پژوهش های روابط بین الملل

پژوهش های روابط بین الملل

کاربست نظریه مسئولیت حمایت در منازعه اوکراین-روسیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
علی ایلخانی پور 1
عطااله صالحی 2
فائزه رحیمی مقدم 3
1 استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و الهیات، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران
2 استادیار گروه حقوق، دانشکده حقوق و الهیات، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران
3 کارشناسی ارشد دیپلماسی، دانشکده حقوق و الهیات، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران (نویسنده مسئول)
10.22034/irr.2024.415081.2438
چکیده
عملیات وِیژه نظامی فدراسیون روسیه در اوکراین، پیامدهای ناشی از جنگ که منجر به کشته شدن ده ها هزار نفر و آوارگی میلیون ها نفر شده است، بن بست شورای امنیت در حمایت از غیرنظامیان و عدم مدیریت فوری و مناسب این بحران بزرگ انسانی موجب طرح مجدد بحث مداخلات بشردوستانه در قالب دکترین «مسئولیت حمایت» شده است. ناتوانی جامعه بین المللی در مقابله جدی با نقض گسترده و سازمان یافته حقوق بشر در دهه 1990 موجب طرح دکترین مسئولیت حمایت در سال 2001 شد و حاکمیت نه به عنوان مزیت بلکه به عنوان مسئولیت مورد تأکید قرار گرفت. این نظریه در سند اجلاس سران کشورها در سال 2005 در سازمان ملل مورد تأیید قرار گرفت و در سال 2011 در لیبی استفاده شد. براساس این نظریه چنانچه دولت ها نخواهند یا نتوانند از شهروندان خود در مخاصمات مسلحانه حفاظت نمایند جامعه بین المللی مسئول حفاظت از مردم در برابر جنایات چهارگانه خواهد بود. مقاله با روش توصیفی تحلیلی در پاسخ به سؤال اصلی مبنی بر امکان کاربست دکترین مسئولیت حمایت در بحران اوکراین این فرضیه را مطرح می کند که به دلیل گستره تلفات غیرنظامی، بحران انسانی گسترده، استفاده از سلاحهای ممنوعه و هدف قرار دادن اماکن غیرنظامی، بازداشتهای خودسرانه و ارتکاب شکنجه و تجاوز توسط طرفین مخاصمه امکان اعمال نظریه در بحران اخیر وجود دارد اما به دلیل اقدامات کم شدت نظامی مانند اعمال منطقه پرواز ممنوع میتواند به گسترش بحران انسانی موجود منجر شود و صرفاً اقدامات دیپلماتیک و سیاسی در چارچوب ارکان اصلی دکترین توصیه مشود.
کلیدواژه‌ها
عملیات ویژه نظامی
فدراسیون روسیه
اوکراین
نظریه مسئولیت حمایت

عنوان مقاله English

The application of the theory of the responsibility to protect in the Ukraine-Russia conflict

نویسندگان English

ali Ilkhanipour 1
Ataollah Salehi 2
Faezeh Rahimi Moghadam 3
1 Assistant Professor, Department of Political Science, Faculty of Law and Theology, Shahid Bahonar University, Kerman, Iran
2 Assistant Professor, Department of Law, Faculty of Law and Theology, Shahid Bahonar University, Kerman, Iran
3 Master of Diplomacy, Faculty of Law and Theology, Shahid Bahonar University, Kerman, Iran (corresponding author)
چکیده English

The Russian Federation’s war in Ukraine, the consequences of the war that has led to the deaths of tens of thousands of people and the displacement of millions of people, the stalemate of the Security Council in supporting civilians and the lack of immediate and proper management of this great humanitarian crisis have caused the discussion of humanitarian interventions in the form of the "responsibility to protect" doctrine. The inability of the international community to seriously confront the widespread and organized violation of human rights in the 1990s led to the proposal of the "responsibility to protect" doctrine in 2001, and sovereignty was emphasized not as an advantage but as a responsibility. This theory was approved in the document of the 2005 UN Summit and was used in Libya in 2011. According to the "R to P", if governments are unable or unwilling to protect their citizens in armed conflicts, the international community will be responsible for protecting people. the article presents the hypothesis that due to the extent of civilian casualties, widespread humanitarian crisis, the use of prohibited weapons and the targeting of civilian places. Arbitrary arrests and committing torture and rape by the warring parties, it is possible to apply the theory in the recent crisis, but due to the fact that low-intensity military measures can lead to the expansion of the existing humanitarian crisis, only diplomatic and political measures is recommended in the framework of the main pillars of the doctrine.

کلیدواژه‌ها English

Military Special Operations
Russian Federation
Ukraine
Theory of Responsibility to Protect
توکلی طبسی، علی، منصوری، فرنگیس (1394)، تعهد و التزام متخاصمین به قواعد حقوق بشردوستانه در مخاصمه داخلی سوریه، مجله حقوقی بین‌المللی، شماره 52، بهار و تابستان، صص 204-159.
حاجی یوسفی (1388)، آموزش، پژوهش و تولید دانش سیاسی در کانادا، چاپ اول، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم.
حبیب زاده، توکل (1392)، بررسی مشروعیت مسئولیت حمایت در اسلام، دوفصلنامه مطالعات حقوق بشر اسلامی، سال سوم، شماره هفتم، پاییز و زمستان، صص 52-33.
رضایی، محمد تقی، ایلخانی پور، علی، کوشا، سهیلا، غلامعلی پور، علی (1394)، فصلنامه مطالعات راهبردی جهانی شدن، سال ششم، شماره پانزدهم، بهار، صص 223-197.
رفیعی بصیری، مرتضی، جاودانی مقدم، مهدی، کیانی، داود (1400)، بازخوانی پارادوکس حاکمیت و مداخله در حقوق بین‌الملل نوین، فصلنامه مطالعات بین‌المللی، سال 18، شماره 2(70)، پاییز، 243-223.
سیف زاده، فرزانه، زمانی، سید قاسم، سواری، حسن، راعی، مسعود (1397)، مصونیت دولتها در پرتو دکترین مسئولیت حمایت، فصلنامه مطالعات حقوق عمومی، دوره 48، شماره 1، بهار، 138-121.
شریفی طرازکوهی، حسین، فرزانه، یوسف (1393)، امکان یا امتناع نظریهٔ مسئولیت حمایت در نظام حقوقی اسلام، فصلنامه حقوق ملل، سال چهارم، شمارهٔ 13، بهار 1393، صص 369-343.
شریفی طرازکوهی، حسین، مبینی، جواد (1393)، تحلیل حقوقی مداخله ناتو در لیبی با تأکید بر دکترین مسئولیت حمایت، فصلنامه روابط خارجی، سال ششم، شماره سوم، پاییز، صص 134-105.
غلامعلی پور، علی، (1394)، بررسی مبانی حقوقی مداخله بشردوستانه و توسل به زور بدون مجوز شورای امنیت سازمان ملل: با تأکید بر سوریه، به راهنمایی محمد تقی رضایی، دانشگاه پیام نور، رساله دکتری حقوق بین‌الملل عمومی.
غلامعلی پور، علی، ایلخانی پور، علی (1396)، تبعات سیاسی و امنیتی نظریه مسئولیت حمایت در کشور سوریه، فصلنامه جستارهای سیاسی معاصر، سال هشتم، زمستان 1396، شماره 4(پیاپی 26)، صص 150-131.
فقیه حبیبی، علی (1396)، تحول مفهوم حاکمیت ملی دولت‌ها در پرتو دکترین مسئولیت حمایت، فصلنامه پژوهش‌های روابط بین‌الملل، دوره نخست، شماره بیست و پنجم، صص 173-149.
کریمی فرد, حسین. (1401). تبیین رویکردهای حقوق بشری امریکا و چین (2020-2017). سیاست جهانی, 11(4), 197-220.
موسی زاده، رضا، حسین‌زاده، سارا (1399)، ارزیابی عملکرد شورای امنیت سازمان ملل متحد در بهره‌گیری از دکترین مسئولیت حمایت، فصلنامه مطالعات حقوق عمومی، دوره 50، شماره 2، تابستان، 490-465.
Benedek, Veronika, Marco Sassòli, Bílková(2022) The OSCE Report on Violations of International Humanitarian and Human Rights Law, War Crimes and Crimes Against Humanity Commited in Ukraine Since 24 February 2022, available in https://ishr.org/the-osce-report-on-war-crimes-in-ukraine-as-of-february-24-2022/(accessed 5/11/2023).
Benedek,V, Bílková,V, SassOli,M,2022, Report on Violations of International Humanitarian and Human Rights Law, War Crimes and Crimes against Humanity Committed in Ukraine  since 24 February  2022: https://www.osce.org/odihr/515868
Cottier, Thomas, 2022, Ukraine and the Responsibility to Protect: https://suisse-en-europe.ch/wp-content/uploads/2022/03/Memorandum-R2P-Ukraine-190322.pdf
Hookway, James & Trofimov, Yaroslav (2022), Why Russia is Invading Ukraine and What Putin Wants, WSJ (Mar. 29,
https://data2.unhcr.org/en/situations/ukraine
International Organization for Migration (IOM),2022, Regional Ukraine Crisis Response: https://www.iom.int/sites/g/files/tmzbdl486/files/situation_reports/file/iom-regional-ukraine-responseexternal-sitrep-12052022_3.pdf
Mijatovic, Dunja, 2022, Memorandum on the human rights consequences of the war in Ukraine: https://rm.coe.int/memorandum-on-the-human-rights-consequences-of-the-war-in-ukraine/1680a72bd4
Neville, Ann, European Parliament, Russia's war on Ukraine: Investigating and prosecuting international crime: https://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document/EPRS_BRI(2022)733525
Organization for Security and Co-operation in Europe, Office for Democratic Institutions and Human Rights(ODIHR),2022, Report on Violations of International Humanitarian and Human Rights Law, War Crimes and Crimes Against Humanity Committed in Ukraine: https://www.osce.org/files/f/documents/3/e/522616.pdf
the Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR), 2022, Situation of human rights in Ukraine in the context of the armed attack by the Russian Federation: https://www.ohchr.org/en/documents/country-reports/situation-human-rights-ukraine-context-armed-attack-russian-federation
The United Nations Human Rights Monitoring Mission in Ukraine (HRMMU),2022,Update on the human rights situation in Ukraine: https://www.ohchr.org/en/documents/country-reports/hrmmu-update-human-rights-situation-ukraine-24-february-26-march-2022
Ukraine: civilian casualty update 4, July 2022, available in https://www.ohchr.org/en/news/2022/07/ukraine-civilian-casualty-update-4-july-2022(accessed 5/12/2023).