پژوهش های روابط بین الملل

پژوهش های روابط بین الملل

روابط جمهوری اسلامی ایران و مصر: مطالعه تطبیقی دوره دولت‌های محمود احمدی‌نژاد و حسن روحانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری روابط بین الملل، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 دانشیار گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
سیاست خارجی یکی از وجوه مهم زندگی ملت‌ها و کشورها به‌شمار می‌رود. بررسی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال مصر و تأثیرات آن می‌تواند به تدوین راهبردهایی در روابط خارجی در دولت‌های مختلف کشورمان کمک کند و شرایط را برای رفع مشکلات و نقایص احتمالی فراهم آورد. پس از بیداری اسلامی دولت‌هایی در مصر روی کار آمدند که بر روابط با ایران تأثیرگذار بودند. در این پژوهش سعی شده است تا با نگاهی سازه‌انگارانه به روابط ایران و مصر، سیاست خارجی کشورمان در دولت‌های احمدی‌نژاد و روحانی مورد نقد و بررسی قرار گیرد و به این سئوال پاسخ داده شود که روابط ایران و مصر بین سال‌های 2005 تا 2021 چگونه بوده؟ و با چه راهبری می‌توان مشکلات موجود را در روابط دو جانبه برطرف کرد؟ در پاسخ باید گفت؛ در دولت موسوم به عدالت‌محور احمدی‌نژاد، درگیر بودن در برخی تنش‌های داخلی و فقدان رویه‌ای ثابت در سیاست خارجی و در دولت موسوم به اعتدال‌گرا روحانی، تمایل بیش از حد به روابط با غرب و درگیر بودن با برجام، توسعه روابط را با کشورهایی مانند مصر کُند کرد و زمینه‌های تاریخی، اشتراکات فرهنگی و سیاسی به همراه فرصت شکل گرفته از قیام مردمی دراین کشور نیز نتوانست به این روابط کمک چندانی بکند. هدف این مقاله کنکاش دریافتن دلایل بروز مشکلات در روابط دوکشور و ارائه راهبردی برای حل این مشکل است. دراین پژوهش با اتکا به روش (SWOT) این نتیجه حاصل شد که برای بهبود روابط با مصر می‌توان از راهبرد «رقابتی یا تنوع بخشی» (ST) استفاده کرد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Relations between the Islamic Republic of Iran and Egypt: A comparative study of the Mahmoud Ahmadinejad and Hassan Rouhani Administrations

نویسندگان English

Hassan Yousefi 1
Hassan Khodaverdi 2
Garineh Keshishyan Siraki 3
1 Ph.D. Candidate of International Relations, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Political Science and International Relations, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Department of Political Science and International Relations, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

Foreign policy is one of the important aspects of the life of nations and countries. Examining the foreign policy of the Islamic Republic of Iran towards Egypt and its effects can help formulate strategies in foreign relations in different governments of our country and provide the conditions for solving possible problems and defects. After the Islamic awakening, governments came to power in Egypt that had an impact on relations with Iran. In this research, an attempt has been made to take a constructive look at the relations between Iran and Egypt, the foreign policy of our country in the governments of Ahmadinejad and Rouhani, and to answer the question that the relations between Iran and Egypt between How were the years from 2005 to 2021? And with what guidance can existing problems in bilateral relations be solved? In response, it should be said; In the so-called justice-oriented government of Ahmadinejad, being involved in some internal tensions and the lack of a fixed procedure in foreign policy, and in the so-called moderate Rouhani government, too much desire for relations with the West and being involved with JCPOA slowed down the development of relations with countries like Egypt, and the historical background, cultural and political commonalities along with the opportunity created by the popular uprising in this country could not help these relations much. In this research, relying on the SWOT method, the conclusion was reached that "competitive or diversification" (ST) strategy can be used to improve relations with Egypt.

کلیدواژه‌ها English

Foreign policy
Justice-oriented
Moderate
Islamic Republic of Iran
Egypt
احمدی، حمید(1379)، «نظام بین­الملل معاصر و فرازو نشیب­های روابط ایران و مصر»، مطالعات آفریقا، سال پنجم، شماره 2
احمدی، محمدرضا (1386) ، روش تحلیل راهبردى (SWOT)، فصلنامه حصون، شماره 13، قم، صص 57-39
ادریس، محمد سعید (2002) ،«تطویر العلاقات المصریه الایرانیه، القاهره»، الاهرام
اسکاچپول. تدا، «دولت تحصیلدار و اسلام شیعه در انقلاب ایران»، در: فراتی، عبدالوهاب، رهیافت‌های نظری بر انقلاب اسلامی، قم: انتشارات معارف، 1379.
امام­جمعه زاده، سید جواد و امیر حشمتی(1393)، « دولت – ملت ناکام در مصر »، فصلنامه رهیافت­های سیاسی و بین المللی، سال پنجم، شماره 37، صص 147-119
پندار، محمدحسین(1388)، «روابط سیاسی ایران و مصراز سلطنت پهلوی تاکنون»، فصلنامه پانزده خرداد، سال ششم، شماره 20
پورحسن، ناصر(1395)، « دولت عمیق نظامیان و کودتای جامعه مدنی در مصر (با تأکید بر تحولات سال­های 2015-2011)، مطالعات سیاسی جهان اسلامی، شماره 18، صص74-53
جعفری ولدانی، اصغر (1383)، «ایران و مصر؛ دیدگاههای متعارض»، پژوهش حقوق و سیاست، دوره6 ،شماره 12 ،صص 75 تا 1
خسروشاهی، هادی (1387)، «ایران و مصر در راه تقریب»، فصلنامه اندیشه تقریب، سال دوم، شماره ششم
دهشیری، محمدرضا (1398)، ابزارهای نوین تجزیه و تحلیل در روابط بین­الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب
روستایی، محمدتقی( 1397)، «جنبش اخوان­المسلمین مصر؛ از قدرت­یابی تا زوال سیاسی»، فصلنامه جریان شناسی دینی معرفتی، شماره 21 ، صص 112-89
سمیعی، علیرضا و حوریه دهقان (1393)، « ناکامی دولت اخوان المسلمین پس از انقلاب 2011 مصر»، پویا، سال نهم، شماره 72
سنائی, اردشیر(1389). «اصول روابط بین الملل(ب)تجزیه و تحلیل سیاست خارجی». تهران: نشر طراوت
الشرقاوی، باکینام(1379)، «روابط ایران ومصر»، ترجمه سید محمود بجنوردی، مطالعات خاورمیانه، شماره 4، صص126-101
شعبان، عبدالحسین (2012)، «تونس-مصر : أسئلة ما بعد الانتفاضة»، مرکز دراسات الوحدة العربیة، صص 47-54، بیروت
صبری، محمد (1417) ،«تاریخ مصر (من محمد علی الی العصر جدیث)»، قاهره: مکتبه مدبولی
طباخی ممقانی، جواد(1393)، «تحلیل هویتی ریشه­های پیدایی تحولات سیاسی 2011 مصر بر مبنای الگوی امنیت هستی شناختی»، فصلنامه پژوهش های راهبردی سیاست، سال سوم، شماره 11، صص 85-52
عسگرخانی، ابومحمد و جهانشیر منصوری( 1389)، «همکاری و منازعه در روابط بین الملل؛ نگاهی به نظریه سازه انگارانه الکساندر ونت » فصلنامه سیاست، شماره 4
عطیه، عامر (2018)، « تاریخ الادب المقارن فی مصر»، مجلة الفصول، رقم 3-4،قاهره
علیشاهی، عبدالرضا و دیگران (1399)، « گذار به موج دوم انقلاب: تجزیه و تحلیلی­بر عملکرد دولت اتقدارگرای عبدالفتاح السیسی در مصر پسا مرسی»، مطالعات سیاسی جهان اسلام، شماره 35، صص 96-73
علیزاده، حسین (1387)، «بررسی تحلیلی و توصیفی تاریخ روابط ایران و مصر»، تهران، وزارت امور خارجه
فولر، گراهام(1375)، «قبله عالم- ژئوپلتیک ایران»، ترجمه عباس مخبر، تهران، نشر مرکز
قلوبی، جواد، (1387) ، «نقش آمریکا و رژیم صهیونیستی در مناسبات سیاسی ایران و مصر»، فصلنامه مطالعات آفریقا، شماره 18 ، ص 2 تا 52.
کشیشیان­سیرکی، گارینه و رضا علی اکبرپور(1399)، «تحول مفهوم قدرت در سیاست منطقه­ای ایران در دولت یازدهم: (خوانشی بر واکنش عربستان بر آن )، فصلنامه علمی سیاست جهان، دوره نهم، شماره اول، پیاپی 31 ، صص 266-227
گراوند، مجتبی و دیگران(1395)، «مطالعه تطبیقی عوامل کامیابی اسلام گرایان ایران و مصر و ناکامی همتایان مصری درحفظ قدرت سیاسی پس از انقلاب »، نامه انقلاب، شماره 10
محمدی، مصطفی (1393) ، تاثیرات بیداری اسلامی خاورمیانه و شمال آفریقا بر امنیت ملی ج.ا.ایران «دو فصلنامه مطالعات بیداری اسلامی» ، تهران، شماره چهارم
مرادپور،امیر و علی­رضا نائیج(1397)، «تحلیلی بر زمینه­های سیاسی – اجتماعی ناکامی محمد مرسی و موفقیت کودتای سیسی در مصر»، فصلنامه سپهر سیاست، شماره 18، صص 146-125
مرادی، عبدا... (1390) ، جایگاه سیاسی جمهوری اسلامی ایران در فضای بین الاذهانی و پسا انقلابی خاورمیانه عربی، «دو فصلنامه بیداری اسلامی»، تهران ، شماره پنجم
مسعودنیا، حسین و ندا سعیدی حیزانی (1391)، «­بررسی عوامل سقوط رژیم حسنی مبارک و چشم انداز تحولات کشور مصر» ، دانش سیاسی، پیاپی 15، صص 194-163
مظاهری، محمدمهدی و احمدزاده، داود (1388)، «بررسی چالش­های ساختاری در روابط مصر و ایران»، فصلنامه علمی – پژوهشی تحقیقات سیاسی و بین­المللی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا، سال 1 ،شماره 4 ،صص 155 تا 17
موسوی، محمد؛ حسینعلی توتی و محمدرضا موسوی (1391)،«انقلاب اسلامی ایران و تحولات ژئوپلیتیکی مصر»، فصلنامه علمی – پژوهشی پژوهشنامه انقلاب اسلامی، سال 1، شماره 4 ،ص 145 تا 164.
هادیان. ناصر(1382)، «سازه انگاری: از روابط بین الملل تا سیاست خارجی». فصلنامه سیاست خارجی, شماره4
هاشمی، سیدحمید(1386)، «­از سرگیری روابط ایران و مصر، آسیب­ها و فرصت­های پیش­رو»، پگاه حوزه، شماره 227
Adler, Emanuel (1997)."Seizing the Middle Ground: Constructivism in World Politics". European Journal of International Relation
cia.gov (2022). the-world-factbook/countries/egypt/summaries
Dougherty, James E. and Robert L. Pfaltzgraff (2001). Contending Theories of International Relation: A Comprehensive Survey, New York, Longman.
Entesar, Nader (1989). Egypt and the Persian Gulf, Conflict, Vol 9
Folker, Jenifer (2000)."Constructivism and Neoliberal institutionalism compared" International Studies
Guzzini, Stefano (2005). "The concept of power, a constructivist Analysis", Millennium Journal of International Studies, 33, at: http://www.Sagepubli
Karimifard, Hussein (2012). "Constructivism, National Identity and Foreign Policy of the Islamic Republic of Iran", Asian Social Science, Vol. 8, No. 2
McIntosh, Janet (1997). Congnition and Power, of an Thropology, Michigan: University of Michigan.
Saba, Yousef and Malaika Tapper (2022). “Egypt's economy to grow 5% in 2021-22 as rebound continues: Reuters survey”, Reuters
Smith, Steve (2001). "Foreign Policy is What States Make of it: Social Construction and International Relations Theory", in: V. Kubalkova and Armonk M.E. Sharpe (Ed.), Foreign Policy in a Constructed World, International Relations
Wendt, Alexander (1987). "The Agent-Structure Problem in International Relations Theory", International Organization, Vol.41, No.3.
Wendt, Alexander (1994). "Anarchy is What States Make of it", International Organization, Vol. 46, No.2.
Wilmer, Franek (2002). the Social Construction of Man, the State and War:  Identity, Conflict and Violence in the Former Yugoslavia, London: Routledge