص 177 – 205
لیپست، سیمور مارتین (1383)، دایره المعارف دموکراسی، ترجمه کامران فانی و همکاران، تهران : وزارت امور خارجه، ص 931.
مددی، جواد (1392)، «الگوی رفتاری قطر در قبال خیزهای عربی»، مطالعات راهبردی جهان اسلام، شماره 55، صص 118-87.
Rosenau, James N. (1971), The Scientific Study of Foreign Policy, New York: The Free Press. P 56
Blanchard, Christopher. M (November 4, 2014) Qatar: Background and U.S. Relations, Analyst in Middle Eastern Affairs, Congressional Research Service,
Barakat, Sultan (2012), the Qatari Spring: Qatar’s emerging role in Peacemaking, Kuwait Program on Development, Governance and Globalization in the Gulf States, Research Paper,, Number 24, University of York.
Hroub, Khaled (2012), “How Al-Jazeera’s Arab spring advanced Qatar’s
foreign