پژوهش های روابط بین الملل

پژوهش های روابط بین الملل

شرایط حاکم بر مسئولیت مدنی دولت در تضمین حق سلامت شهروندان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای حقوق عمومی،گروه حقوق،واحد سنندج ،دانشگاه آزاد اسلامی،سنندج، ایران
2 دانشیار گروه حقوق،دانشکده علوم انسانی و اجتماعی،دانشگاه کردستان،سنندج،ایران
3 استادیار گروه حقوق،واحد سنندج،دانشگاه آزاد اسلامی،سنندج ،ایران
10.22034/irr.2025.560940.2804
چکیده
پاندمی کرونا اهمیت نقش دولت‌ها در تضمین حق سلامت شهروندان را به‌وضوح نشان داد و مسئولیت مدنی دولت فراتر از وظایف اداری و قانونی است؛ این مسئولیت شامل پیشگیری، مدیریت بحران و جبران خسارات ناشی از قصور در اقدامات بهداشتی می‌شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی شرایط حقوقی، قانونی و عملی تحقق مسئولیت مدنی دولت و تحلیل تعهدات آن در مواجهه با بحران‌های بهداشتی، به‌ویژه پاندمی کرونا، انجام شده است. داده‌ها بر اساس اسناد و قوانین داخلی، معاهدات بین‌المللی، مصوبات سازمان جهانی بهداشت و مطالعات تطبیقی جمع‌آوری و تحلیل شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد تحقق مسئولیت مدنی دولت وابسته به چارچوب قانونی روشن، اقدامات پیشگیرانه مؤثر، مدیریت بحران کارآمد و سیاست‌های حمایتی مناسب است. استفاده از فناوری و سامانه‌های داده‌محور، همراه با رعایت تعادل میان سلامت عمومی و حقوق فردی، از مؤلفه‌های کلیدی کاهش قصور و تضمین مسئولیت مدنی دولت است. همچنین ترکیب اقدامات قانونی، مدیریتی و حمایتی با سازوکارهای نظارتی، دولت را در برابر دعاوی حقوقی پاسخگو می‌سازد و میزان خسارات مستقیم و غیرمستقیم را کاهش می‌دهد. بدین ترتیب، مسئولیت مدنی دولت نه تنها الزام حقوقی بلکه ابزاری مؤثر برای تضمین سلامت عمومی و ارتقای کارآمدی نظام سلامت در بحران‌ها است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Conditions governing the civil liability of the government in guaranteeing the right to health of citizens

نویسندگان English

yousef baghery 1
Mehdi Hatami 2
Haneh farkish 3
1 PhD Student in Public Law, Department , of Law,Sa.C., Islamic Azad University, Sanandaj, Iran
2 Associat Professor, Department of Law , Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Kurdistan
3 Assistant Professor, Department of Law, Sa.C. Islamic Azad university, Sanandaj, Iran
چکیده English

The coronavirus pandemic has clearly demonstrated the importance of the role of governments in ensuring the right to health of citizens, and the civil responsibility of the government goes beyond administrative and legal duties; this responsibility includes prevention, crisis management, and compensation for damages caused by negligence in health measures. The present study aims to examine the legal, statutory, and practical conditions for the realization of the government's civil responsibility and analyze its obligations in the face of health crises, especially the coronavirus pandemic. The data were collected and analyzed based on domestic documents and laws, international treaties, World Health Organization approvals, and comparative studies. The results show that the realization of the government's civil responsibility depends on a clear legal framework, effective preventive measures, efficient crisis management, and appropriate support policies.The use of technology and data-driven systems, along with a balance between public health and individual rights, is a key component of reducing negligence and ensuring civil liability of the state. Also, combining legal, managerial, and supportive measures with supervisory mechanisms makes the state accountable against legal claims and reduces the amount of direct and indirect damages. Thus, civil liability of the state is not only a legal obligation but also an effective tool for ensuring public health and improving the efficiency of the health system in crises.

کلیدواژه‌ها English

Government Civil Liability
Right to Health
Crisis Management
Coronavirus
آرایی درونکلا، میثم (1395)، مقدمه‌ای بر تئوری حق، تهران: موسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش
امـامی، مـحمد؛ استوارسنگری، کورش (۱۳9۸)، حقوق اداری، ج ۱، تهران: میزان.
امیری قائم مقامی، عبدالمجید، (1397)، حقوق تعهدات، جلد 1، چاپ اول، تهران، نشرمیزان.
بهرامی احمدی، حمید، (۱۳۹۲) مسئولیت مدنی، چاپ، نشر میزان، تهران.
جعفری لنگرودی، محمد جعفر، (1391)، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، انتشارات گنج دانش، جلد سوم، تهران، چاپ پنجم.
رهامی، روح الله (1400)، امنیت انسانی و دولت، تهران: نشر میزان
هاشمی، محمد، (1394)، حقوق بشر و آزادی‌های سیاسی، تهران: میزان، چاپ اول.
آشوری، محمد؛ چاووشی، محمدصادق و کوشا، جعفر (1403). مسئولیت دولت‌ها در نقض حق حیات ارزیابی رویه دیوان اروپایی حقوق بشر. پژوهش نامه ایرانی سیاست بین‌الملل، 12(2), 515-539.
آل کجباف، حسین، (1392)، مفهوم و جایگاه حق بر سلامت در اسناد بین‌المللی حقوق بشر، نشریه حقوق پزشکی، شماره 7، دوره 24.
جاوید، احسان؛ نیاورانی، صابر، (1392)، قلمرو حق سلامتی در نظام بین‌المللی حقوق بشر، فصلنامه پژوهش حقوق عمومی سال پانزدهم، شماره 41.
حسن زاده، قدرت اله (۱۴۰۰)، «حق بر سلامت از دیدگاه معاهدات بین‌المللی با تأکید بر بیماری کووید ۱۹»، مجله حقوق پزشکی، دوره پانزدهم، شماره ۵۶.
حسینی نوید، سمانه، روحانی، کارن و محمودی، امیررضا (1402). تأثیر پاندمی کووید بر کارکردهای دولت در حقوق داخلی و بین‌المللی. فصلنامه علمی پژوهش‌های نوین حقوق اداری، 5(14).
حسینی، مهدی و همکاران، (1400)، نقش دولت در پیشگیری از شیوع ویروس کرونا، فصلنامه بهداشت و سلامت، سال نهم، شماره 3
قربان نیا، ناصر. (1388). مطالعه‌ای پیرامون مسئولیت مدنی دولت در فقه امامیه و حقوق موضوعه، فصلنامه مفید، شماره 13.
یزدانیان، علیرضا و ثقفی، مریم. (1393). "مسئولیت مدنی بیماران مبتلا به بیماری‌های واگیردار"، آموزه‌های فقه مدنی، شماره 10.