پژوهش های روابط بین الملل

پژوهش های روابط بین الملل

بررسی امارت های سیاسی استیلاء، و استکفاء دوره خلافت عباسیان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دکتری تاریخ اسلام، گروه علوم انسانی ، مرکز شهدای مکه، دانشگاه فرهنگیان،تهران ، ایران
10.22034/irr.2024.529214.2712
چکیده
این مقاله به بررسی انوع امارت های سیاسی در دوره خلافت عباسیان پرداخته است. دو نوع امارت استیلا و استکفا در این دوره رواج داشت که عمدتا در بطن تحولاتی شکل گرفتند که نظام حکمرانی خلافت عباسی را در گستره وسیع قلمرو امپراتوری شکست خورده و فروپاشیده ساسانی را به چالش می کشید، اگرچه ایرانیان در شکل گیری خلافت عباسی نقش بسیار مهمی داشتند، ولی عباسیان پس از تثبیت قدرت، سیاست خود را نسبت به آنان تغییر داده، سیاست خشونت را در پیش گرفتند. همین مسأله در واکنش ایرانیان در برابر خلافت عباسی مؤثر بود، ایجاد شورش‌های و تشکیل حکومت‌هایی چون طاهریان، صفاریان و سامانیان نتیجۀ طبیعی تغییر سیاست خلافت عباسی در برابر ایرانیان بود، پس از ایجاد این حکومت‌ها بنا به شرایط و مسائل ایجاد شده تعامل و تقابل بین خلفای عباسی و امارت‌های ایرانی پیش آمد، به ویژه آنکه بعضی از آنها مانند صفاریان، بدون عهد و منشور خلیفه به قدرت رسیده بودند. این مقاله به روش تاریخی و تبیینی در پی بررسی و تجزیه و تحلیل امارت های استیلا و استکفا در دوره خلافت عباسی است. 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A study of the political emirates of Estila and Estekfa during the Abbasid Caliphate

نویسنده English

Kiuomars Ahmadi
PhD in Islamic History, Department of Humanities, Mecca Martyrs Center, Farhangian University, Tehran, Iran
چکیده English

This article examines the types of political emirates during the Abbasid Caliphate. Two types of emirates, Estila and Estekfa, were prevalent during this period, which were mainly formed in the midst of developments that challenged the governance system of the Abbasid Caliphate in the vast territory of the defeated and collapsed Sassanid Empire. Although the Iranians played a very important role in the formation of the Abbasid Caliphate, the Abbasids changed their policy towards them after establishing their power and adopted a policy of violence. This issue was effective in the reaction of the Iranians against the Abbasid Caliphate. The creation of rebellions and the formation of governments such as the Taherids, the Saffarids and the Samanids was a natural result of the change in the policy of the Abbasid Caliphate against the Iranians. After the establishment of these governments, interaction and confrontation between the Abbasid caliphs and the Iranian emirates occurred due to the conditions and issues created, especially since some of them, like the Saffarids, had come to power without a caliph's covenant or charter. This article seeks to examine and analyze the Estila and Estekfa during the Abbasid Caliphate, using a historical and explanatory method

کلیدواژه‌ها English

Abbasid Caliphate
Iranian emirates
Emirate of Estekfa
Emirate of Estila
ابن اثیر، علی بن محمد (1391): تاریخ بزرگ اسلام و ایران، برگردان: حمیدرضا آژیر، تهران، اساطیر.
ابن طقطقی، محمدبن علی (1367): تاریخ فخری در آداب ملکداری و دولتهای اسلامی، ترجمۀ: محمد وحید گلپایگانی، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
 ابوحامد کرمانی، افضل‌الدین (1373): سلجوقیان و غُز در کرمان، تصحیح: محمد ابراهیم باستانی پاریزی، تهران، کوشش.
 اشپولر، برتولد (1377): تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی، ترجمه: جواد فلاطوری، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی.
اشپولر، برتولد (1354): جهان اسلام، ترجمۀ: قمر آریان، تهران، امیرکبیر.
 اولیاء الله، مولانا (1393): تاریخ رویان، تصحیح: ابوالفضل تقی پور، تهران، میرماه.
 باسورث، ادموند کلیفورد (1356): تاریخ غزنویان، ترجمه: حسن انوشه، تهران، امیرکبیر.
بیات، عزیزالله (1370): تاریخ ایران از ظهور اسلام تا دیالمه، تهران، انتشارات شهید بهشتی.
 پیرنیا، حسن، اقبال آشتیانی، عباس (1384): تاریخ ایران، تهران، باران اندیشه.
 ترکمنی آذر، پروین، پرگاری، صالح (1378): تاریخ تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایران در دورۀ صفاریان و علویان، تهران، سمت..
ترکمنی آذر، پروین، پرگاری، صالح (1384): دیلمیان در گسترۀ تاریخ ایران، تهران، سمت.
تقوی، احمد، قزوینی، عاصف‌خان (1382): تاریخ الفی، تصحیح: غلامرضا طباطبایی مجد، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
 جعفریان، رسول (1393): تاریخ ایران از آغاز تا اسلام تا پایان صفویان، تهران، نشر علم.
 جوینی، علاء‌الدین عطاملک(1378): جهانگشای جوینی، اهتمام: محمد عبدالوهاب قزوینی، تهران، نقش قلم.
 خرندزی نسوی، شهاب‌الدین محمد (1381): سرگذشت خوارزمشاهیان به روایت جلال الدین منکبرنی، به کوشش: مجید اشرفی، تهران، مؤسسه فرهنگی اهل قلم.
خضری، احمدرضا(1378): تاریخ خلافت عباسی، از آغاز تا پایان آل­بویه، تهران، سمت.
 خلعتبری، اللهیار، شرفی، محبوبه (1380): تاریخ خوارزمشاهیان، تهران، سمت.
خلیل‌الله مقدم، احمد (1380): تاریخ ایران، تهران، جمالی پور.
ر. ن. فرای و جمعی از نویسندگان (1379): تاریخ ایران، ترجمه: حسن انوشه، تهران، امیرکبیر، ج 4.
رونقی، مهرداد (1382): قیام‌گیران در ایران، تهران، روزگار.
زیباپور، فرزاد (1381): سرگذشت سامانیان (برگرفته از کتاب تاریخ بخارا اثر محمد بن جعفر نرشخی) تهران، مؤسسۀ فرهنگی اهل قلم.
 فدایی عراقی، غلامرضا (1383): حیات علمی در عهد آل بویه، تهران، دانشگاه تهران، مؤسسۀ انتشارات و چاپ.
فروزانی، ابوالقاسم (1381): سامانیان از آغاز تا فرجام، تهران، مؤسسۀ کتاب همراه.
قادری، حاتم (1375): تحول مبانی مشروعیت خلافت، تهران، بنیان.
قدیانی، عباس (1387): تاریخ کامل ایران زمین، تهران، آرون.
 کسروی، احمد (1377): شهریاران گمنام، تهران، جامی.
لاپیدوس، آیرا ماروین (1381): تاریخ جوامع اسلامی، ترجمۀ: علی بختیاری زاده، تهران، اطلاعات.
لغت نامه دهخدا، ج 6.
لمبتون، آن (1363): سیری در تاریخ ایران بعد از اسلام، ترجمۀ: یعقوب آژند، تهران، امیرکبیر.
لمبتون، آن (1359): نظریۀ دولت در ایران، ترجمۀ: چنگیز پهلوان، تهران، آزاد.
 مستوفی، حمدالله (1339): تاریخ گزیده، تهران، امیرکبیر.
مسعودی، علی­بن حسین (1374): مروج الذهب، ترجمۀ: ابوالقاسم پاینده، تهران، انتشارات علمی