پژوهش های روابط بین الملل

پژوهش های روابط بین الملل

حذف دولت موقت و گفتمان ملی‌گرای مذهبی در ایران پس از انقلاب اسلامی از چشم انداز نظریة کُنش پی‌یر بوردیو

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای جامعه شناسی سیاسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
2 دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
3 دانشیار گروه جامعه شناسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
چکیده
چکیده
پس از پیروزی انقلاب اسلامی و با تشکیل دولت موقت از سوی مهندس مهدی بازرگان شکاف و اختلاف میان نیروهای انقلابی بالا گرفت که برآیند آن استعفای مهندس بازرگان و به حاشیه راندن و نهایتاً حذف جریان ملی‌-مذهبی و گفتمان ملی‌گرای مذهبی از سپهر سیاسی ایران بود. فضا و حوزه سیاست در ایران در این سال‌ها عمدتاً مبتنی بر کُنش و رفتارهای تکانه‌ای بوده که شاخصه‌های آن را می‌توان در سیاست حذف، قطب‌بندی، دگرسازی، و کُنش ارتباطی درون‌گرهی مشاهده کرد. در پژوهش حاضر با مبنا قرار دادن این نوع از کنش که مبتنی بر هیجان، خشونت، تصمیمات آنی و به‌دور از دوراندیشی و عقلانیت می‌باشد در صدد پاسخ به این سؤال هستیم که کدام علل یا عوامل زمنیه‌ساز شکل‌گیری رفتارها و کنش‌های تکانه‌ای و نهایتاً حذف دولت موقت و گفتمان ملی‌گرای مذهبی از میدان سیاست در ایران شد؟ در این راستا با بهره‌گیری از نظریه کُنش پی‌یر‌ بوردیو حذف دولت موقت و گفتمان ملی‌گرای مذهبی در میدان سیاست و قدرت (مهم‌ترین میدان از منظر پی‌یر بوردیو) پس از انقلاب را حاصل تعامل و رابطه‌ی دیالکتیکی میدان و منش (عادت‌واره) کنش‌گران می‌دانیم.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Removing the Interim Government and the Religious Nationalist Discourse in Iran after the Islamic Revelation from the Perspective of Pierre Bourdieu's Theory of Action.

نویسندگان English

Mohammad Bahrami 1
Ghodrat Ahmadian 2
Jalil Karimi 3
1 PhD student in Political Sociology, Razi University, Kermanshah, Iran
2 Associate Professor, Department of Political Science, Razi University, Kermanshah, Iran
3 Associate Professor, Department of Sociology, Razi University, Kermanshah, Iran.
چکیده English

Abstract
After the victory of the Islamic revolution and with the formation of the interim government by Engineer Mehdi Bazargan, the gap, and difference between the revolutionary forces increased, which resulted in the resignation of Engineer Bazargan and going to the sideline and finally the removal of the national-religious movement and discourse from the political sphere of Iran. The space and field of politics in Iran in those years mainly based on impulsive actions and behaviors. The characteristics of this can be seen in the politics of exclusion, polarization, transformation, and internal communication action.
In the current research, by placing this type of action as a basis, which is based on emotion, violence, instant decisions, and far from foresight and rationality, we are trying to answer the question of which causes or factors are the factors behind the formation of impulsive behaviors and actions and ultimately the removal of the interim government, and the liberal Nationalist discourse from the political field in Iran? In this regard, using Pierre Bourdieu's theory of action, we consider the removal of the provisional government and the liberal nationalist discourse in the field of politics and power (the most important field from Pierre Bourdieu's point of view) after the revolution as the result of the interaction and dialectical relationship between the field and the habitus of the actors.

کلیدواژه‌ها English

Capital
Habitus
Impulsive Action
Discourse
Field
استونز، راب (1388). متفکران بزرگ جامعه‌شناسی. ترجمه مهرداد میردامادی. تهران: نشر مرکز.
اسماعیلی، حمیدرضا (1394). ایدئولوژی اصلاحات (اصلاحات به روایت حلقة آیین). تهران. مرکز اسناد انقلاب اسلامی
اسماعیلی، حمیدرضا، رحیم‌پورازغدی، طاهره و نوعی‌باغبان، سیدمرتضی (1401). بررسی زمینه‌های سیاسی و اجتماعی شکل‌گیری «حکومت دینی» در اندیشه سیاسی امام خمینی. فصلنامه سیاست متعالیه. 10 (37)، 142-156.
ایگلتون، تری (1380). درآمدی بر ایدئولوژی. ترجمه عباس مخبر. تهران: نشر مرکز.
بابایی، رسول (1390). امکانات سیاسی در نظریه جامعه‌شناختی پیر بوردیو: تولید نظریه سیاسی. فصلنامه سیاست. مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی. 41(3)، 39-56.
بازرگان، مهدی (1389). مجموعه آثار 25. تهران: نشر بنیاد فرهنگی مهندس مهدی بازرگان
بازرگان، مهدی (1363). انقلاب ایران در دو حرکت. تهران: نشر مؤلف
بحرانی، محمدحسین (1389). طبقه متوسط و تحولات سیاسی در ایران معاصر (80-1320). تهران: نشر آگاه
بوردیو، پیر (1393). نظریه کنش (دلایل عملی و انتخاب عقلانی). ترجمه مرتضی مردیها. تهران: انتشارات نقش و نگار.
بون‌ویتز، پاتریس (1391). درس‌هایی از جامعه‌شناسی پیربوردیو. ترجمه جهانگیر جهانگیری و حسن پورسفیر، تهران: نشر آگه.
بهبودی، هدایت‌الله (1397). الف لام خمینی. تهران: نشر مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی.
پدرام، مسعود (1382). روشنفکری دینی و مدرنیته،. چاپ اول. تهران: انتشارات گام نو
تاجبخش، کیان (1389). سرمایه اجتماعی، اعتماد، دموکراسی و توسعه. ترجمه افشین خاکباز و حسن پویان، تهران: نشر شیرازه.
توسلی، غلامعباسی و موسوی، مرضیه (1384). «مفهوم سرمایه در نظریات کلاسیک و جدید با تأکید بر نظریه‌های سرمایه اجتماعی. فصلنامه علوم اجتماعی، 26، 1-32.
جمشیدی‌ها، غلامرضا، کلانتری، عبدالحسین و نصرتی، روح‌الله (1394). بازار به مثابه میدان: تحلیل بوردیویی بازار با تأکید بر بازار سنتی تهران. فصلنامه مطالعات جامعه‌شناختی، 46، 9-34.
جنکینز، ریچارد (1385). پی‌یر بوردیو، ترجمه لیلا جوافشانی و حسن چاوشیان، تهران: نشر نی.
جورج، ریتزر (1377). نظریه جامعه‌شناسی در دوران معاصر. ترجمه محسن ثلاثی، تهران: انتشارات علمی.
خستو، رحیم (1389). ساخت‌یابی روشنفکری دینی؛ «مطالعه موردی مهندس بازرگان. نشریه علوم سیاسی (دانشگاه آزاد کرج)، 10، 43-72.
خمینی، سیدروح‌الله موسوی (1378). مجموعه بیانات و اطلاعیه‌های امام خمینی (ره)، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
رضازاده، افشار (1396). بررسی ریشه‌های غرب‌ستیزی در اندیشه سیاسی جلال آل احمد با تکیه بر نظریه پیربوردیو. کارشناسی ارشد علوم سیاسی، دانشگاه یاسوج.
زکی، محمدعلی (1395). میراث فکری بوردیو در جامعه‌شناسی ایران. مجله نقد کتاب علوم اجتماعی، 3(10)، 207-236
سعادتی، موسی (1391). تحلیل بوردیویی نقش عوامل سرمایه‌ای در بروز رفتارهای پرخطر. جامعه‌شناسی و مدیریت سبک زندگی، 6(16)، 151-200.
شامپاین، پاتریک (1393). پیر بوردیو. ترجمه ناهید موید حکمت، تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
صالحی‌امیری، سیدرضا و سپهرنیا، رزیتا (1394). الگوی ارتقای سرمایه فرهنگی در ایران تهران: انتشارات ققنوس.
عمرانی، ابوالحسن و یعقوبی، رضا (1396). مطالعه رابطه بین سرمایه فرهنگی با ادراک منزلت اجتماعی دبیران مرد و زن دوره دوم متوسطه شهر بناب در سال 1395. نشریه زن و مطالعات خانواده. 10(37)، 135-162.
فالاچی، اوریانا (1387). گفتگوهای اوریانا فالاچی، ترجمه غلامرضا امامی، چاپ پنجم. تهران: نشر افق.
فتاحی، مرتضی (1390).. بررسی تأثیر نقش جامعه‌شناسی تعامل‌گرایانه پیر بوردیو در شکل‌گیری اندیشه توسعه سیاسی در ایران در دهه دوم بعد از انقلاب. پایان‌نامه دکتری علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز.
فکوهی، ناصر (1384). تاریخ اندیشه و نظریه‌های انسان‌شناسی. تهران: نشر نی.
فیضی، فاضل و رحمانی، مریم (1391). دلایل سقوط دولت موقت مهندس بازرگان بر اساس نظریه کرین برینتون. نشریه پژوهش‌های سیاسی و بین‌المللی، 10، 37-60.
فیلد،‌ جان (1392). سرمایه اجتماعی. ترجمه غلامرضا غفاری و حسین رمضانی، تهران: انتشارات کویر.
کلدی، علیرضا (1384). سرمایه اجتماعی و خانواده. مجموعه مقالات نخستین سمپوزیوم سرمایه اجتماعی و رفاه اجتماعی، مریم شریفیان‌ثانی، انتشارات دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، 1-204.
گرنفل، مایکل (1388). مفاهیم کلیدی پی‌یر بوردیو. ترجمه محمدمهدی لبیبی، تهران: شرکت نشر نقد افکار.
لامعی، شعبانعلی (1376). حکایت‌هایی از زندگی مهندس بازرگان. تهران: انتشارات قلم.
مرتضویان، علی و فتاحی، سیدمرتضی (1390). پیربوردیو و اندیشه «دموکراسی واقعی»: درآمدی بر مشارکت سیاسی در فضای تعامل کنش و ساختار»، مطالعات روابط بین‌الملل (پژوهشنامه روابط بین‌الملل)، 4(14)، 144-184.
موسوی خمینی، سیدروح‌الله (1329). اجتهاد و تقلید، ترجمه وهاب دانش‌پژوه. چاپ اول. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
موسوی خمینی، سیدروح‌الله ((1352). البیع. جلد دوم، چاپ اول، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
مولوی وردنجانی و عیسی، فیض‌افرا، داود (1398). بررسی اندیشه سکولاریستی نهضت آزادی در مواجهه با گفتمان انقلاب اسلامی با تأکید بر اندیشه مهندس بازرگان. نشریه سیاست متعالیه. 26، 228-250.
موید حکمت، ناهید و هاشمی فشارکی، مریم‌السادات (1400). تحلیل گونه‌های مصرف رسانه‌ای اوقات فراغت در شهر تهران؛ با تاکید به نسبت آن با قشربندی اجتماعی. مجله رسانه و فرهنگ.21، 273-299.
نهضت آزادی ایران (1367). تفصیل و تحلیل ولایت مطلقه فقیه. بیانیه.
هزاوه‌ای، سیدمرتضی و میرویسی‌نیک، صادق (1393). جامعه‌شناسی روحانیت (روند قدرت‌یابی روحانیت شیعه از انزوا تا کسب قدرت). نشریه پژوهش‌های انقلاب اسلامی. 8، 213-236.
یزدانی‌نسب، محمد و کاشانی، سالار (1401). ذهنیت سازش‌ناپذیر: نگاهی به فرهنگ مصالحه سیاسی نخبگان در ایران معاصر. جامعه‌شناسی سیاسی ایران. 5(11)، 5818-5832
Bourdieu, P., Passeron, J.C. (1990). Reproduction in Education, Society, and Culture, Sage Publications.
Friedman, Jeremy. (2018). The Enemy of My Enemy. The sovite unioin, east germany, and iranian tudeh party’s support for ayatollah khomeini. Journal of cold war studies. Vol. 20, no. 2, spring 2018, pp. 3-37, doi: 10.1162/jcws_a_00815.
Kurzman, Charles. (2004). Can Understanding Undermine Explanation? The Confused Experience of Revolution. Philosophy of the Social Sciences, Vol. 34 No. 3, September 2004. 328-351.
Ostovar, Afshon. (2009). Guardians of the Islamic Revolution Ideology, Politics, and the Development of Military Power in Iran (1979-2009).
Ramsey, Christopher. (2016). The Failure of Mehdi Bazargan, How the Revolutionary Council, the Clerical Oligarchy, and United States Foreign Policy Undermined the Liberal Democracy of Iran 1979. B.A. in History, May 2012, Western Kentucky University. https://scholarspace.library.gwu.edu/concern/gw_etds/bc386j40t?locale=fr