پژوهش های روابط بین الملل

پژوهش های روابط بین الملل

ارزیابی و پیشنهادات سیاست‌گذاری فضای سایبر در جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
علی اصغر دهقانی 1
حسین پوراحمدی میبدی 2
مجتبی ناصری 3
1 دکترای روابط بین الملل دانشگاه شهید بهشتی
2 استاد دانشگاه شهید بهشتی
3 دانشگاه علامه طباطبایی
10.22034/irr.2024.399693.2386
چکیده
در حالی‎که نگاه کلاسیک (در قالب رئالیسم و شاخه‎های آن)، قدرت را محدود به عرصه‎های عینی تلقی می‌کرد، ظهور و بروز فن‎آوری‎های جدید و از جمله فن‎آوری اطلاعات و ارتباطات، هم ایجاد قدرت از طریق دانش و هم تولید ثروت از طریق فضای سایبر را امکان‌پذیر ساخته و عرصه جدیدی را در برابر همگان قرار داده است. امروزه، اهمیت فضای سایبر به‌حدی است که تعاملات استراتژیک سطح سیستم بین‌المللی را تحت تأثیر قرار داده و نظام اقتصاد سیاسی جهان را متحول نموده است. افزایش عمق نقش‌آفرینی عامل سایبر، کشورها را با مخاطرات امنیتی هم مواجه ساخته است. از همین رو، کشورهای جهان در راستای نیل به قدرت ملی، سیاست‌های کلان حوزه سایبر خود را با نگاهی استراتژیک فرمول‌بندی کرده و تلاش دارند تا از مزایای این عرصه جدید نهایت بهره‌برداری را داشته و با مشکلات و معضلات امنیتی آن مواجهه صحیحی داشته باشند. سئوال اصلی پژوهش اینست که بهره‌برداری حداکثری از پتانسیل‌های فضای سایبر، چه شکلی از سیاست‌گذاری و ساختاربندی را طلب می‌نماید؟ یافته های پژوهش نشان می دهد که استحصال کامل پتانسیل‌های فضای سایبر، نیازمند شکل خاصی از بازیگری است که تاکنون جمهوری اسلامی ایران درآن موفقیت مطلوبی کسب نکرده است. چارجوب نظری تحقیق، رویکرد اقتصاد سیاسی بوده و پژوهش جهت نیل به اهداف خود از روش توصیفی-تحلیلی استفاده نموده است. جمع آوری داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای، اینترنتی و اسنادی است و تحلیل فرآیند به صورت نظری انجام خواهد شد.
کلیدواژه‌ها
اقتصاد سیاسی
فضای سایبر
سیاست‎گذاری سایبری
اقتصاد دیجیتال
امنیت سایبری

عنوان مقاله English

Assessment and policy suggestions of cyberspace in the Islamic Republic of Iran

نویسندگان English

ali asghar Dehghani 1
Housin PourAhmadi Mibodi 2
Mojtaba Naseri 3
1 PhD in International Relations, Shahid Beheshti University
2 Professor martyr Beheshti University
3 ATU
چکیده English

While the classical view (in the form of Realism and its branches) considered power limited to objective fields, the emergence of new technologies, including Information and Communication Technology, has enabled both the creation of power through knowledge and the generation of wealth through cyberspace and has opened a new arena for everyone. Today, the importance of cyberspace is so great that it has affected strategic interactions at international system and has transformed the political economy system of the world. Increasing the depth of the role of the cyber agent has made countries face security risks. Therefore, in order to achieve national power, the countries have formulated their macro-policies in the cyber field with a strategic view and are trying to extract benefits of this new field and simultaneously, face its security problems correctly. The main question of the research is, “what kind of policy and structuring will maximize the exploitation of the cyber space”? Research studies show that fully exploiting the potential of cyberspace is a special form of acting that has not been successful in the Islamic Republic of Iran. The theoretical framework of the research is the political economy approach and the research has used the descriptive-analytical method to achieve its goals. Data collection is through library, internet and documentary studies and process analysis will be done theoretically.

کلیدواژه‌ها English

Political Economy
Cyberspace
Cyber Policy-Making. Digital Economy
Cyber security
اشلی، تلیس، 1383، سنجش قدرت ملی در عصر فراصنعتی، تهران: مؤسسه ابرار معاصر.
امامی، کریم، 1397، «آیا افزایش سهم فناوری اطلاعات و ارتباطات از تولید ناخالص داخلی در کشور ایران ضروری است؟»، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی، سال هجدهم، شماره 68، صص 74-45.
برت، دیوید؛ کلاینر، آرون؛ نیکولاس، جی. پل؛ سولیوان، کوین، 1397، فضای سایبر 2025: تصمیمات امروز، بستر فردا، ترجمه احسان کیان خواه، تهران: سروش.
دهقانی، علی اصغر؛ پوراحمدی میبدی، حسین، «اقتصاد سیاسی فضای سایبر در جمهوری اسلامی ایران»، پژوهش‌های روابط بین الملل، دوره 11، شماره 4 - شماره پیاپی 43، اسفند 1400، صفحه 87-118
دهقانی، علی اصغر؛ پوراحمدی میبدی، حسین، «فضای سایبر و وجه رابطه‌ای قدرت ملی ایران»،. پژوهش نامه ایرانی سیاست بین الملل، پاییز 1402، صفحه 153
زابلی زاده، اردشیر؛ وهاب پور، پیمان 1397، «قدرت بازدارندگی در فضای سایبر»، دوفصلنامه رسانه و فرهنگ، سال هشتم، شماره 1، صص 74-47.
شواب، کلاوس، 1397، انقلاب صنعتی چهارم، ترجمه مرتضی‌شانی، تهران: شرکت چاپ و نشر بازرگانی.
کیان خواه، احسان (1397)، «چالش‌های راهبردی حکمرانی با گسترش فضای سایبر»، فصلنامه علمی امنیت ملی، سال نهم، شماره 34، صص 174-153.
کوهن، تئودور اچ. (1397)، اقتصاد سیاسی جهانی، نظریه و کاربرد، ترجمه عادل پیغامی و دیگران، چاپ دوم، تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
مردی‌ها، مرتضی؛ فلسفه‌های روانگردان، 1394، نشر نی
مرادی، رامین، روحانی، کارن, نصیری الریمی، رضا، 1399، «تمتع از فناوری بالک چین در پرتو مقررات سازمان جهانی تجارت برای مبارزه با فساد»، مجله سیاست جهانی، دانشگاه گیلان
نای، جوزف 1378، قدرت در عصر اطلاعات از واقع‌گرایی تا جهانی شدن، ترجمه سعید میرترابی، پژوهشکده مطالعات راهبردی
هاروی، دیوید 1391، تاریخ مختصر نئولیبرالیسم، ترجمه: محمود عبدالله زاده، تهران: نشر دات.
Castells, Manuel, 2004, “The Information Revolution and Developing Countries", in The Information Society Reader, edited by Frank Webster, 2004.
China academy of information and telecommunication, 2020, Digital Economy Development in China (DED), CAIT
Drezner, Daniel, 2019, Technological Change and International Relations, International Relations, Tufts University.
Friess, Peter, 2013, “The Future of the Internet of Things: Towards a New Digital Era of Intelligent Devices", River Publishers Series in Communications
Global Cybersecurity Index (GCI), 2020, ITU Publications.
Hoijtink, Marjin, 2019, Technology and agency in international relations, Routledge.
Hootsuite, 2021, Digital in Iran, Global Digital Overview 2021.
Kello, Lucas, 2017, Virtual Weapon and International Order, Yale University Press.
Maurer, Tim, 2016, “The Rise of Cybersecurity and Geopolitics: Implications for International Cooperation and Governance”, Global Policy, Vol. 7, No. S1
Mbanaso, Uche M., 2015, “the Cyberspace: Redefining a New World”, Journal of Computer Engineering, Vol. 17, Issue. 3, pp: 17-24.
McCarthy, Daniel, 2015, Power, Information technology, an IR Theory, Palgrave Mcmillian.
Rosenau, James N.,1990, Turbulence in World Politics: A Theory of Change and Continuity, Princeton University Press.
SCMP Research, 2020, China Internet Report (2020).
Tibbs, Hardin, 2013, “the Global Cyber Game”, the Defense Academy Cyber Inquiry Report, Defense Academy of the United Kingdom
UK Cabinet Office, 2013, Progress against the objective of the national cyber security strategy, UK Cabinet Press
UNCTAD, Digital Economy Report 2019, United Nations.