پژوهش های روابط بین الملل

پژوهش های روابط بین الملل

تحلیل ژئوپلیتیکی دلایل تطویل منازعۀ صحرای غربی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
یاشار ذکی 1
جواد غلامی 2
1 دانشیار گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران. ایران.
2 کارشناسی ارشد جغرافیای سیاسی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.22034/irr.2024.446240.2516
چکیده
یکی از موضوعات مورد بحث در جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک، بررسی منازعات با ریشۀ ارزش‏های جغرافیایی، میان بازیگران سطوح مختلف در مقیاس‏های فروملّی و فراملّی است. پایداری ارزش‏های جغرافیایی مستتر در بنیان‏های یک تنش و درگیری موجب تداوم روند منازعه می‏گردد. تا زمانی که یکی از طرفین از کل یا بخشی از منافع مترتبه آن ارزش‏ها چشم‏پوشی ننمایند، روند منازعه همچنان ادامه خواهد یافت. منازعه صحرای غربی، به‌عنوان یکی از تهدیدات امنیت و توسعه پایدار در شمال آفریقا بیش از نیم قرن پیش آغاز شده است و تاکنون ادامه دارد. هر چند از حجم درگیری‌ها در این قلمرو کاسته شده است؛ لکن این بحران همچون آتش زیر خاکستر، ظرفیّت شعله‏ور شدن و شروع یک تنش بزرگ برای شمال آفریقا را دارا می‏باشد. این پژوهش با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع فارسی و لاتین کتابخانه‌ای با استفاده از تحلیل کارتوگرافیکیِ مناقشه و گردآوری دیدگاه‌های طرفین درگیری به ارزیابی و بررسی علل تطویل این منازعه پرداخته است. یافته‏های پژوهش مؤید این موضوع است که دلایل تداوم منازعه در صحرای غربی در دسته‌بندی سه‌گانۀ عوامل ژئوپلیتیکی، ایدئولوژیکی و ژئواکونومیک قابل تفکیک است. عواملی نظیر فرآیند ناقص استعمارزدایی، قلمرو حائل، دخالت کشورهای خارجی، ضعف سازمان‌های بین‏المللی، ایدئولوژی توسعه‏طلبانه همسایگان در کنار منابع و ذخایر گستردۀ صحرای غربی به‌ویژه فسفات موجب تداوم این منازعه شده است.
کلیدواژه‌ها
صحرای غربی
قلمرو حائل
جبهۀ پولیساریو
مراکش
نقشه‌کشی مناقشه

عنوان مقاله English

Geopolitical analysis of the reasons for the prolongation of the Western Sahara conflict

نویسندگان English

Yashar zaki 1
javad gholami 2
1 Associate Professor, Department of Political Geography, Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran. Iran
2 M.A. in Political Geography, Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

One of the topics discussed in political geography and geopolitics is the investigation of conflicts with the roots of geographical values among actors of different levels in sub-national and transnational scales. The stability of geographical values hidden in the foundations of a tension and conflict causes the continuation of the conflict process. As long as one of the parties does not give up all or part of the benefits of those values, the conflict process will continue. The Western Sahara conflict, as one of the threats to security and sustainable development in North Africa, started more than half a century ago and continues until now. Although the volume of conflicts in this territory has been reduced; But this crisis, like a fire under the ashes, has the capacity to flare up and start a big tension for North Africa. This research, with a descriptive-analytical approach, using Persian and Latin library sources, using a cartographic analysis of the conflict and gathering the views of the parties to the conflict, has evaluated and investigated the causes of the prolongation of this conflict. The findings of the research confirm that the reasons for the continuation of the conflict in the Western Sahara can be separated into three categories of geopolitical, ideological and geoeconomic factors. Factors such as the incomplete process of decolonization, the buffer zone, the interference of foreign countries, the weakness of international organizations, the expansionist ideology of the neighbors, along with the extensive resources and reserves of the Western Sahara,

کلیدواژه‌ها English

Western Sahara
buffer zone
Polisario Front
Morocco
conflict mapping
حافظ نیا، محمد رضا (1396) ، اصول و مفاهیم ژئوپلیتیک، مشهد: انتشارات پاپلی.
ذکی، یاشار؛ قالیباف، محمدباقر؛ بدیعی ازنداهی، مرجان؛ موسوی فر، سید رحمت اله ومقیمی، سید محمد(1400) ، «طراحی چارچوب مفهومی بنیان‌های سازماندهی سیاسی فضا در مقیاس‌ جهانی»، فصلنامه پژوهش‏های جغرافیای سیاسی، دوره ششم، شماره یک،  صص91-63.
عجم، محمد (1396)، «منازعه صحرای غربی و کشمیر در پرتو حق تعیین سرنوشت»، فصلنامه پژوهش‏های سیاسی جهان اسلام، دوره هفت، شماره یک، صص 194-159. 
عزیزی، ستار(1400)، «روند استعمارزدایی از منظر حقوق بین‌الملل» فصلنامه دولت پژوهی، دوره هفتم شماره 27 صص 28-1.
وزین افضل، مهدی (1391)، تاریخ ایران در دوره اسلامی، تهران: انتشارات پوران پژوهش.
Daadaoui, Mohamed (2008) The Western Sahara conflict: towards a constructivist approach to self-determination, The Journal of North African Studies, 13:2, 143-156
Martin, juan carlos gimeno. (2018). Western Sahara: Africa’s last colony. Tensões Mundiais, 13(25), 37–52
Sansanwal, k., & kamath, r. (2020). The Unspoken Conflict in Western Sahara. World Affairs: The Journal of International Issues, 24(2), 106–119.
Castryck, G. (2019). Introduction: The Bounds of Berlin’s Africa: Space-Making and Multiple Territorialities in East and Central Africa. The International Journal of African Historical Studies, 52(1), 1–10.
Besenyő, János, Economy of Western Sahara (March 21, 2011). Tradecraft Review, Periodical of the Scientific board of Military Security Office, 2011, 1. Special Issue, pp. 115-125, Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=3610683
Martin, Juan Carlos Gimeno. (2018). Western Sahara: Africa’s last colony. Tensões Mundiais, 13(25), 37–52.
Kalicka-Mikołajczyk, Adriana. 2021. The international legal status of Western Sahara. Opolskie Studia Administracyjno-Prawne 18(4): 35–48.
Sidi, Omar. (2009): “Mapping of the Conflict in Western Sahara”, Strategic Studies Group (El Grupo de Estudios Estratégicos), 10 September 2009. Available in: http://www.gees.org/articulos/mapping-of-the-conflict-in-western-sahara
Demmers, Jolle. (2017) Theories of Violent Conflict: An introduction. Routledge, New York.
Conflict Mapping. (2017). Introduction to Research Methods, IGNOU Publisher, available in http://egyankosh.ac.in//handle/123456789/63505
Stephen Zunes & Jacob Mundy. 2010, Western Sahara war, nationalism, and conflict irresolution, Syracuse University Press, New York
Shelley, Toby. (2013). Endgame in the Western Sahara. Zed Books Ltd.
Thomas, Katlyn., Clive Symmons, & Pedro Pinto Leite. (2022). Justice on Trial: Law, Politics and Western Sahara. newyork: international platform of jurists for east timor (IPJET).
Raquel Ojeda-García, Irene Fernández-Molina, and Victoria Veguilla, Global, Regional and Local Dimensions of Western Sahara’s Protracted Decolonization, 2017, Palgrave Macmillan, New York
Munene Macharia. (2010). Multiple colonialism in Western Sahara. Journal of Language, Technology & Entrepreneurship in Africa, 2(2). https://doi.org/10.4314/jolte.v2i2.61528.
Herrera, Pablo, 2012, The disputed territory of Western Sahara, Master's thesis, Empresa University
Stephan, M., & Mundy, J. (2006). A battlefield transformed: from guerilla resistance to mass nonviolent struggle in the western sahara. Journal of Military and Strategic Studies, 8(3).
Chavez Fregoso, C., & Zivkovic, N. (2012). Western Sahara: A Frozen Conflict. Journal of Regional Security, 7(2), 139–150. https://doi.org/10.11643/issn.2217-995x122spz21
Klosek, K. C., Bahenský, V., Smetana, M., & Ludvík, J. (2021). Frozen conflicts in world politics: A new dataset. Journal of Peace Research, 58(4), 849-858. https://doi.org/10.1177/0022343320929726
Zoubir, Y. (2006). stalemate in western sahara: ending international legality. MIDDLE EAST POLICY, xiv (4), 158–177.
Dunbar, C., & Malley-Morrison, K. (2009b). The Western Sahara Dispute: A Cautionary Tale for Peacebuilders. Journal of Peacebuilding & Development, 5(1), 22–34. https://doi.org/10.1080/15423166.2009.996537779805
Joanna, Allan (2016) Natural resources and intifada: oil, phosphates and resistance to colonialism in Western Sahara, The Journal of North African Studies, 21:4, 645-666, https://DOI:10.1080/13629387.2016.1174586