پژوهش های روابط بین الملل

پژوهش های روابط بین الملل

بررسی رابطه بازار سهام و بهای نفت در ایران با تاکید بر ریسک و عدم قطعیت اقتصاد سیاسی جهانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
ابوذر گندمکار 1
سید نعمت اله موسوی 2
عباس امینی فرد 3
1 دانشجوی دکتری گروه اقتصاد نفت و گاز ، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت ،ایران
2 دانشیار گروه اقتصاد،واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی ، مرودشت ،ایران.
3 استادیار گروه اقتصاد ،واحد شیراز ،دانشگاه آزاد اسلامی،شیراز،ایران
10.22034/irr.2024.456928.2542
چکیده
امروزه بازارهای مالی از اهمیت ویژه‌ای در بین افراد برخوردار می‌باشد. بسیاری از مطالعات ارتباط این بازار با سایر بازارها و عواملی که بر فعالیت بازارهای مالی مانند بورس تاثیرگار می‌باشد را مورد بررسی قرار دادند. در این مطالعه با استفاده از روش NARDL به بررسی رابطه بازار سهام و بهای نفت در ایران با تاکید بر ریسک و عدم قطعیت جهانی در بازه زمانی 2010-2022 پرداخته شده است. نتایج مطالعه نشان داد ریسک ژئوپلیتیک جهانی، عدم قطعیت سیاست اقتصادی و عدم قطعیت جهانی در بلندمدت به همراه بهای نفت بر بازار سهام تاثیرگذار است. این در حالی است که در کوتاه‌مدت، ریسک ژئوپلیتیک جهانی و عدم قطعیت جهانی بر بازار سهام در ایران تاثیرگذار است. ضریب ECM (آزمون تصحیح خطا) نیز نشان می‌دهد 85 درصد شوک‌های وارده در کوتاه‌مدت به سوی مقادیر تعادلی بلندمدت تعدیل می‌شود. همچنین کمتر از دو دوره طول می‌کشد تا نوسان به وجود آمده در الگو به سمت مقادیر تعادلی بلندمدت نزدیک شود. لذا با توجه به اینکه نوسانات نفتی از نظر مدیران بنگاه برونزا بوده و قدرت تاثیرگذاری بر آن را ندارند، مدیران مالی شرکت‌ها باید در ارزیابی‌شان عمدتاً به عملکرد واقعی شرکت و سودآوری آن توجه داشته باشند
کلیدواژه‌ها
بازار سهام؛ بهای نفت؛ ریسک؛ عدم قطعیت
اقتصاد سیاسی جهانی

عنوان مقاله English

Investigating the relationship between the stock market and oil prices in Iran, emphasizing the risk and uncertainty of the global political economy

نویسندگان English

abouzar gandomkar 1
seyed nematollah mosavi 2
abbas aminifard 3
1 Phd student, Department of Economics, Marodasht branch, Islamic Azad University, Marodasht, Iran
2 Associate Professor, Department of Economics, Marodasht Branch, Islamic Azad University, Marodasht, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Economics, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran
چکیده English

Today, financial markets are of special importance among people. Many studies have examined the relationship between this market and other markets and the factors that affect the activity of financial markets such as the stock market. In this study, using the NARDL method, the relationship between the stock market and oil prices in Iran has been investigated with an emphasis on global risk and uncertainty in the period of 2010-2022. The results showed that global geopolitical risk, economic policy uncertainty, and global uncertainty in the long term along with oil prices affect the stock market. Meanwhile, in the short term, global geopolitical risk and global uncertainty affect the stock market in Iran. The ECM coefficient (error correction test) also shows that 85% of incoming shocks are adjusted to long-term equilibrium values. Also, it takes less than two periods for the fluctuation created in the pattern to approach the long-term equilibrium values. Due to the fact that oil fluctuations are exogenous from the point of view of company managers and have had an impact on them, financial companies should pay attention to the real performance of the company and its profitability in their evaluation.

کلیدواژه‌ها English

Stock market
Oil price
Risk
Uncertainty
NARDL
ابراهیمی، محسن، و شکری، نوشین. (1391). بررسی اثرات نامتقارن تکانه قیمتی نفت بر شاخص قیمت سهام: تشکیل و مقایسه فواصل اطمینان خودراه انداز در توابع واکنش آنی. مطالعات اقتصادی کاربردی ایران (مطالعات اقتصادی کاربردی)، 1(2)، 115-144.
ابراهیمی، مهرزاد. (1398). بررسی تاثیر متغیرهای کلان اقتصادی بر بازار سهام ایران با استفاده از الگوریتم های داده کاوی. اقتصاد مالی (اقتصاد مالی و توسعه)، 13(49 )، 283-309.
بت شکن، محمدهاشم.، و محسنی، حسین. (1397). بررسی سرریز نوسانات قیمت نفت بر بازدهی بازار سهام. دانش سرمایه گذاری، 7(25)، 267-284.
پایتختی اسکویی، سیدعلی.، شافعی، احسان. (1394). بررسی تاثیر نوسانات قیمت نفت بر تغییرات شاخص قیمت سهام (بازده سهام) در ایران: رویکرد مدل خود توضیح برداری ساختاری. فصلنامه مطالعات اقتصاد انرژی، ۱۱ (۴۷) :۲۰۵-۲۴۰.
حسن‌زاده، علی.، و کیانوند، مهران. (1393). اثر شوک‏‏های متقارن و نامتقارن نفتی بر شاخص کل قیمتی در بازار بورس اوراق بهادار تهران. اقتصاد پولی مالی، 21(8)، 30-61.
دینارزهی، خدیجه.، شهیکی‌تاش، محمدنبی.، و زمانیان، غلامرضا. (1400). بررسی هم‌روندی بازار سهام تهران و شاخص‌های اقتصاد کلان جهانی با استفاده از تحلیل‌های فرکانسی. فصلنامه مهندسی مالی و مدیریت اوراق بهادار، 48، 252-223.
الزامی، م.ر. 1384. آسیب‌شناسی تحولات قیمت نفت خام در بازارهای جهانی، 17-1.
زین‌الدینی، ش.، کریمی، م.ش. و خانزادی، آ. (1399). بررسی آثار تکانه‌های قیمت نفت بر عملکرد بازار سهام ایران، فصلنامه اقتصاد مالی، 14(50)، 145-169.
صالحی، الله‌کرم.، و حموله علی‌پور، مریم. (1397). تاثیر شوک های قیمت نفت خام بر بازده سهام شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. چشم‌انداز حسابداری و مدیریت، 1(3)، 85-69.
فطرس، محمدحسن.، و هوشیدری، مریم. (1396). بررسی میزان اثرپذیری نوسانات شاخص قیمت بورس اوراق بهادار تهران و دوبی از نوسانات قیمت جهانی نفت خام (WTI). مطالعات اقتصادی کاربردی ایران (مطالعات اقتصادی کاربردی)، 6(22 )، 171-195.
فطرس، محمدحسن، و معبودی، رضا. (1400). هم حرکتی بین قیمت نفت و بازده بازار سهام ایران: رویکرد تجزیه و تحلیل موجک. مطالعات اقتصادی کاربردی ایران (مطالعات اقتصادی کاربردی)، 10(38 )، 55-68.
کاویانی، میثم.، سعیدی، پرویز.، دیده خانی، حسین.، و فخرحسینی، سیدفخرالدین. (1398). شبیه سازی تأثیر شوک های نفتی و ارزی بر ریسک سیستماتیک و بازده قیمتی سهام شرکت ها: رویکرد DSGE. راهبرد مدیریت مالی، 7(25)، 123-154.
کریمی، مجتبی، صراف، فاطمه، امام وردی، قدرت اله، و باغانی، علی. (1398). همبستگی شرطی پویای نوسانات قیمت نفت و بازار سهام کشورهای حوزه خلیج فارس با تاکید بر سرایت بحران مالی. اقتصاد مالی (اقتصاد مالی و توسعه)، 13(49 )، 101-130.
محمدزاده، سپهر.، شهیکی تاش، محمد نبی.، و  زینتی، کیانا. (1400). بررسی همبستگی زمانی- تناوبی بین قیمت نفت، طلا و سهام بازار بورس تهران، با استفاده از تحلیل چندگانه موجک (MWC). فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد مقداری، 18(2), 57-70.
میرهاشمی دهنوی، سید محمد.، سلیمی فر، مصطفی.، و فلاحی، محمد علی. (1394). بررسی آثار نامتقارن شوک های قیمت نفت بر شاخص قیمت سهام بورس اوراق بهادار ایران. اقتصاد پولی مالی، 22(9)، 29-56.
میلادی فر، مریم، محمدی، تیمور، و اکبری مقدم، بیت اله. (1398). بررسی تاثیر قیمت نفت بر قیمت سهام و طلا در رژیم های مختلف بازار انرژی. مطالعات‌ اقتصاد انرژی‌، 15(63 )، 209-242.
ویدا ورهرامی، محمدجواد مرادعلیان. (1400). تجزیه قیمت نفت خام و تاثیر آن بر بازده شاخص قیمت سهام منتخب با روش VECM، نشریه اقتصاد مالی، 15(55)، 313-332.
Aboura, S., & Chevallier, J. (2015). Volatility returns with vengeance: Financial markets vs. commodities. Research in International Business and Finance, 33, 334-354.
Arouri, M., & Rault, C. (2009). On the influence of oil prices on stock markets: Evidence from panel analysis in GCC countries. 
Basher SA, Sadorsky P. Oil price risk and emerging stock markets. Global Finance J 2006;17(2):224e51.
Boldanov, R., Degiannakis, S., & Filis, G. (2016). Time-varying correlation between oil and stock market volatilities: Evidence from oil importing and oil-exporting countries. International Review of Financial Analysis, 48, 209-220. 
Degiannakis, S., Filis, G., & Floros, C. (2013). Oil and stock returns: Evidence from European industrial sector indices in a time-varying environment. Journal of International Financial Markets, Institutions and Money, 26, 175-191.
Eraslan, S., & Ali, F. M. (2018). Oil price shocks and stock return volatility: new evidence based on volatility impulse response analysis. Economics letters, 172, 59-62.
Fang, W. S., & Miller, S. M. (2008). The great moderation and the relationship between output growth and its volatility. Southern Economic Journal, 74(3), 819-838.
Filis G, Degiannakis S, Floros C. Dynamic correlation between stock market and oil prices: the case of oil-importing and oil-exporting countries. Int Rev Financ Anal 2011;20:152e64.
Foroni, C., Guérin, P., & Marcellino, M. (2017). Explaining the time varying effects of oil market shocks on US stock returns. Economics letters, 155, 84-88.
Hamilton, J. D. 1983. Oil and the Macroeconomy since World War II. Journal of
Political Economy, 91(2), 228–248.
Jebran, K., Chen, S., Saeed, G., & Zeb, A. (2017). Dynamics of oil price shocks and stock market behavior in Pakistan: evidence from the 2007 financial crisis period. Financial Innovation, 3(1), 1-12.
Jones, D.W., Leiby, P.N., Paik, I.K., 2004, “Oil price shocks and the macroeconomy: what has been learned since 1996”, The Energy Journal, Vol. 25, No. 2, pp. 1–32.
Kilian, L. (2008). The economic effects of energy price shocks. Journal of economic literature, 46(4), 871-909.
Kilian, L., & Murphy, D. P. (2014). The role of inventories and speculative trading in the global market for crude oil. Journal of Applied econometrics, 29(3), 454-478.
Kirkulak-Uludag, B., & Safarzadeh, O. (2018). The interactions between OPEC oil price and sectoral stock returns: Evidence from China. Physica A: Statistical Mechanics and its Applications, 508, 631-641.
Liu, X., Wang, Y., Du, W., & Ma, Y. (2022). Economic policy uncertainty, oil price volatility and stock market returns: Evidence from a nonlinear model. The North American Journal of Economics and Finance, 62, 101777. 
Mashkoor Siddiqui, Dr. Masood (2014), “Oil Price Fluctuation and Stock Market Performance-The Case of Pakistan” Journal of International Business and Economics, Vol. 2, No. 1
Mohammed, K. S., Tedeschi, M., Mallek, S., Tarczyńska-Łuniewska, M., & Zhang, A. (2023). Realized semi variance quantile connectedness between oil prices and stock market: Spillover from Russian-Ukraine clash. Resources Policy, 85, 103798.
Morley, B., & Pentecost, E. J. (2000). Common trends and cycles in G-7 countries exchange rates and stock prices. Applied Economics Letters, 7(1), 7-10. 
Ono, Shigeki (2011), “Oil Price Shocks and Stock Markets in BRICs”, The European Journal of Comparative Economics, Vol. 8, No. 1, pp. 29-45.
Ready, R. C. (2018). Oil prices and the stock market. Review of Finance, 22(1), 155-176. 
ROURI.Mm( 2010),  “Oil Price Shocks and Stock Market Returns in Oil Exporting Countries: The Case of GCC Countries”, International Journal of Economics and Finance, Vol. 2, No. 5
Sadorsky, P. (1999). Oil price shocks and stock market activity. Energy Economics, 21(5), 449-469.
Soyemi, K. A., Akingunola, R. O.-O., & Ogebe, J. (2017). Kasetsart Journal of Social Sciences. 
Soyemi, K. A., Akingunola, R. O.-O., & Ogebe, J. (2019). Effects of oil price shock on stock returns of energy firms in Nigeria. Kasetsart Journal of Social Sciences, 40(1), 24-31.