پژوهش های روابط بین الملل

پژوهش های روابط بین الملل

تحلیل نقش اساتید دانشگاهی در جامعه‌پذیری سیاسی دانشجویان تحصیلات تکمیلی: مطالعه موردی دانشگاه شیراز در بستر تعاملات علمی فراملی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
حسین پورغلام 1
علیرضا بیابان نورد سروستانی 2
کرامت اله راسخ 3
1 دانشجوی دکتری گروه علوم سیاسی-جامعه شناسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
2 نویسنده مسئول، استادیار گروه علوم سیاسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.
3 دانشیار گروه جامعه شناسی سیاسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
10.22034/irr.2026.581047.2849
چکیده
دانشگاه‌ها به عنوان نهادهای کلیدی در تربیت نخبگان، نقشی حیاتی در فرآیند جامعه‌پذیری سیاسی ایفا می‌کنند که در مقطع تحصیلات تکمیلی به دلیل عمق تعاملات علمی اهمیت مضاعفی می‌یابد. این پژوهش با هدف واکاوی نقش استادان دانشگاه شیراز در جامعه‌پذیری سیاسی دانشجویان تحصیلات تکمیلی در بستر تعاملات علمی فراملی و تبیین چگونگی تأثیرگذاری آنان بر نگرش‌ها، ارزش‌ها و رفتارهای سیاسی دانشجویان انجام شده است. روش تحقیق این مطالعه، مبتنی بر رویکرد ترکیبی شامل تحلیل محتوای کیفی یافته‌های حاصل از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با صاحب‌نظران و بررسی اسناد و مدارک مرتبط با تعاملات بین‌المللی دانشگاه است که با نگاهی تبیینی به تحلیل داده‌ها پرداخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که استادان از طریق سه سازوکار اصلی شامل هدایت آموزشی با رویکرد انتقادی، الگوسازی رفتاری در محیط آکادمیک و انتقال تجربه‌های زیسته از تعاملات علمی فراملی، بر بینش سیاسی دانشجویان اثر می‌گذارند. این تعاملات موجب گسترش افق‌های فکری، تقویت روحیه پرسشگری و ارتقای حساسیت نسبت به مسائل اجتماعی و جهانی در میان دانشجویان می‌گردد. در نهایت، نتیجه‌گیری پژوهش حاکی از آن است که جامعه‌پذیری سیاسی در بستر دانشگاهی فراتر از انتقال مفاهیم سیاسی محض بوده و به شکل‌گیری سرمایه اجتماعی و کنشگری آگاهانه منجر می‌شود؛ به طوری که استادان با پیوند دادن دانش تخصصی به مسئولیت‌های اجتماعی، نقشی کلیدی در تربیت نخبگانی مشارکت‌جو و مسئولیت‌پذیر ایفا می‌کنند که قادرند در چارچوب فرهنگ سیاسی دانشگاهی، به تحلیل دقیق ساختارهای قدرت و مسائل عمومی در سطوح ملی و بین‌المللی بپردازند.
کلیدواژه‌ها
جامعه‌پذیری سیاسی
تعاملات علمی فراملی
فرهنگ سیاسی دانشگاهی
سرمایه اجتماعی

عنوان مقاله English

Analyzing the Role of University Faculty in the Political Socialization of Graduate Students: A Case Study of Shiraz University in the Context of Transnational Academic Interactions

نویسندگان English

Hossein Pourgholam 1
Alireza Biabannavard Sarvestani 2
Karamatollah Rasekh 3
1 PhD Candidate in Political Science-Sociology, Shrz.C., Islamic Azad University, Shiraz, Iran
2 Corresponding Author, Assistant Professor, Department of Political Science, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran.
3 Associate Professor, Department of Political Sociology, Shrz.C, Islamic Azad University, Shiraz, Iran
چکیده English

Universities, as key institutions for elite training, play a vital role in the process of political socialization, which gains added significance at the postgraduate level due to the depth of academic interactions. This research aims to analyze the role of Shiraz University professors in the political socialization of postgraduate students within the context of transnational academic interactions and to explain how they influence students’ political attitudes, values, and behaviors. The research method is based on a mixed-methods approach, including qualitative content analysis of findings from semi-structured interviews with experts and an examination of documents related to the university’s international interactions, employing an explanatory approach for data analysis. Findings indicate that professors influence students’ political insights through three main mechanisms: critical educational guidance, behavioral role-modeling in the academic environment, and the transfer of lived experiences from transnational academic interactions. These interactions lead to the broadening of intellectual horizons, the strengthening of a questioning spirit, and the enhancement of sensitivity toward social and global issues among students. Ultimately, the research concludes that political socialization in the university context extends beyond the mere transmission of political concepts and leads to the formation of social capital and informed activism. By linking specialized knowledge to social responsibilities, professors play a key role in nurturing participatory and responsible elites capable of analyzing power structures and public issues within the framework of university political culture at both national and international levels.

کلیدواژه‌ها English

Political Socialization
Transnational Academic Interactions
University Political Culture
Social Capital
Chen, Q., & Khoso, A. R. (2025). Evaluating the effects of ideological and political education
on civic engagement and social behavior among university students: A case study of
Sindh Agriculture University Tandojam, Pakistan. Sage Open, 15(4),
21582440251365400.
Dasani, V., & Bhonsle, S. (2026). Student Political Participation in Gujarat: A Comparative
Study of Campus Political Organisations.
Eslmi, A., Mohajeri, A. and Babaei, M. (2024). The desire to participate in the highway of
trust (Sociological analysis of the effect of political trust factors and political self-
confidence on the degree of tendency to political participation of students of Islamic
Azad University of Zanjan). Strategic Studies of Culture, 4(3), 187-214. doi:
10.22083/scsj.2024.447743.1156 [In Persian]
Farnen, R. F. (Ed.). (1993). Reconceptualizing politics, socialization, and education:
International perspectives for the 21st century. BIS, Bibliotheks- und
Informationssystem der Univ. Oldenburg.
Garrison, D. R., Anderson, T., & Archer, W. (2000). Critical inquiry in a text-based
environment: Computer conferencing in higher education. The Internet and Higher
Education, 2(2-3), 87-105.
Hamzehpour, A., Abtahi, S. M., Tohidfam, M., & Ardestani, A. B. (2023). A model for
assessing the socialization of Islamic Revolution values in enhancing socio-political
stability. Afaq-e Amniyat, (61), 101–138. [In Persian]
Hassan-zadeh, K., Radfar, M., & Mohajeri, A. (2025). Premature political socialization and
early political alienation (A sociological explanation of the role of political socialization
پورغالمو همکارانتحلیلنقشاساتیددانشگاهیدرجامعهپذیریسیاسی...
341
on the political alienation of students in Karaj universities). Iranian Journal of Social
Development Studies, 17(2), 26-44. [In Persian]
Jin, S., Zhang, X., & BrckaLorenz, A. (2026). A Multi-level Examination of the Relationship
Between Faculty Civically Engaged Teaching Practices and Faculty Identities. Journal
of College and Character, 1-21.
Khoshkab, S. (2024). Identifying and Prioritizing the Key Drivers of the Political-Social
Foundations of Iran's Higher Education; Emphasizing the Expectations of the
Government. Majlis and Rahbord, 31(117), 445-495 [In Persian]
Lipman, M. (2003). Thinking in education (2nd ed.). Cambridge University Press.
Lorino, P. (2018). Community of inquiry: Trans-actional inquiry and common concern. In
Pragmatism and organization studies (pp. 158-188). Oxford University Press.
Manitkul, T. R. (2025). Memory and Political Socialization during Sukavichinomics
Education Revolution at The Time of Thailand's Political Unrest and Asian Financial
Crisis. Available at SSRN 5274033.
Odilovich, R. R. (2024). The Essence of Political Socialization Processes and their Role in
Social Development. Spanish Journal of Innovation and Integrity, 37, 32-41.
Olfati, A., Sadeghi, S. S. And Akhavan Kazemi, M. (2024). Political socialization and
transformation in the political culture of Iran after the Islamic revolution. scientific
journal Political Sociology of the Islamic Revolution, 5(3), 201-223. [In Persian]
Rasekh, K. , Ghorbani, A. and Mahuri, M. (2019). The impact of educational environment
and mass media on political socialization of students in Shiraz University. Journal of
Political Knowledge, 15(1), 81-101 [In Persian]
Saud, M., & Ashfaq, A. (2025). Shift from traditional to contemporary political patterns:
Knowing the youth perspectives on political participation. Journal of Asian and African
Studies, 60(6), 3474-3494.
Sinaei, S. A., Jalili, M., & Shiri, M. (2024). A sociological study of the relationship between
media literacy and the status of political socialization among male high school students
in Mahneshan in 2021. Innovation and Value Creation, (25), 100–116. [In Persian]
Türköz, Ş. (2025). factors affecting the political socialization process of university youth: the
case of niğde. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 13(46), 256-269.
Yu, H., & Wang, F. (2025). Understanding the dynamics of ideological and political
education: Influences on student political awareness and civic involvement. Current
Psychology, 44(7), 5695-5712.
Zembylas, M. (2022). Rethinking political socialization in schools: The role of ‘affective
indoctrination’. Educational Philosophy and Theory, 54(14), 2480-2491