پژوهش های روابط بین الملل

پژوهش های روابط بین الملل

ترسیمی نظری از چشم ‏انداز سیاست خارجی مسعود پزشکیان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
حمید احمدی نژاد 1
سجاد قیطاسی 2
تاج الدین صالحیان 3
1 استادیار گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
2 دانشجوی دکتری روابط بین‏ الملل، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران
3 مدرس دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران
10.22034/irr.2025.469366.2570
چکیده
در چهار دهه ‏ی پس از انقلاب اسلامی با روی کار آمدن دولت ‏های متفاوت سیاست خارجی ایران همواره شاهد تغییراتی اساسی در رویکرد، ابزارها و اهداف بوده است. پایه‏ ی نخستین این تغییرات را که می ‏توان به نسبت تحول روی داده در سیاست خارجی «تغییر از» یا «تغییر در» تفسیر کرد، رئیس جمهور حامل گفتمان نو است. برهمین اساس به نظر می ‏رسد روی کار آمدن مسعود پزشکیان در پیوست با این تغییرات دائمی دربردارنده‏ ی تحولاتی اساسی در سیاست خارجی ایران باشد. لذا پژوهش حاضر بدین سوال می‏ پردازد که: چشم‏ انداز منظومه‏ ی گفتمانی مسعود پزشکیان در سیاست خارجی را چگونه می‏ توان صورت‏بندی کرد؟ در چارچوب نظریه لاکلا و موفه و مبتنی بر روش تحلیل محتوای کیفی جهت‏ دار این فرضیه مورد بررسی قرار می‏ گیرد که گفتمان پزشکیان براساس دال مرکزی «تعامل فرصت‏ گرا »، به عناصر شناور دیگر مانند تنش‏زدایی، همزمانی شرق/غرب‏گرایی، قاعده بازی براساس منافع مشترک و عدالت‏ طلبی معنا می‏ بخشد. این دال و عناصر باعث خواهد شد تا سیاست خارجی دولت پزشکیان به طور مطلق سیاه و سفید نبوده بلکه بیشتر ماهیت خاکستری داشته باشد، بدین معنا که در صورت احترام به خواسته‏ ها، آرمان ‏ها و اهداف ایران، «دیگریِ مقابل» کنشگری برای تعامل تصور خواهد شد.
کلیدواژه‌ها
سیاست خارجی
دولت چهاردهم
مسعود پزشکیان
تعامل‏ گرایی
گفتمان لاکلا و موفه

عنوان مقاله English

A Theoretical Sketch of Masoud Pezzekian’s Foreign Policy Perspective

نویسندگان English

Hamid Ahmadinejad 1
Sajad Gheytasi 2
Tajuddin Salehian 3
1 Assistant Professor, Department of Political Science and International Relations, Faculty of Literature and Humanities, Lorestan University, Khorramabad, Iran
2 Phd student International Relations, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
3 lecturer Faculty of Literature and Humanities, University of Ilam, Ilam, Iran
چکیده English

In the past four decades, Iran's foreign policy has undergone significant changes with to the rise of different governments. The first factor behind these changes, which may be a “change from” or a “change in” foreign policy, is the president with new discourse. In light of the aforementioned evidence, With the rise of Masoud Pezeshkian to power, it is expected that there will be fundamental changes in Iran's foreign policy. The objective of this study is to address the following question: What impact will the structure of Masoud Pezeshkian discourse have on his foreign policy? The theoretical framework of Laclau and Mouffe discourse research and the research method is also directed qualitative content analysis. The hypothesis under consideration is that: the nodal point of opportunistic interaction in Pezeshkian discourse gives meaning to its floating signifiers such as détente, balance, rule of play based on common interests and Justice. The aforementioned elements will contribute to a more tolerant approach to foreign policy on the part of the Pezeshkian government in its dealings with other actors. In this context, the Pezeshkian government will engage with other actors provided that these actors respect Iran's rights, ideals and goals.

کلیدواژه‌ها English

Foreign policy
14th Government
Masoud Pezeshkian
Interactionism
Laclau and Mouffe discourse
 
ایمان، محمدتقی، نوشادی، محمودرضا (1390)، تحلیل محتوای کیفی، پژوهش، 3(2): 44-15.
بلوکی، صالح (1397)، تبیین سیاست خارجی دولت اعتدال از منظر تحلیل گفتمان، پژوهش‌های سیاسی و بین‌المللی، 9(37): 58-37.
بیک‌اوغلی، مهدی (1403)، مسعود پزشکیان و گفتمان عدالت دموکراتیک، روزنامه اعتماد، 21(5811): 12-1.
پزشکیان، مسعود (1403/الف)، بیانیه مسعود پزشکیان بعد از پیروزی در انتخابات، در: خبرگزاری مهر، دسترسی: https://www.mehrnews.com/news/6159443/%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87-%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF، (دستیابی 28 تیر 1403).
پزشکیان، مسعود (1403/ب)، متن کامل اولین مناظره انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰3، در: خبرگزاری میزان، دسترسی: https://www.mizanonline.ir/fa/news/4778552/%D9%85%D8%AA%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84، (دستیابی 28 تیر 1403).
پزشکیان، مسعود (1403/ج)، مشروح کامل دومین مناظره انتخابات ۱۴۰۳، در: خبرگزاری مشرق نیوز، دسترسی: https://www.mashreghnews.ir/news/1615719/%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%B0%D8%AE%DB%8C%D8%B1، (دستیابی 28 تیر 1403).
پزشکیان، مسعود (1403/د)، متن کامل چهارمین مناظره انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳، در: خبرگزاری میزان، دسترسی: https://www.mizanonline.ir/fa/news/4779799/%D9%85%D8%AA%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84، (دستیابی 28 تیر 1403).
پزشکیان، مسعود (1403/ک)، متن کامل دومین مناظره دوره دم انتخابات ریاست جمهوری 1403، در: خبرگزاری میزان، دسترسی: https://www.mizanonline.ir/fa/news/4781347/%D9%85%D8%AA%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84، (دستیابی 28 تیر 1403).
پزشکیان، مسعود (1403/م)، متن کامل اولین مناظره دور دوم انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰3، در: خبرگزاری میزان، دسترسی: https://www.mizanonline.ir/fa/news/4781142/%D9%85%D8%AA%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84، (دستیابی 28 تیر 1403).
پزشکیان، مسعود (1403/ی)، متن کامل آخرین مناظره انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳، در: خبرگزاری میزان، دسترسی: https://www.mizanonline.ir/fa/news/4780094/%D9%85%D8%AA%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84، (دستیابی 28 تیر 1403).
توحیدی، زهرا، شریعتی‌نیا، محسن (1392)، ایران و قدرت ساختاری غرب، فصلنامه روابط خارجی، 5(3): 150-125.
حجازی، سیدنصراله، بهرامی، وحید (۱۳۹۸)، کاربست روش تحلیل گفتمان لاکلا و موف در رشته علوم سیاسی، روش‌شناسی علوم انسانی، ۲۵ (۹۹): ۱۸-۱.
حسینی‌زاده، سیدمحمدعلی (۱۳۸۳)، نظریه گفتمان و تحلیل سیاسی، علوم سیاسی، ۷ (۲۸): ۲۱۲-۱۸۱.
دهقانی فیروزآبادی، تحلیل گفتمانی سیاست هسته‌ای دولت احمدی نژاد؛ از هژمونی تا افول، سیدجلال، عطائی، مهدی (1394)، پژوهش‌نامه ایرانی سیاست بین‌الملل، 4(1): 58-22.
رسولی ثانی آبادی، الهام (1390)، هویت انقلابی-اسلامی نظام جمهوری اسلامی ایران در گفتمان‌های مختلف سیاست خارجی، سیاست خارجی، 25(1): 48-29.
رسولی‌ثانی آبادی، الهام (1403)، بررسی مسیرهای تغییر سیاست خارجی دولت ج.ا.ایران در کابینه چهاردهم براساس مدل ترکیبی تغییر سیاست خارجی، رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، 16(3): 48-25.
رنجکش، محمدجواد، لطیفان، نویدرضا (1395)، بررسی تأثیر رقابت روسیه و آمریکا بر روند همگرایی و واگرایی منطقه‌ای آسیای مرکزی (سال‌های 2008 تاز 2001)، فصلنامه مطالعات اوراسیای مرکزی، 9(2): 269-288.
سلطانی، سید علی اصغر (۱۳۸۳)، تحلیل گفتمان به مثابه نظریه و روش، علوم سیاسی، ۲۸: ۱۸۰-۱۵۳.
سمیعی‌اصفهانی، علیرضا، فتحی‌مظفری، عبدالرضا (1391)، نقش و جایگاه قدرت نرم در دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، مجله مطالعات خاورمیانه، 19(3): 176-145.
صادقی، محمود (1403)، نقش احزاب اصلاح طلب در پیروزی پزشکیان، در: آرمان امروز، دسترسی: https://www.armandaily.ir/%D9%86%D9%82%D8%B4%D8%A7%D8%AD%D8%B2%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD-%D8%B7%D9%84%D8%A8، (دستیابی 28 تیر 1403).
فحص، حسن (1403)، ایران میان دو جواد، در: عصر ایران، دسترسی: https://www.asriran.com/fa/news/982428/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88، (دستیابی 30 تیر 1403).
فرهادی، لیلا (1403)، عباس عبدی در گفت‌وگو با رویداد ۲۴ می‌گوید چرا از روز اول به پیروزی پزشکیان خوش‌بین بود، در: رویداد 24، دسترسی: https://www.rouydad24.ir/fa/news/375665/%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%A8%D9%87، (دستیابی 28 تیر 1403).
کسرایی، محمدسالار، پوزش شیرازی، علی (۱۳۸۸)، نظریه گفتمان لاکلا و موفه ابزاری کارآمد در فهم و تبیین پدیده‌های سیاسی، سیاست، 39(3): ۳۶۰-۳۳۹.
متقی، ابراهیم، صفاری‌امان، سارا (1395)، پیوند ژئوپلیتیک و گفتمان اعتدال در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه مطالعات خاورمیانه، 23(2): 30-5.
مقدمی، محمدتقی (۱۳۹۰)، نظریة تحلیل گفتمان لاکلا و موف و نقد آن، معرفت فرهنگی اجتماعی، ۲ (۲): ۱۲۴-۹۱.
نخعی زرندی، نصرالله و دیگران (۱۴۰۱)، گفتمان اعتدال از شکل‌گیری تا افول، جامعه شناسی سیاسی ایران، ۵ (۷): ۱۹-۲.
ونت، الکساندر (1384)، نظریه اجتماعی سیاست بین‌الملل، ترجمه حمیرا مشیرزاده، تهران: انتشارات دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.
یورگنسن، ماریان، فیلیپس، لوئیز (1389)، روش و نظریه در تحلیل گفتمان، ترجمه هادی جلیلی، تهران: نشر نی.
Alfoneh, Ali (2024), Iran's foreign policy under Masoud Pezeshkian is full of promises but also perils, in: The National, available:
https://www.thenationalnews.com/opinion/comment/2024/07/06/irans-foreign-policy-under-masoud-pezeshkian-is-full-of-promises-but-also-perils/, (access 18 July 2024).
Fassihi, Farnaz (2024), Iran’s New President Promises Changes. Can He Deliver?, in: The New York Times, available:                                 https://www.nytimes.com/2024/07/16/world/middleeast/iran-new-president-pezeshkian.html, (access 18 July 2024).
Jorgensen, Marianne, Phillips, Louise (2002), Discourse Analysis as Theory and Method, London: Sage Publications.
Kaarbo, Juliet (1997), Prime Minister Leadership Styles in Foreign Policy Decision-Making: A Framework for Research, Political Psychology, 18(3): 553-581.
Laclau, Ernesto (1990); New Reflections on the Revolutions of Our Time, London: Verso.
Laclau, Ernesto, Mouffe, Chantal (1985), Hegemony and Socialist Strategy: Toward a Radical Democratic Politics, London: Verso.
Ozyakar, Ahmet Furkan (2024), Can Masoud Pezeshkian transform Iran's domestic and foreign policy?, in: TRTWorld, available: https://www.trtworld.com/opinion/can-masoud-pezeshkian-transform-irans-domestic-and-foreign-policy-18181855, (access 18 July 2024).
Peterson, Scott (2024), How a reformist connected with Iranians and inspired enough to vote, at: The Christian Science Monitor, available: https://www.csmonitor.com/World/Middle-East/2024/0708/iran-election-turnout-reformist-president, (access 18 July 2024).
Pezeshkian, Masoud (2024), My message to the new world, at: Tehran Times, available: https://www.tehrantimes.com/news/501077/My-message-to-the-new-world, (access 18 July 2024).
Saraswat, Deepika (2024), Pezeshkian’s Victory and Return to a ‘Balanced’ Foreign Policy, in: The Manohar Parrikar Institute for Defence Studies and Analyses (IDSA), available: https://www.idsa.in/issuebrief/pezeshkians-victory-dsaraswat-120724, (access 18 July 2024).
Sardabi, Narges, Biria, Reza and Azin, Nooshin (2014), Rouhani's UN Speech: A Change in Ideology or Strategy, International Journal of Language Learning and Applied Linguistics World (IJLLALW), 7(3): 84-97.
Takeyh, Ray (2024), What Could Change Under Iran’s New ‘Reformist’ President?, in: Council on Foreign Relations, available: https://www.cfr.org/expert-brief/what-could-change-under-irans-new-reformist-president, (access 18 July 2024).
Van Dijk, Teun. (2003). Ideology and Discourse; A Multidisciplinary Introduction, Barcelona: Pompeu Fabra University.
Wendt, Alexander(1999), Social Theory of International Politics, Cambridge: Cambridge University Press.